Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, η 31η Μαΐου είναι απλώς άλλη μία ημέρα. Για τη διεθνή κοινότητα της δημόσιας υγείας, όμως, αποτελεί μια υπενθύμιση ότι ένας από τους μεγαλύτερους παράγοντες πρόωρου θανάτου παραμένει παρών, παρά τις δεκαετίες ενημέρωσης, τις προειδοποιήσεις και τους περιορισμούς. Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος βρίσκει φέτος τη διεθνή κοινότητα μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το παραδοσιακό τσιγάρο. Αφορά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, τους νικοτινούχους φακελίσκους και κυρίως τη μάχη για τις νεότερες γενιές.

Η πιο χαρακτηριστική εξέλιξη έρχεται από τη Βρετανία, όπου ψηφίστηκε μια ιστορική νομοθετική πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να δημιουργήσει την πρώτη πραγματική «γενιά χωρίς καπνό».

Η πρώτη γενιά που δεν θα αγοράσει ποτέ τσιγάρα

Η απόφαση του βρετανικού κοινοβουλίου θεωρείται ήδη σημείο αναφοράς για τη διεθνή αντικαπνιστική πολιτική.

Με βάση το νέο πλαίσιο, όσοι έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά δεν θα μπορούν ποτέ στη ζωή τους να αγοράσουν νόμιμα προϊόντα καπνού.

Το όριο ηλικίας αγοράς τσιγάρων θα αυξάνεται κάθε χρόνο, αποκλείοντας σταδιακά τις νεότερες γενιές από την πρόσβαση στον καπνό.

Πρόκειται για μια προσέγγιση που αλλάζει πλήρως τη φιλοσοφία της αντικαπνιστικής πολιτικής. Αντί να προσπαθεί να πείσει τους νέους να μην ξεκινήσουν το κάπνισμα, επιχειρεί να εξαλείψει θεσμικά τη δυνατότητα πρόσβασης στις επόμενες γενιές.

Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες χώρες τα επόμενα χρόνια.

Ένας εθισμός που συνεχίζει να σκοτώνει

Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος σε αρκετές χώρες, το πρόβλημα παραμένει τεράστιο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, περίπου 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να καπνίζουν παγκοσμίως.

Κάθε χρόνο περισσότεροι από επτά εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας του καπνίσματος, ενώ περίπου 1,6 εκατομμύρια θάνατοι αφορούν μη καπνιστές που εκτίθενται παθητικά στον καπνό.

Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουν ότι, παρά την πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας διεθνώς.

Η βιομηχανία αλλάζει προϊόντα και στρατηγική

Η νέα πραγματικότητα, ωστόσο, δεν περιορίζεται πλέον στο συμβατικό τσιγάρο.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η βιομηχανία νικοτίνης έχει μεταφέρει σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς της στα νέα καπνικά προϊόντα, επιχειρώντας να προσεγγίσει νεότερες ηλικίες μέσω διαφορετικών μεθόδων.

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και οι νικοτινούχοι φακελίσκοι εμφανίζονται συχνά ως πιο σύγχρονες και λιγότερο επιβλαβείς επιλογές, δημιουργώντας την εντύπωση ενός διαφορετικού τρόπου κατανάλωσης νικοτίνης.

Οι ειδικοί όμως προειδοποιούν ότι ο εθισμός παραμένει ο ίδιος, ενώ η μακροχρόνια επίδραση πολλών από αυτά τα προϊόντα εξακολουθεί να μελετάται.

Οι έφηβοι στο επίκεντρο

Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι η διείσδυση των νέων καπνικών προϊόντων στις μικρές ηλικίες.

Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 40 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών χρησιμοποιούν κάποια μορφή καπνικού ή νικοτινούχου προϊόντος.

Από αυτά, περίπου 15 εκατομμύρια κάνουν χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η επιτυχία των προϊόντων αυτών δεν είναι τυχαία. Πολύχρωμες συσκευασίες, γεύσεις που θυμίζουν γλυκά, παγωτά ή αναψυκτικά και έντονη παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν ένα περιβάλλον ιδιαίτερα ελκυστικό για τους εφήβους.

Σήμερα κυκλοφορούν περισσότερες από 16.000 διαφορετικές γεύσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων παγκοσμίως, αριθμός που αποτυπώνει το μέγεθος της αγοράς αλλά και τον ανταγωνισμό για την προσέλκυση νέων χρηστών.

Η Ελλάδα μπροστά σε μια νέα πρόκληση

Για την Ελλάδα, όπου το κάπνισμα παραμένει βαθιά ριζωμένη κοινωνική συνήθεια, οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας, η ενίσχυση των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος και η διαρκής ενημέρωση των πολιτών είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Παράλληλα, τονίζουν ότι οι πολιτικές δημόσιας υγείας δεν μπορούν να περιορίζονται σε συμβολικές καμπάνιες λίγων ημερών, αλλά πρέπει να αποτελούν διαρκή στρατηγική με στόχο την πρόληψη και την προστασία των νέων.

Η μεγάλη μάχη του μέλλοντος, άλλωστε, δεν θα κριθεί μόνο στο αν οι σημερινοί καπνιστές θα κόψουν το τσιγάρο. Θα κριθεί κυρίως στο αν οι επόμενες γενιές θα ξεκινήσουν ποτέ να το δοκιμάζουν.

Διαβάστε ακόμη: