Η αίσθηση ότι η ακρίβεια ήταν ένα προσωρινό κύμα που θα υποχωρούσε γρήγορα αρχίζει πλέον να εγκαταλείπεται τόσο από τα νοικοκυριά όσο και από τις επιχειρήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς.
Το νέο κύμα αυξήσεων σε ενέργεια και καύσιμα περνά ξανά σταδιακά:
- στα τρόφιμα,
- στις μεταφορές,
- στις υπηρεσίες,
- αλλά και στα ενοίκια,
δημιουργώντας φόβους ότι οι πληθωριστικές πιέσεις μπορεί να συνοδεύουν την οικονομία τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2026.
Και αυτή τη φορά, η ανησυχία είναι μεγαλύτερη, γιατί η κατανάλωση αρχίζει ήδη να δείχνει σημάδια κόπωσης, ενώ τα περιθώρια αντοχής για νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν περιοριστεί αισθητά.
Ο πληθωρισμός πήρε ξανά την ανηφόρα
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Απρίλιο επιβεβαίωσαν ότι οι ανατιμήσεις όχι μόνο επιμένουν, αλλά αποκτούν πλέον πιο γενικευμένο χαρακτήρα.
Ο ετήσιος πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο:
- 5,4% από 3,9% τον Μάρτιο,
ενώ μέσα σε μόλις έναν μήνα ο γενικός δείκτης τιμών αυξήθηκε κατά:
- 1,5%.
Η μεγαλύτερη πίεση συνεχίζει να προέρχεται από:
- την ενέργεια,
- τη στέγαση,
- αλλά και τα τρόφιμα.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ:
- η στέγαση αυξήθηκε κατά 13,8%,
- οι μεταφορές κατά 10%,
- και τα τρόφιμα κατά 4,4%.
“Καίνε” τα καύσιμα και τα σούπερ μάρκετ
Οι αυξήσεις στην ενέργεια μεταφέρονται πλέον άμεσα στην καθημερινότητα των πολιτών.
Μέσα σε έναν χρόνο:
- το πετρέλαιο θέρμανσης αυξήθηκε κατά 53,2%,
- το πετρέλαιο κίνησης κατά 32,4%,
- η βενζίνη κατά 17,1%,
- και το φυσικό αέριο κατά 19,3%.
Την ίδια ώρα, ανοδικά κινούνται και βασικά προϊόντα διατροφής:
- το μοσχάρι αυξήθηκε κατά 19,2%,
- τα φρούτα κατά 7,5%,
- τα λαχανικά κατά 7,1%,
- και ο καφές κατά 7,9%.
Η εικόνα αυτή αρχίζει να επηρεάζει άμεσα:
- τη συμπεριφορά των καταναλωτών,
- αλλά και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Τα νοικοκυριά “μαζεύονται”
Τα πρώτα σημάδια κόπωσης είναι ήδη εμφανή στην αγορά.
Όλο και περισσότερα νοικοκυριά:
- περιορίζουν μετακινήσεις,
- στρέφονται σε φθηνότερα προϊόντα,
- μειώνουν εξόδους,
- και αναβάλλουν μεγαλύτερες αγορές ή δαπάνες.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις βλέπουν:
- τα λειτουργικά κόστη να αυξάνονται,
- ενώ η κατανάλωση αρχίζει να πιέζεται.
Η εικόνα αποτυπώνεται και στους δείκτες οικονομικού κλίματος.
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ:
- ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -54,7 μονάδες,
με τους Έλληνες να παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την ίδια στιγμή, έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών δείχνει ότι:
- τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις
καταγράφουν ήδη πτώση πωλήσεων σε σχέση με πέρυσι.
Ο φόβος του στασιμοπληθωρισμού
Η μεγαλύτερη ανησυχία πλέον είναι ότι η οικονομία μπορεί να μπει σε περίοδο στασιμοπληθωρισμού.
Δηλαδή:
- χαμηλότερη ανάπτυξη,
- αλλά ταυτόχρονα υψηλό πληθωρισμό.
Από τις Βρυξέλλες, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης προειδοποίησε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη ακόμη και για δυσμενή σενάρια.
Όπως ανέφερε, οι πολίτες –και κυρίως τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά– αισθάνονται ήδη την πίεση στην καθημερινότητά τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος μίλησε ανοιχτά για «σοκ στασιμοπληθωρισμού» στην Ευρώπη.
Αναθεωρούνται οι προβλέψεις
Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό.
Η νέα εκτίμηση της κυβέρνησης:
- ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 3,2% για φέτος,
από 2,2% που ήταν η αρχική πρόβλεψη.
Αντίστοιχα:
- η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει πλέον 3,1%,
- ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο βλέπει τον πληθωρισμό στην Ελλάδα κοντά στο 3,5% και για το 2026.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων στήριξης, καθώς υπάρχει διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο περίπου:
- 200 εκατομμυρίων ευρώ,
που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε συνεννόηση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Τα τρία σενάρια για την επόμενη μέρα
Στην αγορά κυριαρχούν πλέον τρία βασικά σενάρια για την πορεία της ακρίβειας:
- Το πρώτο και πιο αισιόδοξο προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση από το καλοκαίρι, εφόσον πέσουν οι διεθνείς τιμές ενέργειας.
- Το δεύτερο, που θεωρείται και το πιθανότερο, προβλέπει παραμονή του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα, με συνεχιζόμενες πιέσεις σε τρόφιμα, μεταφορές και υπηρεσίες.
- Το τρίτο και πιο δύσκολο σενάριο αφορά νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές ενέργειας και νέο κύμα ανατιμήσεων σε ολόκληρη την οικονομία.
Και ακριβώς αυτό είναι πλέον το μεγάλο άγχος κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και καταναλωτών:
ότι η ακρίβεια δεν λειτουργεί πια σαν μια προσωρινή κρίση, αλλά αρχίζει να μετατρέπεται σε μια νέα, μόνιμη οικονομική πραγματικότητα.
