Σε δημοσιονομικό γρίφο εξελίσσεται για το οικονομικό επιτελείο η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για τις ρυθμίσεις χρεών ευάλωτων οφειλετών του Νόμου Κατσέλη, καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα με άμεσες επιπτώσεις στο δημόσιο χρέος και στις κρατικές εγγυήσεις.
Το ζήτημα συζητήθηκε σε ευρεία σύσκεψη στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, με τη συμμετοχή του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα.
Τι αλλάζει με την απόφαση
Η δικαστική κρίση ορίζει ότι οι τόκοι στα δάνεια του Ν.3869/2010 (Νόμος Κατσέλη) θα υπολογίζονται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει:
- χαμηλότερες απαιτήσεις από τους δανειολήπτες,
- μειωμένες εισπράξεις για τα χαρτοφυλάκια «κόκκινων» δανείων,
- απώλειες στα έσοδα των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής».
Επειδή τα senior ομόλογα του «Ηρακλή» φέρουν κρατική εγγύηση, το κόστος κινδυνεύει να μεταφερθεί στο Δημόσιο.
Ο «λογαριασμός» του 1 δισ. ευρώ
Σύμφωνα με τεχνική μελέτη της KPMG, η επιβάρυνση για τις κρατικές εγγυήσεις μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Αν και θεωρείται διαχειρίσιμη, η εξέλιξη:
- εκπέμπει αρνητικά σήματα σε αγορές και θεσμούς,
- προβληματίζει τους οίκους αξιολόγησης,
- αυξάνει την αβεβαιότητα για μελλοντικές δικαστικές αποφάσεις.
Το δημόσιο χρέος προβλέπεται στα 359,3 δισ. ευρώ το 2026 (138,2% του ΑΕΠ). Ενεργοποίηση των εγγυήσεων θα μπορούσε να το ωθήσει στα 360,3 δισ., επιβραδύνοντας την πτωτική τάση των τελευταίων ετών.
Ο κίνδυνος διεύρυνσης
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στα ήδη τιτλοποιημένα δάνεια.
Στο οικονομικό επιτελείο φοβούνται ότι:
- η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί σε νέα στεγαστικά,
- μελλοντικά χαρτοφυλάκια του «Ηρακλή» θα επιβαρυνθούν,
- θα τεθεί σε δοκιμασία η επενδυτική αξιοπιστία της χώρας.
Παράλληλα, στο «βάθος» υπάρχουν και άλλα πιθανά ρίσκα, όπως αποφάσεις για αναδρομικά σε μισθούς και συντάξεις.
Η «γραμμή άμυνας» της κυβέρνησης
Η έκτακτη σύσκεψη με τη συμμετοχή του Γιάννη Στουρνάρα καταδεικνύει τη σοβαρότητα του ζητήματος. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση εξετάζει μηχανισμούς άμυνας μέσω των ρητρών «εξαιρετικών περιστάσεων» του προγράμματος «Ηρακλής».
Βασικοί στόχοι είναι:
- να μην ενεργοποιηθούν άμεσα οι εγγυήσεις,
- να μετατεθούν πληρωμές έως και 4–5 χρόνια,
- να προστατευθεί η τραπεζική και επιχειρηματική εμπιστοσύνη.
Παράλληλα, τα ταμειακά διαθέσιμα των περίπου 44 δισ. ευρώ λειτουργούν ως «μαξιλάρι» σταθερότητας.
Σεβασμός στη Δικαιοσύνη, ανησυχία για το κόστος
Στην κυβέρνηση ξεκαθαρίζουν ότι οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης είναι απολύτως σεβαστές και θα εφαρμοστούν.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη απόφαση αναδεικνύει:
- τη στενή διασύνδεση δικαστικών κρίσεων και δημοσιονομικών ισορροπιών,
- την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης,
- τον κίνδυνο επιστροφής σε πρακτικές δημοσιονομικής αστάθειας.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου για τον Νόμο Κατσέλη δημιουργεί ένα νέο, σύνθετο μέτωπο για τα δημόσια οικονομικά. Με πιθανό κόστος έως 1 δισ. ευρώ και επιπτώσεις στο χρέος και στις αγορές, το οικονομικό επιτελείο καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στον σεβασμό της Δικαιοσύνης και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι «δικλίδες ασφαλείας» του «Ηρακλή» αρκούν για να αποτραπεί ένας νέος κύκλος πιέσεων στα κρατικά ταμεία.
