Σε μια περίοδο που ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) εντείνεται, η Ευρωπαϊκή Ένωση βλέπει ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά της σχέδια να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις πριν ακόμη ξεκινήσει.
Το πρόγραμμα για τη δημιουργία πέντε υπερσύγχρονων “gigafactories” τεχνητής νοημοσύνης, συνολικού ύψους 20 δισ. ευρώ, καθυστερεί σημαντικά, με αποτέλεσμα αρκετοί ενδιαφερόμενοι επενδυτές και κοινοπραξίες να επανεξετάζουν πλέον τη συμμετοχή τους.
Καθυστερούν οι διαγωνισμοί και η χρηματοδότηση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παρουσιάσει την πρωτοβουλία με στόχο να ενισχύσει τις ιδιωτικές επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, ώστε η Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Ωστόσο, η διαδικασία υποβολής προτάσεων, η οποία αρχικά επρόκειτο να ξεκινήσει τον Μάιο, μετατίθεται πλέον για τον Ιούλιο, ενώ η κύρια χρηματοδότηση προβλέπεται να εκταμιευθεί μόλις το 2028 και το 2030.
Η αβεβαιότητα αυτή δημιουργεί έντονο προβληματισμό στην αγορά, καθώς πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να σχεδιάσουν επενδύσεις χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και χωρίς ξεκάθαρη εικόνα για τις διαθέσιμες επιδοτήσεις.
Η Ευρώπη πιέζεται από ΗΠΑ και Κίνα
Οι καθυστερήσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς ο διεθνής ανταγωνισμός επιταχύνεται.
Τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η OpenAI, η Anthropic και η Alphabet επενδύουν ήδη εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, διευρύνοντας συνεχώς το τεχνολογικό τους προβάδισμα.
Την ίδια στιγμή, χώρες όπως ο Καναδάς, η Νότια Κορέα αλλά και κράτη της Μέσης Ανατολής χρηματοδοτούν επιθετικά αντίστοιχα έργα, επιχειρώντας να αποκτήσουν ισχυρή θέση στη νέα εποχή της AI.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία, συνδέοντάς την πλέον όχι μόνο με την οικονομική ανάπτυξη αλλά και με ζητήματα ασφάλειας, προστασίας προσωπικών δεδομένων και στρατηγικής αυτονομίας.
Πέντε γιγαντιαία data centers
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία τουλάχιστον πέντε μεγάλων κέντρων δεδομένων, καθένα από τα οποία θα διαθέτει ισχύ ενός γιγαβάτ, ικανή να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες περισσότερων από 700.000 νοικοκυριών.
Κάθε εγκατάσταση θα εξοπλιστεί με περίπου 100.000 προηγμένα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μπορεί να ανταγωνιστεί τις αντίστοιχες υποδομές των αμερικανικών hyperscalers.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ακόμη παρουσιάσει τα τελικά κριτήρια επιλογής, γεγονός που προκαλεί έντονη κριτική για την έλλειψη διαφάνειας και τις συνεχείς αναβολές.
Μειώνεται το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων
Το πρόγραμμα είχε αρχικά προσελκύσει ενδιαφέρον από περίπου 70 εταιρείες και κοινοπραξίες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σήμερα, όμως, εκτιμάται ότι μόλις δέκα θα καταθέσουν τελικά προσφορές, ενώ αρκετοί μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι εμφανίζονται πλέον ιδιαίτερα επιφυλακτικοί.
Στη Γερμανία, τόσο η Schwarz Group, ιδιοκτήτρια της Lidl, όσο και η Deutsche Telekom είχαν εξετάσει σοβαρά τη συμμετοχή τους, όμως η πολυπλοκότητα της διαδικασίας και οι συνεχείς αλλαγές στους όρους έχουν περιορίσει τον αρχικό ενθουσιασμό.
Παράλληλα, η Telefónica στην Ισπανία εμφανίζεται διατεθειμένη να συμμετάσχει μόνο με μειοψηφικό ποσοστό, περιορίζοντας την έκθεσή της στο επενδυτικό ρίσκο.
Το μεγάλο στοίχημα της ευρωπαϊκής τεχνολογικής πολιτικής
Το σχέδιο των AI gigafactories θεωρείται μία από τις σημαντικότερες δοκιμασίες της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής μετά το Chips Act, το οποίο δεν κατάφερε να αυξήσει ουσιαστικά το μερίδιο της Ευρώπης στην παγκόσμια παραγωγή ημιαγωγών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζει ότι λιγότερο από το μισό των συνολικών 20 δισ. ευρώ θα προέλθει από δημόσιους πόρους, με 4,1 δισ. ευρώ να καλύπτονται από την ίδια την ΕΕ, ισόποση συμμετοχή από τα κράτη-μέλη και το υπόλοιπο ποσό να αναζητείται από ιδιώτες επενδυτές.
Ωστόσο, όσο οι καθυστερήσεις συνεχίζονται και η χρηματοδότηση παραμένει ασαφής, αυξάνονται οι φόβοι ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει ακόμη μία κρίσιμη μάχη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό της Τεχνητής Νοημοσύνης, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα διευρύνουν συνεχώς το προβάδισμά τους.
