Δέκα χρόνια μετά την πρώτη εφαρμογή του προγράμματος για τα σχολικά γεύματα στα δημόσια δημοτικά σχολεία, ελάχιστοι αμφισβητούν πλέον τη σημασία του. Για χιλιάδες οικογένειες αποτελεί καθημερινή οικονομική και πρακτική ανάσα, για πολλούς μαθητές ένα σταθερό και ισορροπημένο γεύμα, ενώ για την εκπαιδευτική κοινότητα ένα εργαλείο κοινωνικής συνοχής μέσα στη σχολική ζωή.

Ταυτόχρονα, όμως, η πολυετής εφαρμογή του προγράμματος ανέδειξε και προβλήματα που παραμένουν ανοιχτά: από την εικόνα και τη συσκευασία του φαγητού μέχρι τις υποδομές των σχολείων, τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών και τη διαχείριση ειδικών περιπτώσεων, όπως οι αλλεργίες.

Σήμερα, το πρόγραμμα καλύπτει σχεδόν 2.000 δημοτικά σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα, με περισσότερες από 235.000 διαθέσιμες μερίδες ημερησίως. Οι μαθητές που συμμετέχουν ξεπερνούν τις 183.000, ενώ η επέκταση σε ορεινές, νησιωτικές και ακριτικές περιοχές θεωρείται από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας μία από τις σημαντικότερες πτυχές της πολιτικής αυτής.

Η υπουργός, Δόμνα Μιχαηλίδου, χαρακτηρίζει τα σχολικά γεύματα κάτι πολύ περισσότερο από ένα πρόγραμμα σίτισης.

Όπως επισημαίνει, πρόκειται για πολιτική που συνδέεται με τη φροντίδα, την πρόληψη, τις ίσες ευκαιρίες και τη στήριξη της οικογένειας μέσα από το ίδιο το σχολείο.

Το γεύμα ως κοινωνική εξίσωση

Η καθημερινότητα μέσα στις σχολικές αίθουσες δείχνει ίσως πιο καθαρά από κάθε αριθμό τη σημασία του μέτρου.

Η εκπαιδευτικός Έφη Μπακογιάννη, που εργάζεται σε δημοτικό σχολείο στους Αμπελόκηπους, περιγράφει το πρόγραμμα ως «απαραίτητο και αναγκαίο για την κοινωνία», επισημαίνοντας ότι πολλές οικογένειες εξασφαλίζουν μέσω αυτού ένα σταθερό γεύμα για τα παιδιά τους.

Στέκεται ιδιαίτερα στη διάσταση της ισότητας μέσα στη σχολική τάξη.

Όπως αναφέρει, όταν όλα τα παιδιά τρώνε το ίδιο φαγητό, περιορίζονται οι κοινωνικές και ταξικές συγκρίσεις που συχνά αποτυπώνονται ακόμη και στο περιεχόμενο ενός τάπερ.

Από την πλευρά της, η μητέρα μαθήτριας Φωτεινή Πατραμάνη μιλά για τη μεγάλη πρακτική βοήθεια που προσφέρει το πρόγραμμα στις οικογένειες της καθημερινότητας.

«Ημέρα που ξέρεις ότι το παιδί σου θα φάει το μεσημεριανό του σχολείου είναι μια ξέγνοιαστη μέρα», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το φαγητό

Παρά τη γενικά θετική εικόνα, όσοι ζουν καθημερινά το πρόγραμμα μέσα στα σχολεία επιμένουν ότι υπάρχουν σοβαρά περιθώρια βελτίωσης.

Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τη μορφή με την οποία σερβίρεται το γεύμα.

Η πλαστική συσκευασία και η εικόνα που αποκτούν αρκετές φορές τα φαγητά μέχρι να φτάσουν στα παιδιά λειτουργούν αποτρεπτικά, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες. Όπως σημειώνουν εκπαιδευτικοί και γονείς, πολλές φορές το ίδιο ακριβώς φαγητό θα είχε πολύ μεγαλύτερη αποδοχή αν σερβιριζόταν σε κανονικό πιάτο και όχι μέσα σε κλειστό πλαστικό σκεύος.

Το πρόβλημα συνδέεται άμεσα και με την απουσία σχολικών τραπεζαριών.

Στα περισσότερα σχολεία, οι μαθητές τρώνε πάνω στα ίδια θρανία όπου κάνουν μάθημα, χωρίς έναν ξεχωριστό χώρο που να καλλιεργεί διαφορετική κουλτούρα γύρω από το γεύμα.

Η κ. Μπακογιάννη φέρνει ως παράδειγμα τη Γαλλία, όπου η σίτιση εντάσσεται οργανικά στην εκπαιδευτική διαδικασία, με τραπεζαρίες, οργανωμένο σερβίρισμα και καθημερινή εκπαίδευση των παιδιών στη συμπεριφορά γύρω από το φαγητό.

Η ίδια επισημαίνει ακόμη ότι τα παιδιά επηρεάζονται έντονα μεταξύ τους. Αν ένα μεγάλο μέρος της τάξης απορρίπτει το σχολικό γεύμα, συχνά ακολουθούν και τα υπόλοιπα παιδιά, ακόμη κι αν αρχικά ήταν διατεθειμένα να το δοκιμάσουν.

Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί και η αγωνία αρκετών γονιών, οι οποίοι στέλνουν εναλλακτικό φαγητό από το σπίτι, φοβούμενοι ότι το παιδί τους θα μείνει νηστικό.

Οι ελλείψεις και οι αλλεργίες

Ζητήματα καταγράφονται και στη διαχείριση ειδικών διατροφικών αναγκών.

Η κ. Πατραμάνη περιγράφει προβλήματα που αντιμετώπισε η κόρη της, η οποία έχει αλλεργία στα γαλακτοκομικά, καθώς — παρά τη σχετική ενημέρωση — αρκετές φορές της δινόταν ακατάλληλο γεύμα ή δεν υπήρχε επαρκής ποσότητα ειδικής μερίδας.

Από την πλευρά της, η Δόμνα Μιχαηλίδου παραδέχεται ότι πρόκειται για ένα «ζωντανό πρόγραμμα» που χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση και βελτίωση στην πράξη.

Αναγνωρίζει επίσης ότι η συζήτηση για δημιουργία καλύτερων χώρων σίτισης στα σχολεία έχει βάση, σημειώνοντας όμως πως οι δυνατότητες διαφέρουν σημαντικά από σχολική μονάδα σε σχολική μονάδα.

Και ίσως εκεί να βρίσκεται η ουσία της επόμενης ημέρας για τα σχολικά γεύματα: όχι απλώς στην επέκταση του προγράμματος, αλλά στη σταδιακή μετατροπή του σε μια ολοκληρωμένη εμπειρία διατροφής, εκπαίδευσης και κοινωνικής φροντίδας μέσα στο ίδιο το δημόσιο σχολείο.

Διαβάστε ακόμη: