Η UniCredit διαπιστώνει πως είναι περιορισμένα τα μέχρι στιγμής μέτρα στήριξης που έχουν λάβει οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις από την νέα ενεργειακή κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με την Ισπανία και την Ελλάδα να ξοδεύουν τα περισσότερα.
Η προσεκτική προσέγγιση των κυβερνήσεων αποδίδεται στις προσδοκίες ότι το ενεργειακό σοκ θα αποδειχθεί προσωρινό, αλλά και στα μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια σε σχέση με την κρίση του 2022.
Παρά το αίτημα της Ιταλίας για διεύρυνση της ρήτρας διαφυγής ώστε να συμπεριλάβει και δαπάνες που σχετίζονται με την ενέργεια, ο επενδυτικός οίκος εκτιμά ότι μεγαλύτερη δημοσιονομική χαλάρωση θα επιτραπεί μόνο σε περίπτωση επιδείνωσης της κρίσης και των οικονομικών της συνεπειών.
Τα στοιχεία της UniCredit δείχνουν ότι οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης έχουν δεσμευτεί μέχρι στιγμής για μέτρα στήριξης που αντιστοιχούν μόλις στο 0,1% του ΑΕΠ, παρέχοντας μικρή ορατή στήριξη στην οικονομική ανάπτυξη.
Η Ισπανία και η Ελλάδα ξεχωρίζουν με τις μεγαλύτερες δεσμεύσεις, σε απόλυτους αριθμούς, σημειώνουν οι αναλυτές, καθώς η Ισπανία ευθύνεται από μόνη της για το 40% του συνολικού ποσού.
Πρόκειται, όπως εξηγεί η UniCredit, για μια ήπια απάντηση, ειδικά εάν τη συγκρίνει κανείς με το προηγούμενο ενεργειακό σοκ, όταν το κόστος των μέτρων στήριξης έφτασε στο 3% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης. Τότε, η Ελλάδα και η Ιταλία ήταν οι χώρες που διέθεσαν τα περισσότερα, ως προς το ΑΕΠ τους.
Αυτές οι μεγάλες παρεμβάσεις κρίνονταν αναγκαίες, με δεδομένο το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ και την απότομη αύξηση των τιμών, καθώς ειδικά το φυσικό αέριο εκτινάχθηκε από τα 15,5 ευρώ/MWh σε επίπεδα υψηλότερα των 300 ευρώ/MWh, την ώρα που το τελευταίο διάστημα κινείται σε ένα εύρος 30-60 ευρώ/MWh.
Παρά τις διαφορές αυτές, μια ομοιότητα με το προηγούμενο ενεργειακό σοκ είναι ότι τα μη στοχευμένα μέτρα στήριξης εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών (περίπου στο 70%).
Πρόκειται για μέτρα που συνίστανται κυρίως σε παρεμβάσεις στις τιμές με στόχο την άμεση μείωση του οριακού κόστους κατανάλωσης ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, εφαρμόζονται και στοχευμένα μέτρα εισοδήματος που αποσκοπούν στην παροχή προσωρινής στήριξης σε νοικοκυριά ή/και σε αποζημιώσεις επιχειρήσεων, ιδίως στους τομείς των μεταφορών και των ενεργοβόρων κλάδων.
Όπως τονίζει η UniCredit, τα μη στοχευμένα μέτρα προκαλούν στρέβλωση στις τιμές, υπονομεύουν τα κίνητρα για περιορισμό της ζήτησης για ενέργεια και κινδυνεύουν να παρατείνουν το καθεστώς των υψηλών τιμών με περιορισμένα συνολικά οφέλη.
Κατόπιν τούτων, οι αναλυτές σημειώνουν ότι οι δημοσιονομικές προοπτικές της Ευρωζώνης θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης. Εάν οι εντάσεις δεν υποχωρήσουν βραχυπρόθεσμα, οι κυβερνήσεις ενδέχεται να χρειαστεί να επανεκτιμήσουν την προσέγγισή τους.
Η Ιταλία έχει ήδη υποβάλει επίσημο αίτημα για μεγαλύτερη ευελιξία, επιδιώκοντας να επεκτείνει τη Ρήτρα Εθνικής Διαφυγής που χρησιμοποιείται σήμερα για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, σε μέτρα που σχετίζονται με την ενέργεια. Η UniCredit θεωρεί απίθανο να χορηγηθεί τέτοια ευελιξία άμεσα, όμως εκτιμά ότι θα μπορούσε να εξεταστεί εάν το ενεργειακό σοκ ενταθεί, ωθώντας την οικονομία της Ευρωζώνης πιο κοντά σε μια ύφεση.
