Ένα νέο κεφάλαιο στην ψηφιακή πολιτική της χώρας ανοίγει μετά την ψήφιση από τη Βουλή του νόμου για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, του γνωστού AI Act.

Η Ελλάδα αποκτά πλέον το εθνικό θεσμικό πλαίσιο που απαιτείται για την οργανωμένη, ασφαλή και ελεγχόμενη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Η νέα νομοθεσία δεν περιορίζεται, ωστόσο, στη θέσπιση κανόνων. Εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό, ο οποίος συνδυάζει τις υπολογιστικές υποδομές, την αξιοποίηση των δεδομένων, την έρευνα, την καινοτομία και τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ελληνικού οικοσυστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης.

Μετά την πρώτη μεγάλη περίοδο ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους, κατά την οποία το βάρος δόθηκε στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες, η κυβερνητική στρατηγική περνά πλέον στην επόμενη φάση.

Στόχος είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση της παραγωγικότητας, τη βελτίωση των κρατικών υπηρεσιών, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία νέων επενδυτικών και επαγγελματικών ευκαιριών.

«Θεμέλιο για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας»

Το πολιτικό στίγμα της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας έδωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ψήφιση του εθνικού πλαισίου αποτελεί το θεμέλιο για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας και εντάσσεται στην κεντρική επιλογή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη να βγει η χώρα μπροστά στη νέα ψηφιακή εποχή.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι με τον νόμο για το AI Act η Ελλάδα επιλέγει την «καινοτομία με κανόνες», δημιουργώντας ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο συνδυάζεται με έργα μεγάλης κλίμακας, όπως ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και το AI Factory «Pharos», τα οποία φιλοδοξούν να μετατρέψουν τη χώρα σε τεχνολογικό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ο κ. Παπαστεργίου τόνισε ακόμη ότι η τεχνολογία αποκτά πραγματικό νόημα όταν επιστρέφει ως όφελος στην κοινωνία, προσφέροντας ταχύτερη εξυπηρέτηση, λιγότερη γραφειοκρατία και νέες βιώσιμες ευκαιρίες ανάπτυξης.

Κανόνες ανάλογα με τον κίνδυνο

Ο νέος νόμος οργανώνει τον εθνικό μηχανισμό εφαρμογής του ευρωπαϊκού AI Act.

Καθορίζει τις αρμόδιες εποπτικές αρχές, τις διαδικασίες συνεργασίας μεταξύ των φορέων, το πλαίσιο ελέγχων και τις κυρώσεις που θα επιβάλλονται σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων.

Δεν θεσπίζει νέες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις, αλλά δημιουργεί τον τρόπο με τον οποίο οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού Κανονισμού θα εφαρμόζονται στην Ελλάδα.

Κεντρική αρχή του AI Act είναι η κατηγοριοποίηση των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης ανάλογα με τον κίνδυνο που ενδέχεται να δημιουργούν για την ασφάλεια, την υγεία και τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών.

Ένα απλό chatbot ενημέρωσης πολιτών δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο με ένα σύστημα που χρησιμοποιείται σε κρίσιμους τομείς, όπως η υγεία, η πρόσληψη προσωπικού, η αξιολόγηση εργαζομένων ή η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Για τις εφαρμογές υψηλότερου κινδύνου προβλέπονται αυστηρότερες απαιτήσεις, ανθρώπινη εποπτεία, έλεγχος των δεδομένων, τεκμηρίωση των αποφάσεων και αυξημένη διαφάνεια.

Η βασική επιδίωξη είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη να αναπτυχθεί χωρίς να μετατραπεί σε «μαύρο κουτί» που λαμβάνει ανεξέλεγκτες αποφάσεις για τους πολίτες.

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» αλλάζει τα δεδομένα

Καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του ελληνικού οικοσυστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης αναμένεται να διαδραματίσει ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ».

Η νέα υποδομή θα προσφέρει υπολογιστική ισχύ υψηλών επιδόσεων σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιους οργανισμούς και επιχειρήσεις.

Μέχρι σήμερα, η ανάπτυξη μεγάλων και απαιτητικών εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης προϋπέθετε την πρόσβαση σε ιδιαίτερα ακριβές υποδομές, οι οποίες βρίσκονταν κατά κύριο λόγο στο εξωτερικό ή ανήκαν σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες.

Με τον «ΔΑΙΔΑΛΟ», ελληνικές ερευνητικές ομάδες και επιχειρήσεις θα μπορούν να εκπαιδεύουν προηγμένα μοντέλα, να επεξεργάζονται μεγάλους όγκους δεδομένων και να αναπτύσσουν εφαρμογές στους τομείς της υγείας, της ενέργειας, των μεταφορών, της δημόσιας διοίκησης και της βιομηχανίας.

Το AI Factory «Pharos»

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το AI Factory «Pharos», το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει το σημείο συνάντησης των ελληνικών υποδομών, της επιστημονικής γνώσης και της επιχειρηματικότητας.

Μέσω του «Pharos», πανεπιστήμια, ερευνητές, νεοφυείς επιχειρήσεις και μικρομεσαίες εταιρείες θα αποκτούν πρόσβαση σε εξειδικευμένα εργαλεία, προηγμένες υποδομές και τεχνογνωσία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα συμμετοχής μικρότερων επιχειρήσεων, οι οποίες διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να καλύψουν το υψηλό κόστος ανάπτυξης εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η κυβέρνηση επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να μην περιοριστεί η νέα τεχνολογική επανάσταση σε λίγες μεγάλες εταιρείες, αλλά να επεκταθεί σε ολόκληρη την οικονομία.

Χωρίς δεδομένα δεν υπάρχει αξιόπιστη AI

Ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο της νέας στρατηγικής αφορά τη διακυβέρνηση των δεδομένων.

Η ποιότητα μιας εφαρμογής Τεχνητής Νοημοσύνης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα, την πληρότητα και την αξιοπιστία των δεδομένων με τα οποία έχει εκπαιδευτεί.

Για τον λόγο αυτό, η εφαρμογή του Data Governance Act, η περαιτέρω ανάπτυξη της πλατφόρμας data.gov.gr και η δημιουργία κανόνων ασφαλούς διαμοιρασμού δεδομένων αποτελούν βασικά στοιχεία του σχεδιασμού.

Η αξιοποίηση των δεδομένων θα πρέπει να γίνεται με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και στην προστασία των προσωπικών πληροφοριών, ώστε η τεχνολογική ανάπτυξη να μην οδηγήσει σε παραβιάσεις δικαιωμάτων ή σε ανεξέλεγκτη χρήση ευαίσθητων στοιχείων.

Ο συντονισμός του νέου πλαισίου

Τον κεντρικό συντονισμό της εθνικής στρατηγικής αναλαμβάνει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.

Κομβικό ρόλο θα έχει η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, η οποία θα παρακολουθεί την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και την υλοποίηση των κυβερνητικών πολιτικών.

Η νέα δομή θα λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ του Δημοσίου, των εποπτικών αρχών, της ερευνητικής κοινότητας και της αγοράς.

Στόχος είναι να αποφεύγονται οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων, να επιλύονται γρήγορα τα προβλήματα και να υπάρχει ένας ενιαίος εθνικός σχεδιασμός.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η ψήφιση του νόμου αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.

Το μεγάλο στοίχημα είναι οι νέοι κανόνες να εφαρμοστούν χωρίς να δημιουργήσουν νέα γραφειοκρατικά εμπόδια, αλλά και χωρίς να αφήσουν απροστάτευτους τους πολίτες απέναντι σε συστήματα που μπορούν να επηρεάζουν σημαντικές αποφάσεις της ζωής τους.

Η ελληνική στρατηγική επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες: την προστασία των δικαιωμάτων και την ενθάρρυνση της καινοτομίας.

Με το AI Act, τον «ΔΑΙΔΑΛΟ», το «Pharos» και τις νέες πολιτικές δεδομένων, η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να μην παρακολουθήσει απλώς τη νέα τεχνολογική επανάσταση, αλλά να αποκτήσει ενεργό ρόλο σε αυτήν.

Η μετάβαση από το ψηφιακό κράτος στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει ήδη αρχίσει. Το ερώτημα πλέον είναι πόσο γρήγορα οι νέες δυνατότητες θα μετατραπούν σε πραγματικό όφελος για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και την καθημερινότητα των πολιτών.

Διαβάστε ακόμη: