Η μεγάλη ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ ανοίγει μια νέα περίοδο πολιτικών ανακατατάξεων στο στρατόπεδο του Ντόναλντ Τραμπ, με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς να επιχειρεί ήδη να διαμορφώσει την επόμενη ημέρα του κινήματος MAGA και να τοποθετηθεί στην κούρσα για τις προεδρικές εκλογές που θα διεξαχθούν το 2028.
Σε ανάλυσή του, το CNN περιγράφει μια εντυπωσιακή αντίθεση ανάμεσα στον Τραμπ και τον αντιπρόεδρό του, λίγες ώρες μετά την απώλεια τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας.
Ενώ ο πρόεδρος εμφανιζόταν να γιορτάζει την πρόοδο των εργασιών στη νέα αίθουσα χορού του Λευκού Οίκου, ο Βανς δημοσίευε μια ασυνήθιστα αιχμηρή πολιτική παρέμβαση, αποδίδοντας την εκλογική ήττα στον πόλεμο με το Ιράν και στην αδυναμία της κυβέρνησης να πείσει τους Αμερικανούς για την οικονομική της πολιτική.
Σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο, η παρέμβαση αυτή αποτελεί κάτι περισσότερο από μια αποτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος. Όπως σημειώνει συνιστά την πρώτη ουσιαστική κίνηση του Βανς για να διεκδικήσει ηγετικό ρόλο στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα μετά τον Τραμπ.
Ο Τραμπ στους… πολυελαίους, ο Βανς στα εκλογικά συντρίμμια
Η εικόνα από τον Λευκό Οίκο την Τετάρτη ήταν ενδεικτική. Ο Τραμπ παρακολουθούσε την τοποθέτηση της τελευταίας δοκού στην οροφή της υπό κατασκευή αίθουσας χορού, σε μια ημέρα που ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ χαρακτήρισε «ημέρα γιορτής».
«Φανταστείτε πολυελαίους παντού εδώ σύντομα. Φανταστείτε μαρμάρινο δάπεδο. Ω, θα είναι πανέμορφο. Αυτό θα είναι το πιο όμορφο κτίριο», δήλωνε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Όπως σχολιάζει το CNN, ο Τραμπ έδειχνε να μην αντιλαμβάνεται ή να αδιαφορεί για το γεγονός ότι η προσήλωσή του σε ένα έργο προσωπικής προβολής συμβόλιζε την απόσταση της κυβέρνησής του από τις οικονομικές δυσκολίες των πολιτών. Το αυξημένο κόστος ζωής και οι τιμές των καυσίμων είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας που συνέβαλε στην ήττα των Ρεπουμπλικανών.
Παρά την έκταση της εκλογικής αποτυχίας, ο πρόεδρος δεν εμφανίστηκε ιδιαίτερα απογοητευμένος. Αντίθετα, κατά την εκτίμηση του CNN, έμοιαζε σχεδόν απελευθερωμένος, σαν να μπορούσε πλέον να επικεντρωθεί στην υλική κληρονομιά που επιθυμεί να αφήσει πίσω του.
Την ίδια στιγμή, ο Βανς καλούνταν να αντιμετωπίσει μια διαφορετική πρόκληση: την ανασυγκρότηση της εκλογικής συμμαχίας που έφερε τον Τραμπ στην εξουσία, αλλά και τη διατήρηση των δικών του προεδρικών φιλοδοξιών.
«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος»
Η ανάρτηση του Βανς προκάλεσε αίσθηση, καθώς περιλάμβανε αρκετές έμμεσες επικρίσεις για τις επιλογές της κυβέρνησης στη δεύτερη θητεία Τραμπ. Ο αντιπρόεδρος αναγνώρισε ότι το οικονομικό μήνυμα των Ρεπουμπλικανών δεν ήταν αρκετά αποτελεσματικό στην τελική ευθεία της προεκλογικής περιόδου, όταν ο Τραμπ μιλούσε για μια «χρυσή εποχή», την ώρα που οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ αυξάνονταν.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η αναφορά του στον πόλεμο με το Ιράν.
«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», έγραψε, αποδίδοντας ευθέως στη σύγκρουση και στις οικονομικές συνέπειές της το εκλογικό αποτέλεσμα.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής της μεταναστευτικής πολιτικής, προτείνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν παράτυπους μετανάστες.
«Είμαι ανοιχτός στην ιδέα ότι θα πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο εφαρμογής της μεταναστευτικής νομοθεσίας, εστιάζοντας περισσότερο, για παράδειγμα, στις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν παράνομα εργαζομένους», ανέφερε.
Ο Βανς αποκάλυψε ότι είχε ζητήσει από έναν έμπειρο δημοσκόπο, τον οποίο χαρακτήρισε «έναν από τους εξυπνότερους ανθρώπους που γνωρίζω στην πολιτική», να του εξηγήσει τι θα μπορούσε να επαναφέρει τους απογοητευμένους ψηφοφόρους του διδύμου Τραμπ-Βανς.
Οι τέσσερις προτεραιότητες που προέκυψαν ήταν ο τερματισμός του πολέμου, η αντιμετώπιση της ακρίβειας και του πληθωρισμού, η επιστροφή στο δόγμα «Πρώτα η Αμερική» και η αλλαγή των σχέσεων των ΗΠΑ με το Ισραήλ.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει το CNN και στην υποστήριξη που εξέφρασε ο αντιπρόεδρος προς την παρουσιάστρια του Fox News Ρέιτσελ Κάμπος-Ντάφι, η οποία έχει ζητήσει διπλωματικό τερματισμό του πολέμου. Η παρέμβαση αυτή αποκτά πρόσθετο βάρος, καθώς ο Τραμπ φέρεται να εξετάζει νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν.
Η διαφορά ανάμεσα στον Τραμπ και τον Βανς
Παρά τις αιχμές, ο Βανς φρόντισε να αποφύγει μια ευθεία αντιπαράθεση με τον πρόεδρο, επισημαίνοντας ότι και ο ίδιος ο Τραμπ είχε αναγνωρίσει την επίδραση του πολέμου στο εκλογικό αποτέλεσμα.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, πίσω από αυτή τη φαινομενική συμφωνία υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά.
Ο Τραμπ αντιμετωπίζει το πολιτικό κόστος της σύγκρουσης ως μια αναγκαία θυσία. Παρουσιάζει τον εαυτό του ως ηγέτη που έλαβε μια δύσκολη αλλά απαραίτητη απόφαση, ακόμη και αν αυτή οδήγησε σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και επηρέασε αρνητικά τους Ρεπουμπλικανούς στις κάλπες.
«Δεν θα έκανα τίποτα διαφορετικά», δήλωσε την Τετάρτη.
Τι κρύβει το μανιφέστο του Βανς για την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές: Οι αιχμές κατά Τραμπ και το βλέμμα στο 2028
Αντίθετα, η τοποθέτηση του Βανς αφήνει περιθώριο να ερμηνευτεί ο πόλεμος ως στρατηγικό λάθος από την αρχή.
«Αν θέλετε να υποστηρίξετε ότι άξιζε τον κόπο, ότι άξιζε να χάσουμε τη Γερουσία για τα επόμενα έξι χρόνια, τότε κάντε το», έγραψε.
«Υποστηρίξτε ότι ήταν ένα τίμημα που άξιζε να πληρωθεί. Είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί, αυτό τουλάχιστον είναι ειλικρινές. Όμως όλοι γνωρίζουν γιατί χάσαμε. Και οποιαδήποτε ειλικρινής συζήτηση για το πού πηγαίνουμε από εδώ και πέρα πρέπει να ξεκινήσει από αυτό».
Ο Τραμπ απέφυγε να δώσει συνέχεια στη διαφαινόμενη διαφοροποίηση, δηλώνοντας ότι ο αντιπρόεδρός του «μάλλον έχει δίκιο», καθώς ο πόλεμος «ανέβασε λίγο τις τιμές της βενζίνης βραχυπρόθεσμα».
Ο Βανς έσπευσε στη συνέχεια να δημοσιεύσει το σχετικό βίντεο, στο οποίο ο πρόεδρος χαρακτήριζε την παρέμβασή του «καλή», επιχειρώντας να αποτρέψει την εντύπωση ότι υπάρχει ανοιχτό ρήγμα μεταξύ τους.
Ο Βανς αναζητά νέες συμμαχίες στο εσωτερικό του MAGA
Το CNN εκτιμά ότι η παρέμβαση Βανς αποτελεί μια προσεκτικά υπολογισμένη πολιτική κίνηση, με στόχο να τον τοποθετήσει στην πρώτη γραμμή της συζήτησης για την επόμενη ημέρα των Ρεπουμπλικανών.
Με τις αναφορές του στο δόγμα «Πρώτα η Αμερική» και στην ανάγκη αλλαγής των σχέσεων με το Ισραήλ, ο αντιπρόεδρος φαίνεται να επιχειρεί προσέγγιση της απομονωτιστικής πτέρυγας του MAGA, στην οποία ασκεί επιρροή ο συντηρητικός σχολιαστής Τάκερ Κάρλσον.
Η συγκεκριμένη πτέρυγα έχει εκφράσει έντονες αντιρρήσεις για τις αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις και ενδέχεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις εσωκομματικές διεργασίες ενόψει του 2028.
Το εγχείρημα, ωστόσο, παρουσιάζει δυσκολίες. Όπως επισημαίνει το CNN, ο Βανς δεν έχει διαφοροποιηθεί δημόσια από τον Τραμπ για τον πόλεμο στο Ιράν, ενώ ηγήθηκε της διαπραγματευτικής ομάδας που κατέληξε το καλοκαίρι σε ένα μνημόνιο κατανόησης με την Τεχεράνη για τον τερματισμό της σύγκρουσης, το οποίο τελικά δεν απέδωσε.
Όπως επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο, οποιοσδήποτε συνδέεται με τον αντιδημοφιλή πόλεμο, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, θα κληθεί να αντιμετωπίσει αυτό το πολιτικό βάρος εάν διεκδικήσει την προεδρία το 2028.
Στη μάχη και ο ΝτεΣάντις: «Κίνδυνος πολιτικής εξαφάνισης»
Η συζήτηση για την επόμενη ημέρα των Ρεπουμπλικανών δεν περιορίζεται στον Βανς. Ο κυβερνήτης της Φλόριντα Ρον ΝτεΣάντις, που είχε ηττηθεί από τον Τραμπ στη διεκδίκηση του προεδρικού χρίσματος το 2024, προχώρησε σε μια ιδιαίτερα σκληρή αποτίμηση της εκλογικής ήττας.
«Είναι εξαιρετικά απίθανο οι Ρεπουμπλικανοί να ανακτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου το 2028. Ίσως να μην έχουν καμία πιθανότητα να ελέγξουν τη Γερουσία μέχρι το 2032», έγραψε στο X.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα γεγονός που πλησιάζει «τα επίπεδα πολιτικής εξαφάνισης» για τους Ρεπουμπλικανούς, προειδοποιώντας ότι οι συνέπειες μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο από μία δεκαετία. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο Τέξας, τονίζοντας ότι χωρίς αυτό ως βασικό εκλογικό στήριγμα, το κόμμα κινδυνεύει να χάσει την ανταγωνιστικότητά του σε εθνικό επίπεδο.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι παρεμβάσεις ΝτεΣάντις και Βανς αποτυπώνουν τις πρώτες κινήσεις για τη διεκδίκηση της μελλοντικής ηγεσίας των Ρεπουμπλικανών, με την εκλογική συντριβή να επιταχύνει τις διεργασίες για τη μετά Τραμπ εποχή.
Το βράδυ της Τρίτης, πολιτικοί σχολιαστές αστειεύονταν ότι η προεκλογική εκστρατεία για το 2028 θα ξεκινούσε το επόμενο πρωί. Όπως καταλήγει το CNN, ο Τζέι Ντι Βανς μόλις μετέτρεψε αυτό το αστείο σε πραγματικότητα.
