Για μια αθόρυβη μεταμόρφωση της Ευρώπης, η οποία αναδύεται από τα δύσκολα χρόνια που πέρασε μετά την πανδημία, σαν μια νύμφη που μετατρέπεται σε εντυπωσιακή λιβελούλα, μιλά η BNP Paribas. Σύμφωνα με τον γαλλικό επενδυτικό οίκο, η αναταραχή του τελευταίου 1,5 έτους έχει φέρει τη «στιγμή της Ευρώπης», αφού την ώρα που όλα όσα ο κόσμος θεωρούσε αυτονόητα εδώ και δεκαετίες ανατρέπονται, η Ευρώπη μοιάζει με έναν παράδεισο σταθερότητας. Μάλιστα, όπως σημειώνουν οι αναλυτές, η περιοχή ευνοείται από πέντε ισχυρούς παράγοντες που της δίνουν ώθηση, αλλά έχουν μέχρι στιγμής υποτιμηθεί.

Όπως σημειώνει η BNP Paribas, ο κόσμος βιώνει μια βαθιά, πολυδιάστατη αλλαγή που ανατρέπει όσα γνωρίζαμε στη γεωπολιτική, την τεχνολογία, τις οικονομικές πολιτικές και την ίδια την παγκοσμιοποίηση. Και στο επίκεντρο όλων αυτών των αλλαγών δεν είναι άλλος από τον αρχιτέκτονα και ουσιαστικό ηγέτη της προηγούμενης παγκόσμιας τάξης πραγμάτων: Οι ΗΠΑ.

Σε έναν κόσμο όπου ο σταθερός πληθωρισμός, η υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, οι προβλέψιμες και σταθερές διαρθρωτικές πολιτικές και ο δίκαιος ανταγωνισμός δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα, η Ευρώπη ξεχωρίζει, τονίζουν οι αναλυτές. Ο κόσμος το έχει ήδη παρατηρήσει, εάν κρίνει κανείς από την άνοδο τόσο του ευρώ όσο και των γερμανικών bunds ανάμεσα στα ασφαλή assets του κόσμου.

Και σύμφωνα με την BNP Paribas, η Ευρώπη λαμβάνει ώθηση από πέντε ισχυρούς παράγοντες:

1.    Τα περί θανάτου της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι υπερβολικά 

Μπορεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία να δέχθηκε βαρύ πλήγμα από την  ενεργειακή κρίση του 2022, αφότου αναπτύχθηκε με πιο γρήγορους ρυθμούς έναντι της αμερικανικής για το μεγαλύτερο διάστημα της τελευταίας δεκαετίας, όμως, από τις αρχές του 2025 έχει ανακάμψει, επιστρέφοντας πάνω από τα προ-πανδημίας επίπεδά της.

Η Ευρώπη παραμένει καθαρός εξαγωγέας βιομηχανικών προϊόντων, αν και πλέον εμφανίζει έλλειμμα με την Κίνα (ακόμα και έναντι της Κίνας, διατηρεί ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αεροδιαστημική, τη φαρμακευτική και βιομηχανικό εξοπλισμό αιχμής, όπως οι προηγμένοι ημιαγωγοί και η αλυσίδα εφοδιασμού τους). Και καθώς οι ενεργοβόρες βιομηχανίες της συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η Ευρώπη στρέφεται σταδιακά προς δυναμικούς τομείς.

Την ίδια στιγμή, κλάδοι όπως ο αμυντικός και εκείνος των υποδομών ευνοούνται από τα κρατικά προγράμματα δαπανών καθώς και την φιλική προς την ανάπτυξη ατζέντα των μεταρρυθμίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2. Η Ευρώπη είναι μια υπερδύναμη των υπηρεσιών 

Το 2025, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές υπηρεσιών έφτασαν τα 1,8 τρισ. δολάρια, φέρνοντας την Ε.Ε. στην  πρώτη θέση στον κόσμο και περίπου 70% μπροστά από τις ΗΠΑ.

Πρόκειται για έναν τομέα που δημιουργεί πλεόνασμα 173,5 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο στον κόσμο. Και σε αντίθεση με το κλισέ, δεν αφορά κυρίως τον τουρισμό, σημειώνει η BNP Paribas. Μάλιστα, ο τουρισμός, με μερίδιο 13% στις συνολικές εξαγωγές υπηρεσιών, δεν κατατάσσεται καν μεταξύ των τριών κορυφαίων κατηγοριών.

Η δύναμη της Ευρώπης έγκειται πάνω απ’  όλα στις επιχειρηματικές υπηρεσίες, τις τηλεπικοινωνίες και την πληροφορική, καθώς και στις μεταφορές. Ακριβώς αυτές οι δραστηριότητες είναι που μαρτυρούν το βάθος, την κλίμακα και την ανταγωνιστικότητα σε μια σύγχρονη οικονομία, σημειώνουν οι αναλυτές.

3. Η Ευρώπη δεν είναι ένας τεχνολογικός «νάνος» – Κινείται γρήγορα για να καλύψει το κενό 

Όπως λέγεται συχνά, η Ευρώπη έχει μείνει πίσω σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα στην τεχνολογία, αλλά η πραγματικότητα βρίσκεται στις λεπτομέρειες.

Στην Ευρώπη εδρεύουν πολλές εταιρείες παγκόσμιας κλάσης, ακόμη και αν το μερίδιό της στην κεφαλαιοποίηση των 1.000 κορυφαίων εταιρειών τεχνολογίας του κόσμου παραμένει πολύ χαμηλότερο από τη στάθμισή της στο παγκόσμιο ΑΕΠ και οι startups της είναι ακόμη πολύ λίγες και πολύ μικρές.

Αυτό που έχει σημασία, τονίζει η BNP Paribas, είναι ότι η Ευρώπη βελτιώνεται ταχύτατα. Την τελευταία δεκαετία, ο τεχνολογικός τομέας έχει επεκταθεί από το 4% στο 15% του ΑΕΠ. Από τις αρχές του 2020, αποτελεί την κύρια πηγή δημιουργίας θέσεων εργασίας, με την υψηλή τεχνολογία από μόνη της να αντιπροσωπεύει το 23% των νέων θέσεων εργασίας ή 1,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.

Οι επενδύσεις venture capital στις ευρωπαϊκές startups έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί από το 2015 έως το 2025 και πλέον είναι υψηλότερες σε σχέση με την Κίνα.  Στην πράσινη τεχνολογία και τις κβαντικές τεχνολογίες, οι ευρωπαϊκές startups συγκεντρώνουν ακόμη περισσότερα κεφάλαια από τις αντίστοιχες στις ΗΠΑ.

Η Γαλλία αναδεικνύεται σε σημαντικό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης και cloud computing, με επενδύσεις 110 δισ. δολαρίων να ανακοινώνονται την περασμένη εβδομάδα για νέα data centers.

Αλλά και περισσότερα ταλέντα τεχνολογίας μετακομίζουν πλέον από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη από ό,τι το αντίστροφο.

Αν και η Ευρώπη έχει πολύ έδαφος να καλύψει, έχει το momentum να το κάνει, σημειώνει η BNP Paribas.

4. Η Ευρώπη δίνει επιτέλους προτεραιότητα στην στρατηγική αυτονομία και την ανάπτυξη 

Τα άλλοτε αδιανόητα σοκ που σημειώθηκαν από την περασμένη άνοιξη έχουν κάνει αυτό που ο Mario Draghi δεν μπόρεσε με την περίφημη έκθεσή του τον Σεπτέμβριο του 2024: Να βγάλουν την Ευρώπη από την κατάσταση εφησυχασμού και να δώσουν στους policymakers την αίσθηση ότι η στρατηγική αυτονομία και η ανάπτυξη που μπορεί να πληρώσει για αυτήν αποτελούν προτεραιότητα.

Το νέο πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας (tech sovereignty) που παρουσιάστηκε πρόσφατα αποτελεί ένα καλό παράδειγμα, τονίζει η BNP Paribas.

Η ανταγωνιστικότητα αποτελεί πια κεντρικό στόχο της πολιτικής και οι χώρες έχουν ανακαλύψει εκ νέου την αξία του «πραγματιστικού φεντεραλισμού»: Ένα υποσύνολο πρόθυμων κρατών μπορούν να προχωρούν, με τα υπόλοιπα να εντάσσονται αργότερα, αντί να εμποδίζουν την πρόοδο.

«Η Ευρώπη δεν κινείται γρήγορα, ομαλά ή ομοιόμορφα – αλλά κινείται», τονίζει ο οίκος.

5. Ο άνεμος της γεωπολιτικής γίνεται επιτέλους πολύ πιο ευνοϊκός 

Η Ευρώπη μπαίνει επιτέλους, σε ένα πιο ευνοϊκό γεωπολιτικό περιβάλλον. Η πρόσφατη αλλαγή ηγεσίας στην Ουγγαρία σημαίνει ότι η χώρα δεν είναι πια το εμπόδιο που ήταν. Ο πόλεμος στην Ουκρανία φαίνεται να πλησιάζει πιο κοντά στην εκεχειρία από ποτέ άλλοτε έως τώρα. Το πολιτικό κλίμα στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλάζει σημαντικά, με την πλειοψηφία να βλέπει τώρα ότι η έξοδος από την Ε.Ε. ήταν ένα λάθος.

Και την ίδια στιγμή, η Ευρώπη χτίζει και ενισχύει τις οικονομικές και πολιτικές σχέσεις της, με χώρες όπως ο Καναδάς αλλά και εκείνες του Κόλπου.

Οι εμπορικές συμφωνίες που με τη Mercosur, την Ινδία και την Αυστραλία φέτος ενισχύουν το επιχείρημα αυτό, με τους αναλυτές να σημειώνουν ότι δεν πρόκειται απλά για οικονομικές διευθετήσεις αλλά ενδείξεις πολιτικής πρόθεσης.

Αυτές οι αλλαγές υποδηλώνουν ότι η Ευρώπη δεν προσαρμόζεται πλέον απλώς σε έναν πιο σκληρό κόσμο. Αναλαμβάνει δράση και παίρνει μέτρα για να επωφεληθεί από τις νέες ισορροπίες, αντί να αποτελεί το «γρασίδι» πάνω στο οποίο θα μαλώνουν οι δύο ελέφαντες – οι ΗΠΑ και η Κίνα.

Τα προβλήματα δεν έχουν εξαφανιστεί 

Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι τα προβλήματα της Ευρώπης έχουν εξαφανιστεί, αναγνωρίζει η BNP Paribas.  Η ανάπτυξη παραμένει πολύ αδύναμη, ο κατακερματισμός επιμένει και η εκτέλεση πολιτικών είναι πολύ αργή. Αλλά η ευρύτερη εικόνα έχει αλλάξει περισσότερο από ό,τι παραδέχονται πολλοί.

Η Ευρώπη εισέρχεται σε αυτή τη νέα εποχή με μεγαλύτερη βιομηχανική ανθεκτικότητα από ό,τι πολλοί πιστεύουν, γνήσια ισχύ στις υπηρεσίες, περισσότερη τεχνολογική δυναμική από ό,τι της πιστώνεται και ένα πολιτικό και γεωπολιτικό υπόβαθρο που γίνεται λιγότερο μειονέκτημα και περισσότερο πλεονέκτημα. «Η στιγμή της Ευρώπης μπορεί να μην έρχεται με θόρυβο. Αλλά έχει ήδη ξεκινήσει», καταλήγει ο οίκος.