Λίγες εβδομάδες πριν ξεσπάσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, μια επιστολή έμελλε να αλλάξει την πορεία της ιστορίας. Στις 2 Αυγούστου 1939, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, μαζί με τον Ούγγρο φυσικό Λέο Σίλαρντ, υπέγραψαν ένα έγγραφο που απευθυνόταν στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Φραγκλίνο Ντελάνο Ρούσβελτ.

Το περιεχόμενό του ήταν ξεκάθαρο: οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε να επιταχύνουν την έρευνα για την πυρηνική ενέργεια, καθώς υπήρχε ο φόβος ότι η Ναζιστική Γερμανία θα μπορούσε να αποκτήσει πρώτη την τεχνολογία κατασκευής ατομικής βόμβας.

Ο φόβος ότι οι Ναζί θα αποκτούσαν πρώτοι το υπερόπλο

Οι επιστήμονες εξηγούσαν ότι οι πρόσφατες ανακαλύψεις γύρω από το ουράνιο έδειχναν πως ήταν πλέον εφικτή η δημιουργία αλυσιδωτών πυρηνικών αντιδράσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην κατασκευή όπλων πρωτοφανούς ισχύος.

Στην επιστολή επισημαινόταν ακόμη ότι η Γερμανία είχε περιορίσει τις εξαγωγές ουρανίου από την κατεχόμενη Τσεχοσλοβακία, στοιχείο που ενίσχυε τις υποψίες ότι το καθεστώς του Χίτλερ επένδυε ήδη στην πυρηνική έρευνα.

Οι επιστήμονες πρότειναν τη δημιουργία ειδικής κρατικής επιτροπής, τη χρηματοδότηση των ερευνών και τη διασφάλιση αποθεμάτων ουρανίου, ώστε οι Ηνωμένες Πολιτείες να μη βρεθούν πίσω στην τεχνολογική κούρσα.

Η επιστολή που οδήγησε στο Σχέδιο Μανχάταν

Παρότι φέρει ημερομηνία 2 Αυγούστου 1939, η επιστολή έφτασε στα χέρια του Ρούσβελτ στις 11 Οκτωβρίου 1939, λίγο μετά τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία.

Η προειδοποίηση συνέβαλε στη δημιουργία του περίφημου Σχεδίου Μανχάταν, του μυστικού αμερικανικού προγράμματος που οδήγησε στην κατασκευή των πρώτων πυρηνικών όπλων.

Έξι χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 1945, οι ατομικές βόμβες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος χρησιμοποιήθηκαν στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, σηματοδοτώντας την αρχή της πυρηνικής εποχής και αλλάζοντας για πάντα την ιστορία της ανθρωπότητας.

Η μεταμέλεια του Αϊνστάιν

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δεν συμμετείχε στο Σχέδιο Μανχάταν, ωστόσο η υπογραφή του στην επιστολή υπήρξε καθοριστική για την κινητοποίηση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Μετά το τέλος του πολέμου, εξέφρασε δημόσια τη βαθιά του μεταμέλεια. Όπως είχε δηλώσει, αν γνώριζε ότι η Ναζιστική Γερμανία δεν θα κατάφερνε τελικά να κατασκευάσει ατομική βόμβα, δεν θα υπέγραφε ποτέ εκείνη την επιστολή.

Η επιστολή του 1939 παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και επιστημονικά ντοκουμέντα του 20ού αιώνα, καθώς αποτυπώνει το δίλημμα ανάμεσα στην επιστημονική πρόοδο, τον φόβο του πολέμου και τις συνέπειες της πυρηνικής τεχνολογίας.

Διαβάστε ακόμη: