Σε νέα φάση ενεργειακής πίεσης μπαίνει η Ευρώπη, με το ντίζελ να βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης καυσίμων και τους οδηγούς να πληρώνουν όλο και ακριβότερα κάθε γέμισμα του ρεζερβουάρ.
Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας εξακολουθούν να προκαλούν αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, ανεβάζοντας τις τιμές των καυσίμων και αναγκάζοντας κυβερνήσεις να εξετάζουν ή να εφαρμόζουν έκτακτα μέτρα στήριξης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται αυτή τη στιγμή στο πετρέλαιο κίνησης, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ντίζελ για τις οδικές μεταφορές, τα φορτηγά, τη γεωργία αλλά και εκατομμύρια ΙΧ.
Έως 30 ευρώ ακριβότερο ένα γέμισμα
Η άνοδος των τιμών έχει ήδη περάσει απευθείας στην τσέπη των οδηγών.
Σύμφωνα με ανάλυση της Transport & Environment, η τιμή του ντίζελ στην Ευρώπη έχει αυξηθεί περίπου 40% από τις αρχές του έτους.
Για ένα συνηθισμένο ρεζερβουάρ 50 λίτρων, αυτό μεταφράζεται σε επιβάρυνση περίπου 30 ευρώ σε κάθε γέμισμα σε σχέση με τις αρχές του 2026.
Η επιβάρυνση δεν αφορά μόνο τους ιδιώτες οδηγούς.
Το αυξημένο κόστος περνάει στις μεταφορές, στα logistics, στις επιχειρήσεις και τελικά στις τιμές των προϊόντων.
203 εκατ. ευρώ επιπλέον κάθε ημέρα
Η συνολική εικόνα είναι ακόμη πιο βαριά.
Η ίδια ανάλυση εκτιμά ότι οι Ευρωπαίοι οδηγοί πληρώνουν συνολικά περίπου 203 εκατ. ευρώ περισσότερα κάθε ημέρα εξαιτίας της αύξησης στο ντίζελ.
Το ποσό δείχνει το μέγεθος της πίεσης που προκαλεί η ενεργειακή κρίση στην ευρωπαϊκή οικονομία, ιδίως σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια παραμένει βασικό πρόβλημα για τα νοικοκυριά.
Ελλείψεις καυσίμων στη Γαλλία
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη στη Γαλλία.
Η μέση τιμή των καυσίμων έφτασε σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος περίπου στα 2,41 ευρώ το λίτρο, ενώ τοπικά πρατήρια αντιμετώπισαν προβλήματα επάρκειας.
Περίπου 14% των πρατηρίων εμφάνιζαν έλλειψη σε τουλάχιστον ένα είδος καυσίμου.
Το πρόβλημα φαίνεται να εντείνεται στα φθηνότερα πρατήρια, όπου οι οδηγοί συγκεντρώνονται μαζικά για να περιορίσουν το κόστος.
Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση καυσίμων στη Γαλλία έχει υποχωρήσει σημαντικά, ένδειξη ότι οι υψηλές τιμές αναγκάζουν αρκετούς οδηγούς να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους.
Έκτακτα μέτρα 450 εκατ. ευρώ
Η γαλλική κυβέρνηση προχωρά σε νέο πακέτο στήριξης ύψους 450 εκατ. ευρώ, παρατείνοντας τις επιδοτήσεις καυσίμων έως το τέλος του έτους.
Μεταξύ των μέτρων προβλέπονται:
ενίσχυση 15 λεπτών ανά λίτρο για πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται από αγρότες σε μη οδικές δραστηριότητες, καθώς και ενίσχυση 20 λεπτών ανά λίτρο για φορτηγά κατασκευαστικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, για εργαζόμενους χαμηλού εισοδήματος που είναι αναγκασμένοι να χρησιμοποιούν αυτοκίνητο για τη δουλειά τους, η επιδότηση αυξάνεται από 20 σε 40 λεπτά το λίτρο.
Γιατί άλλες χώρες πληρώνουν πολύ περισσότερο
Οι τιμές στα πρατήρια διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Ο βασικός λόγος είναι η διαφορετική φορολογική πολιτική και οι επιδοτήσεις που εφαρμόζει κάθε κράτος.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης των καυσίμων, όμως κάθε χώρα μπορεί να επιβάλει πρόσθετους φόρους.
Έτσι, την ίδια περίοδο το ντίζελ μπορούσε να κοστίζει περίπου 2,50 ευρώ το λίτρο στη Δανία και τη Φινλανδία, περίπου 2,29 ευρώ στη Γαλλία και κοντά στα 1,83 ευρώ στην Ισπανία.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι φόροι αποτελούν πολύ μεγάλο μέρος της τελικής τιμής που βλέπει ο καταναλωτής στην αντλία.
Άνοδος 23,8% στα καύσιμα μέσα σε έναν χρόνο
Η νέα ενεργειακή πίεση αποτυπώνεται και στα ευρωπαϊκά στοιχεία.
Οι τιμές καυσίμων και λιπαντικών για προσωπικές μετακινήσεις στην ΕΕ αυξήθηκαν τον Αύγουστο κατά 23,8% σε ετήσια βάση.
Μέσα σε έναν μήνα, το ντίζελ σημείωσε άνοδο περίπου 8,3%, ενώ η βενζίνη αυξήθηκε κατά 3,3%.
Η διαφορά δείχνει ότι αυτή τη φορά το πετρέλαιο κίνησης δέχεται ισχυρότερες πιέσεις.
Η Ελλάδα μέσα στην κρίση
Η Ελλάδα δεν μένει έξω από το ευρωπαϊκό κύμα ανατιμήσεων, ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται το δημοσίευμα, βρέθηκε ανάμεσα στις χώρες με τις μικρότερες ετήσιες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οδηγοί δεν επιβαρύνονται.
Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου και οι αυξήσεις στις ευρωπαϊκές αγορές δημιουργούν πιέσεις και στην ελληνική αγορά, ενώ κάθε νέα άνοδος στο ντίζελ επηρεάζει άμεσα μεταφορές, γεωργία, βιομηχανία και τελικά το κόστος προϊόντων.
Τέσσερα στα δέκα αυτοκίνητα κινούνται με ντίζελ
Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη επειδή για δεκαετίες στηρίχθηκε στο πετρέλαιο κίνησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Transport & Environment, περίπου τέσσερα στα δέκα αυτοκίνητα στην Ευρώπη είναι πετρελαιοκίνητα.
Το ντίζελ αντιπροσωπεύει επίσης πάνω από το 40% της κατανάλωσης πετρελαϊκών προϊόντων της ευρωπαϊκής οικονομίας, ποσοστό πολύ υψηλότερο από άλλες μεγάλες αγορές.
Η «κληρονομιά» της εποχής του ντίζελ
Η σημερινή εξάρτηση είναι αποτέλεσμα των πολιτικών των δεκαετιών του 1990 και του 2000.
Τότε, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενθάρρυναν την αγορά πετρελαιοκίνητων οχημάτων, καθώς θεωρούνταν αποδοτικότερα και με χαμηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε σχέση με τα βενζινοκίνητα.
Η εικόνα άλλαξε μετά το Dieselgate και την αποκάλυψη ότι οι πραγματικές εκπομπές ρύπων ήταν πολύ μεγαλύτερες από τις εργαστηριακές μετρήσεις.
Ωστόσο, εκατομμύρια οχήματα ντίζελ παραμένουν στους ευρωπαϊκούς δρόμους.
Ο φόβος για νέο κύμα ακρίβειας
Το μεγάλο πρόβλημα πλέον δεν περιορίζεται μόνο στην τιμή στην αντλία.
Το ακριβό ντίζελ αυξάνει το κόστος μεταφοράς προϊόντων, τις δαπάνες επιχειρήσεων και το κόστος λειτουργίας πολλών κλάδων της οικονομίας.
Εάν οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, η πίεση μπορεί να περάσει σταδιακά σε περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες.
Και αυτό είναι που ανησυχεί περισσότερο τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: μια κρίση καυσίμων που δεν θα σταματήσει στα πρατήρια, αλλά θα περάσει ξανά στο καλάθι του νοικοκυριού.
