Σε φάση αυξημένης επιφυλακής, αλλά με σαφώς ενισχυμένα «αμυντικά αντανακλαστικά», εισέρχονται οι ελληνικές τράπεζες στη νέα περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας που προκαλεί η ένταση στη Μέση Ανατολή. Το αφήγημα της σταθερής ανάπτυξης και της ισχυρής πιστωτικής επέκτασης δεν ανατρέπεται – προς το παρόν – ωστόσο δέχεται πιέσεις, καθώς οι διεθνείς αγορές επαναξιολογούν το ρίσκο και οι επενδυτές γίνονται πιο επιλεκτικοί απέναντι στον χρηματοπιστωτικό κλάδο.

Οι διοικήσεις των τραπεζών εκτιμούν ότι η σύρραξη ενδέχεται να αποκλιμακωθεί πριν από την κορύφωση της τουριστικής περιόδου, περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Ωστόσο, το βασικό σενάριο συνοδεύεται από αυξημένη αβεβαιότητα. Σε περίπτωση παράτασης της κρίσης, οι δευτερογενείς επιδράσεις – κυρίως μέσω πληθωριστικών πιέσεων, ενεργειακού κόστους και υποχώρησης της κατανάλωσης – ενδέχεται να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των δανειοληπτών και την ποιότητα του ενεργητικού.

Για τους επενδυτές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι ελληνικές τράπεζες θα επηρεαστούν, αλλά σε ποιο βαθμό και με ποια χρονική υστέρηση. Και εδώ, η εικόνα παραμένει προς το παρόν θετική.

Καλή αφετηρία και ισχυρά «μαξιλάρια»

Το βασικό πλεονέκτημα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος είναι ότι εισέρχεται στη νέα αυτή περίοδο από θέση ισχύος. Μετά από μία δεκαετία εξυγίανσης, οι ισολογισμοί εμφανίζουν σημαντική βελτίωση, ενώ οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και κερδοφορίας κινούνται σε επίπεδα που επιτρέπουν απορρόφηση κραδασμών.

Ο μέσος δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPEs) έχει υποχωρήσει κάτω από το 3%, επίπεδο που πριν λίγα χρόνια φάνταζε απρόσιτο. Παράλληλα, η κάλυψη των προβληματικών δανείων από προβλέψεις προσεγγίζει το 80%, προσφέροντας επαρκές «μαξιλάρι» για την αντιμετώπιση νέων καθυστερήσεων χωρίς άμεση πίεση στα αποτελέσματα.

Η οργανική κερδοφορία αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα ανθεκτικότητας. Τα καθαρά έσοδα από τόκους και προμήθειες ξεπέρασαν τα 10,6 δισ. ευρώ το 2025, παρέχοντας τη δυνατότητα ενίσχυσης των προβλέψεων σε περίπτωση επιδείνωσης του πιστωτικού κινδύνου. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας, όπου οι τράπεζες καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ ανάπτυξης και διατήρησης της ποιότητας του ενεργητικού.

Χαμηλό κόστος και διαφοροποίηση εσόδων

Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί και το χαμηλό κόστος καταθέσεων, το οποίο παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα – κάτω από 0,61% κατά μέσο όρο – επιτρέποντας στις τράπεζες να διατηρούν ισχυρά καθαρά περιθώρια επιτοκίου ακόμη και σε περίπτωση μεταβολών στο κόστος χρήματος.

Ενδεικτικά, η Εθνική Τράπεζα εμφανίζει κόστος καταθέσεων μόλις 0,16%, στοιχείο που της προσδίδει υψηλό βαθμό ευελιξίας. Παράλληλα, η αυξανόμενη συμβολή των προμηθειών ενισχύει τη διαφοροποίηση των εσόδων.

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν καταφέρει τα τελευταία χρόνια να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τα καθαρά έσοδα τόκων, ενισχύοντας δραστηριότητες όπως asset management, bancassurance και πληρωμές. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως «μαξιλάρι» σε περιόδους όπου η πιστωτική επέκταση επιβραδύνεται ή τα επιτόκια κινούνται απρόβλεπτα.

Τουρισμός και ναυτιλία τα κρίσιμα μέτωπα

Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα αφορά τους κλάδους που συνδέονται άμεσα με τη γεωπολιτική ένταση. Ο τουρισμός αποτελεί το βασικό «κανάλι μετάδοσης» ενός αρνητικού σεναρίου, καθώς ενδεχόμενη επιδείνωση του κλίματος θα μπορούσε να επηρεάσει αφίξεις, πληρότητες και έσοδα. Τραπεζικές πηγές εμφανίζονται στο Radar συγκρατημένα αισιόδοξες, εκτιμώντας ότι εάν υπάρξει αποκλιμάκωση πριν από τον Ιούνιο, οι επιπτώσεις θα είναι περιορισμένες.

Ωστόσο, σε ένα πιο δυσμενές σενάριο, η μείωση των τουριστικών εσόδων θα μπορούσε να επηρεάσει την εξυπηρέτηση δανείων σε επιχειρήσεις του κλάδου, με καθυστέρηση λίγων μηνών. Αντίστοιχα, ο τομέας της ναυτιλίας βρίσκεται στο μικροσκόπιο των αναλυτών. Παρά τις ανησυχίες, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η άμεση έκθεση των ελληνικών τραπεζών είναι περιορισμένη. Λιγότερο από το 3% του χρηματοδοτούμενου στόλου φαίνεται να επηρεάζεται άμεσα, ενώ οι ασφαλιστικές καλύψεις και οι αυξημένες ναυλώσεις σε περιόδους κρίσης λειτουργούν αντισταθμιστικά.

Ελεγχόμενος προς το παρόν ο πιστωτικός κίνδυνος

Ένα από τα βασικά ερωτήματα αφορά το ενδεχόμενο νέας αύξησης των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Μέχρι στιγμής, τα δεδομένα δεν δείχνουν σημαντική επιδείνωση. Το «πράσινο» χαρτοφυλάκιο των τραπεζών θεωρείται ποιοτικά αναβαθμισμένο, καθώς αποτελείται είτε από δάνεια που άντεξαν τη δεκαετή κρίση είτε από νέες χορηγήσεις με αυστηρότερους όρους.

Επιπλέον, η απουσία θεσμικών «παραθύρων» που στο παρελθόν ευνοούσαν στρατηγικούς κακοπληρωτές περιορίζει τον κίνδυνο εκμετάλλευσης του πλαισίου. Τα εργαλεία ρύθμισης παραμένουν διαθέσιμα, αλλά απευθύνονται πλέον σε συνεργάσιμους δανειολήπτες, γεγονός που συμβάλλει στη διατήρηση της πιστωτικής πειθαρχίας.

Ωστόσο, σε περίπτωση έντονης μακροοικονομικής επιδείνωσης – με υψηλό πληθωρισμό και υποχώρηση της ανάπτυξης – δεν μπορεί να αποκλειστεί μια σταδιακή αύξηση των καθυστερήσεων. Το timing και η ένταση ενός τέτοιου φαινομένου θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της κρίσης.

Κεφαλαιακή επάρκεια και δυνατότητα στήριξης της οικονομίας

Ο ισχυρότερος ίσως παράγοντας εμπιστοσύνης για τους επενδυτές είναι η κεφαλαιακή θέση των τραπεζών. Οι δείκτες CET1 διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση την Εθνική Τράπεζα όπου ο σχετικός δείκτης προσεγγίζει το 19%, ενώ και οι υπόλοιποι συστημικοί όμιλοι κινούνται άνω των εποπτικών απαιτήσεων με σημαντικά περιθώρια.

Η κεφαλαιακή αυτή επάρκεια επιτρέπει στις τράπεζες όχι μόνο να απορροφήσουν ενδεχόμενες ζημιές, αλλά και να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση της οικονομίας, ακόμη και σε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον. Για τους επενδυτές, αυτό μεταφράζεται σε μειωμένο συστημικό ρίσκο και μεγαλύτερη ορατότητα στα μελλοντικά μεγέθη.

Επιτόκια και επενδυτικό αφήγημα

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η πορεία των επιτοκίων. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα προχωρήσει σε περισσότερες από δύο αυξήσεις εντός του έτους. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ελληνικές τράπεζες διατηρούν τη δυνατότητα να ενισχύσουν το έντοκο εισόδημά τους από το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο, χωρίς να επιβαρυνθούν υπερβολικά από το κόστος καταθέσεων.

Ωστόσο, η γεωπολιτική ένταση μπορεί να ανατρέψει τις προσδοκίες της αγοράς, επηρεάζοντας τόσο την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής όσο και την επενδυτική διάθεση. Ήδη, διεθνώς, παρατηρείται αυξημένη επιφυλακτικότητα απέναντι στον τραπεζικό κλάδο, αν και οι ελληνικές τράπεζες εξακολουθούν να θεωρούνται λιγότερο ευάλωτες σε σχέση με άλλες αγορές. Συνολικά, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα εμφανίζει σαφώς βελτιωμένα θεμελιώδη μεγέθη, τα οποία του επιτρέπουν να αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση τις εξωτερικές αναταράξεις.

Η χαμηλή έκθεση σε άμεσα επηρεαζόμενους κλάδους, η ισχυρή κεφαλαιακή βάση και η υψηλή κερδοφορία συνθέτουν ένα προφίλ ανθεκτικότητας που αναγνωρίζεται και από τους διεθνείς επενδυτές. Ωστόσο, η εικόνα αυτή συνοδεύεται από κρίσιμους «αστερίσκους».

Η διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης, η πορεία του τουρισμού, οι πληθωριστικές πιέσεις και η συμπεριφορά των επιτοκίων θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη του τραπεζικού story τους επόμενους μήνες. Για την ώρα, οι ελληνικές τράπεζες παραμένουν σε θέση άμυνας – αλλά με γεμάτα «πυρομαχικά». Το αν θα χρειαστεί να τα χρησιμοποιήσουν, θα εξαρτηθεί από παράγοντες που βρίσκονται εκτός των τειχών τους.

Διαβάστε ακόμη:

• Πολύ δυνατές σχέσεις με τον Αμερικανικό παράγοντα φέρεται να έχει δημιουργήσει ο Κικίλιας
• Η PWC ως προνομιακή του Σκέρτσου έγινε η πρώτη των πρώτων σε απευθείας συμβάσεις
• Ο Άγγελος Κοταρίδης «επικράτησε» του Πέτρου Σουρέτη και πήρε το Nolita
• Δίνουν τα χέρια Ζαννής του Nammos και Πρίγκιπας Αλβέρτος για την ομάδα μπάσκετ του Μονακό