Μπροστά στη μεγαλύτερη ίσως πρόκληση των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η ελληνική ακτοπλοΐα, καθώς η ανάγκη ανανέωσης ενός γερασμένου στόλου συμπίπτει με την πράσινη μετάβαση, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και την ανάγκη να παραμείνουν προσιτές οι θαλάσσιες μετακινήσεις.

Η 25η ετήσια μελέτη της XRTC Business Consultants αποτυπώνει έναν κλάδο που σήμερα διαθέτει 164 πλοία και μεταφέρει περίπου 20 εκατ. επιβάτες ετησίως, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με χρηματοδοτικό κενό που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 5 δισ. ευρώ για την απαιτούμενη ανανέωση και πράσινη προσαρμογή του στόλου.

Η «βόμβα» του γερασμένου στόλου

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η ηλικία των πλοίων. Μεγάλο μέρος του σημερινού στόλου θα πρέπει μέσα στα επόμενα χρόνια είτε να αντικατασταθεί είτε να υποστεί εκτεταμένες και δαπανηρές μετασκευές.

Ταυτόχρονα, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες πρέπει να ανταποκριθούν στις νέες ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Το EU ETS επιβαρύνει ήδη το κόστος λειτουργίας, ενώ η πορεία προς την απανθρακοποίηση απαιτεί νέες τεχνολογίες, καθαρότερα καύσιμα και σημαντικές επενδύσεις.

Η εξίσωση γίνεται ακόμη δυσκολότερη επειδή η ακτοπλοΐα στην Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς έναν εμπορικό κλάδο. Εξασφαλίζει τη σύνδεση περισσότερων από 115 νησιών, εκ των οποίων 89 δεν διαθέτουν αεροδρόμιο, καθιστώντας κρίσιμη τη διατήρηση επαρκών και οικονομικά βιώσιμων δρομολογίων.

Τα τρία σενάρια για την επόμενη ημέρα

Η μελέτη εξετάζει τρεις διαφορετικές διαδρομές για την ελληνική ακτοπλοΐα έως το 2035.

Στο βασικό σενάριο, που θεωρείται σήμερα και το πιθανότερο, προβλέπεται ήπια αλλά σταθερή ανάπτυξη, σταδιακή υλοποίηση επενδύσεων και επιλεκτική πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Παράλληλα, αναμένεται περαιτέρω συγκέντρωση της αγοράς μέσω συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων. Η πράσινη μετάβαση θα προχωρεί, αλλά με διαφορετική ταχύτητα μεταξύ των μεγάλων και των μικρότερων εταιρειών.

Το αισιόδοξο σενάριο προϋποθέτει μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη, σταθερό γεωπολιτικό περιβάλλον, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και ουσιαστική πρόσβαση σε ευρωπαϊκά και τραπεζικά κεφάλαια. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ανανέωση του στόλου μπορεί να επιταχυνθεί και οι εταιρείες να επενδύσουν ταχύτερα σε νέα πλοία και πράσινες τεχνολογίες.

Στον αντίποδα βρίσκεται το δυσμενές σενάριο, με παράταση της διεθνούς αστάθειας, υψηλές τιμές ενέργειας και περιορισμένη χρηματοδότηση. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι επενδύσεις κινδυνεύουν να καθυστερήσουν, οι μικρότερες εταιρείες να δεχθούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση και το κόστος της μετάβασης να περάσει εντονότερα στα εισιτήρια.

Το στοίχημα των επόμενων ετών

Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον ποιος θα χρηματοδοτήσει τη μετάβαση. Οι απαιτούμενες επενδύσεις είναι πολύ μεγάλες για να καλυφθούν αποκλειστικά από τις ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις, ενώ η αύξηση των ναύλων ως λύση έχει προφανή όρια σε μια χώρα όπου η ακτοπλοϊκή σύνδεση αποτελεί βασική κοινωνική και οικονομική υποδομή.

Η επόμενη δεκαετία θα κρίνει επομένως όχι μόνο με τι πλοία θα ταξιδεύει η Ελλάδα, αλλά και με ποιο κόστος θα παραμείνουν συνδεδεμένα τα νησιά της με την ηπειρωτική χώρα.

Διαβάστε ακόμη: