Κάθε οκτώ λεπτά, μια ελληνική επιχείρηση ενσωματώνει την τεχνητή νοημοσύνη (Τ.Ν.) στη λειτουργία της. Η υιοθέτηση Τ.Ν. από τις ελληνικές εταιρείες αυξήθηκε κατά 55% μέσα σε ένα χρόνο – ο δεύτερος υψηλότερος ρυθμός στην Ευρώπη. Αλλά τα στατιστικά του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) αποκαλύπτουν και κάτι που ξαφνιάζει. Η Ελλάδα κατατάσσεται 19η παγκοσμίως στη συγκέντρωση ταλέντου Τ.Ν. – πάνω από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Και όμως, επενδύει 23 φορές λιγότερα από τη Φινλανδία. Αυτή είναι η ελληνική αντίφαση της εποχής της Τ.Ν.

Τι δείχνουν οι αριθμοί

Το 12% των ελληνικών επιχειρήσεων χρησιμοποιεί σήμερα κάποια μορφή Τ.Ν., έναντι 8% πριν από ένα χρόνο – ο μέσος ΟΟΣΑ φτάνει στο 21%, αλλά η απόσταση συρρικνώνεται με ταχύτατο ρυθμό. Παράλληλα, σχεδόν 4 στους 10 Έλληνες χρήστες Διαδικτύου χρησιμοποιούν ήδη το ChatGPT, τοποθετώντας τη χώρα στη 16η θέση μεταξύ 51 χωρών του ΟΟΣΑ – πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά το ταλέντο. Η Ελλάδα κατατάσσεται 19η παγκοσμίως στη συγκέντρωση επαγγελματιών με αποδεδειγμένες δεξιότητες Τ.Ν. (0,832% στο LinkedIn), ξεπερνώντας ΗΠΑ (0,777%) και Γαλλία (0,792%). Στις επιστημονικές δημοσιεύσεις Τ.Ν. ανά κάτοικο, βρίσκεται 16η παγκοσμίως, πάνω από Μεγάλη Βρετανία, Κορέα και Ολλανδία. Ο ΟΟΣΑ κατατάσσει επίσης τη χώρα ανάμεσα στους πρωτοπόρους στην εφαρμογή Τ.Ν. στον δημόσιο τομέα, με 19 καταχωρισμένα έργα σε υλοποίηση.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Οι ειδικοί πληροφορικής αποτελούν μόλις το 2,5% της απασχόλησης – στο μισό ακριβώς του ευρωπαϊκού μέσου όρου (5,0%). Αυτό μεταφράζεται σε 42% υψηλότερους μισθούς για ψηφιακές θέσεις και σε κενές θέσεις ΤΠΕ, που αγγίζουν το 367% πάνω από τον κλαδικό μέσο.

Το ελληνικό παράδοξο

Εδώ βρίσκεται η κεντρική αντίφαση. Η Ελλάδα παράγει ταλέντο Τ.Ν. σε υψηλό ρυθμό, αλλά δεν το κρατάει: κάθε χρόνο 0,71 ειδικοί Τ.Ν. ανά 10.000 χρήστες LinkedIn εγκαταλείπουν τη χώρα – μία από τις μεγαλύτερες διαρροές παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις Venture Capital σε Τ.Ν. έφτασαν μόλις στα 66 εκατ. δολάρια το 2025, έναντι 1,5 δισ. δολάρια της Φινλανδίας.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται με σκληρή ακρίβεια στον δείκτη ετοιμότητας Τ.Ν. Tortoise (122 δείκτες, 83 χώρες). Η Ελλάδα βαθμολογείται με 3 στα 100 σε «Ταλέντα» και 2 στα 100 σε «Ερευνα», παρά την αδιαμφισβήτητη ακαδημαϊκή παραγωγή. Η χώρα εκπαιδεύει επιστήμονες και τους εξάγει. Αυτό δεν είναι μοίρα, είναι αποτέλεσμα επιλογών.

Τρεις προτεραιότητες ξεχωρίζουν. Πρώτον, επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό: ενσωμάτωση Τ.Ν. στην εκπαίδευση, εθνικό πρόγραμμα επανακατάρτισης εργαζομένων και φορολογικά κίνητρα για ειδικούς της διασποράς που επιστρέφουν.

Δεύτερον, ενίσχυση του επενδυτικού οικοσυστήματος: ο εθνικός υπερυπολογιστής Δαίδαλος (59 εκατ. ευρώ) είναι αναγκαίος αλλά ανεπαρκής – χρειάζονται πολλαπλάσιες επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη.

Τρίτον, κανονιστική σαφήνεια: το 67% των ελληνικών επιχειρήσεων δεν γνωρίζει τις υποχρεώσεις του βάσει του EU AI Act – αυτή η αβεβαιότητα επιβραδύνει αποφάσεις.

Το οικονομικό στοίχημα είναι μεγάλο. Μελέτη της Implement Consulting Group για την Google εκτιμά πως η ευρεία υιοθέτηση Τ.Ν. μπορεί να προσθέσει 10-12 δισ. ευρώ ετησίως στο ΑΕΠ – περίπου +6% σε ορίζοντα δεκαετίας, αριθμός συγκρίσιμος με τα ετήσια έσοδα από τον τουρισμό.

Ως προς την απασχόληση, η εικόνα είναι προς το παρόν σχετικά καθησυχαστική: μόλις το 6% των θέσεων εργασίας βρίσκεται σε υψηλή έκθεση αναδιαμόρφωσης, ενώ το 62% αναμένεται να λειτουργεί παράλληλα με Τ.Ν. και να ωφεληθεί από αύξηση παραγωγικότητας. Το ερώτημα δεν είναι εάν η Ελλάδα θα συμμετάσχει στην επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης· ήδη συμμετέχει, με ρυθμό που λίγοι ανέμεναν.

Το ερώτημα είναι εάν θα το κάνει ως παθητικός καταναλωτής τεχνολογίας που φτιάχτηκε αλλού ή ως χώρα που παράγει αξία, εξάγει γνώση και κρατάει τα ταλέντα της εδώ. Η διαφορά μεταξύ αυτών των δύο σεναρίων αξίζει –κατά τις εκτιμήσεις– δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ την επόμενη δεκαετία.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Τολίκας είναι Senior Lecturer in Finance, Sheffield University Management School, University of Sheffield, UK.

Διαβάστε ακόμη: