Στο συνέδριο Athens Alitheia Forum “Confronting fake news and toxic discourse”, η συζήτηση γύρω από το αν ο νόμος μπορεί να προστατεύσει την αλήθεια άνοιξε έναν ευρύτερο διάλογο για τη σχέση Δικαιοσύνης, πολιτικής και ενημέρωσης. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν κυρίως οι τοποθετήσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη και του δικηγόρου Μιχάλη Δημητρακόπουλου, οι οποίοι προσέγγισαν το ζήτημα από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

Η θέση Φλωρίδη: «Ο νόμος δεν μπορεί να προστατεύσει την αλήθεια»

Απαντώντας στο ερώτημα αν οι πολίτες προστατεύονται επαρκώς από τα fake news, ο Γιώργος Φλωρίδης ήταν κατηγορηματικός:

«Ο νόμος δεν μπορεί να προστατεύσει την αλήθεια. Ο νόμος μπορεί να περιορίσει τις επιπτώσεις του ψεύδους».

Ο υπουργός εξήγησε ότι οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης στον Ποινικό Κώδικα στόχευσαν κυρίως στον εκσυγχρονισμό του πλαισίου για τη δυσφήμιση. Όπως ανέφερε, καταργήθηκαν τα αδικήματα της απλής δυσφήμισης και της δυσφήμισης ενώπιον κρατικού οργάνου, μια αλλαγή που – όπως είπε – διευκολύνει σημαντικά το έργο των δημοσιογράφων.

Ο ίδιος επιχείρησε να αποδομήσει την άποψη ότι στην Ελλάδα υπάρχει «βιομηχανία» αγωγών τύπου SLAPP κατά δημοσιογράφων. Παρέθεσε συγκεκριμένα στοιχεία:

  • 265 αγωγές κατατέθηκαν το 2025 κατά δημοσιογράφων
  • 82 έγιναν δεκτές σε πρώτο βαθμό
  • 13 εφέσεις έγιναν δεκτές σε δεύτερο βαθμό

«Δεν έχουμε εδώ βιομηχανία παραγωγής slapps», τόνισε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο υπουργός υπογράμμισε ότι το δικαίωμα των πολιτών να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη δεν μπορεί να περιοριστεί.

«Αν αφαιρέσουμε το δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών να ασκούν αγωγές όταν θεωρούν ότι θίγονται, τότε έχουμε πλήγμα σε θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος».

Η σύνδεση των fake news με την πολιτική σύγκρουση

Ο Γιώργος Φλωρίδης απέδωσε την εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων κυρίως στην υποβάθμιση του δημόσιου πολιτικού λόγου.

«Κατασκευασμένες ειδήσεις κυριαρχούν όταν έχουμε υποβαθμισμένο κοινωνικό και πολιτικό λόγο», ανέφερε.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε την τραγωδία των Τεμπών, υποστηρίζοντας ότι γύρω από την υπόθεση αναπτύχθηκε ένα κύμα fake news που – όπως είπε – αξιοποιήθηκε πολιτικά.

«Στήθηκε μια συνωμοσία που σε ορισμένες περιπτώσεις έλαβε χαρακτηριστικά συνωμοσιολογίας και κινητοποίησε εκατομμύρια Έλληνες», είπε, προσθέτοντας ότι ο στόχος ήταν να παραχθούν πολιτικά αποτελέσματα και να προκληθεί κυβερνητική αλλαγή.

Σύμφωνα με τον υπουργό, πολλά διαφορετικά κέντρα συνέκλιναν γύρω από αυτή τη στρατηγική:

«Συνέκλιναν πολλά κέντρα με έναν στόχο: να χρησιμοποιηθεί η τραγωδία των Τεμπών για να παραχθεί πολιτικό αποτέλεσμα – να πέσει η κυβέρνηση».

Η απάντηση Δημητρακόπουλου: «Στα δικαστήρια επικρατεί η αλήθεια»

Από την πλευρά του, ο Μιχάλης Δημητρακόπουλος, με εμπειρία 37 ετών στις αίθουσες των δικαστηρίων, έδωσε μια διαφορετική οπτική για τη σχέση δικαίου και αλήθειας.

«Όταν συγκρούεται μετωπικά η αλήθεια με το ψεύδος, στα δικαστήρια επικρατεί η αλήθεια», δήλωσε.

Ο γνωστός ποινικολόγος υποστήριξε ότι η ελληνική έννομη τάξη διαθέτει ήδη επαρκέστατο νομικό οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση της διακίνησης ψευδών ειδήσεων.

Όπως εξήγησε, τόσο με τον παλιό Ποινικό Κώδικα όσο και με τον νέο, αλλά και με τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις, υπάρχουν ποινικές και αστικές διατάξεις που προστατεύουν την αλήθεια.

Οι ποινές για δημοσιογράφους και τα όρια της ποινικής καταστολής

Ο Δημητρακόπουλος αναφέρθηκε και στο ζήτημα των ποινικών κυρώσεων για δημοσιογράφους που διακινούν ψευδείς ειδήσεις.

Υπενθύμισε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται ποινές έως πέντε χρόνια φυλάκισης, όμως εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην ιδέα της φυλάκισης δημοσιογράφων.

«Αν αρχίσουμε να βάζουμε στη φυλακή δημοσιογράφους με ποινές δύο χρόνια και μία μέρα, δεν βοηθάμε την καταπολέμηση του ψεύδους», σημείωσε.

Στην ίδια γραμμή, σχολίασε και το γνωστό – όπως είπε – σύνθημα που αποδίδεται στον υπουργό Δικαιοσύνης:

«Ο κύριος Φλωρίδης είπε ότι στο υπουργείο έχει βάλει μια ταμπέλα “όλοι μέσα”. Δεν ξέρω αν ήταν χιούμορ, αλλά εγώ δεν μπορώ να συμφωνήσω με αυτό το δόγμα».

Και πρόσθεσε με χαρακτηριστική δόση ειρωνείας:

«Αν πάμε όλοι μέσα, φυλακές δεν υπάρχουν. Εκ περιτροπής θα μπαίνουμε και θα βγαίνουμε».

Η βασική αρχή: προστασία της δημοσιογραφίας όταν υπάρχει τεκμηρίωση

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Μιχάλης Δημητρακόπουλος υπογράμμισε ότι η τεκμηριωμένη δημοσιογραφία πρέπει να προστατεύεται.

«Αν ο δημοσιογράφος τεκμηριωμένα γράφει κάτι, δεν πρέπει να φοβάται τίποτα», είπε, διευκρινίζοντας ότι κυρώσεις πρέπει να επιβάλλονται μόνο σε όσους εν γνώσει τους διακινούν ψευδείς πληροφορίες.

Ταυτόχρονα υπενθύμισε ότι η ίδια η νομολογία προβλέπει προστασία όταν ένας δημοσιογράφος ενήργησε καλόπιστα ή βρέθηκε σε πλάνη, πιστεύοντας ότι μεταφέρει αληθή στοιχεία.

Τελικό του συμπέρασμα ήταν ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπάρχει αναλογία μεταξύ πράξης και ποινής, ώστε η αντιμετώπιση των fake news να μη μετατρέπεται σε απειλή για την ελευθερία της ενημέρωσης.

Διαβάστε ακόμη: