Οι εργοδότες έχουν την υποχρέωση να εξαντλήσουν το σύνολο της ετήσιας άδειας των εργαζομένων έως το τέλος Μαρτίου. Ο λόγος είναι ότι από το 2026 τίθεται σε εφαρμογή ένα νέο πλαίσιο που αλλάζει τον τρόπο χορήγησης της άδειας, εισάγοντας το σύστημα της λεγόμενης «σπαστής» άδειας. Συνεπώς, μέχρι τη λήξη του πρώτου τριμήνου του 2026 και συγκεκριμένα έως τις 31 Μαρτίου, όλοι οι μισθωτοί θα πρέπει να έχουν λάβει το υπόλοιπο της άδειας που αντιστοιχεί στο προηγούμενο έτος, όπως προβλέπει η ισχύουσα εργατική νομοθεσία.

Εάν αυτό δεν συμβεί, τότε ο εργοδότης υποχρεούται να αποζημιώσει τον εργαζόμενο για τις ημέρες άδειας που δεν χορηγήθηκαν, καταβάλλοντας τις αντίστοιχες αποδοχές προσαυξημένες κατά 100%, δηλαδή στο διπλάσιο ποσό. Επιπλέον, οποιαδήποτε συμφωνία —ακόμη και γραπτή— που προβλέπει ότι ο εργαζόμενος παραιτείται από το δικαίωμα λήψης άδειας χωρίς αποζημίωση θεωρείται άκυρη. Παράλληλα, από το 2026 καταργείται η υποχρέωση προαναγγελίας της ετήσιας άδειας των εργαζομένων στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ II», γεγονός που απλοποιεί σημαντικά τη σχετική διαδικασία.

Το σημερινό καθεστώς για την ετήσια άδεια

Στο ισχύον σύστημα, η κατάτμηση της ετήσιας άδειας επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και μπορεί να πραγματοποιηθεί σε δύο χρονικές περιόδους. Από αυτές, η μία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 12 εργάσιμες ημέρες όταν η εβδομαδιαία εργασία είναι εξαήμερη και 10 εργάσιμες ημέρες όταν εφαρμόζεται πενθήμερο σύστημα. Για να γίνει αυτή η κατάτμηση απαιτείται γραπτή αίτηση του εργαζομένου προς τον εργοδότη.

Στην πράξη, ωστόσο, σε μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα επικρατεί η συνήθεια η κύρια άδεια να χορηγείται τον Αύγουστο, ο οποίος παραδοσιακά αποτελεί τον βασικό μήνα θερινών διακοπών.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο για την ετήσια άδεια στον ιδιωτικό τομέα, οι εργαζόμενοι δικαιούνται τα ακόλουθα:

Πενθήμερη απασχόληση

  • Α’ έτος: 20 ημέρες άδεια
  • Β’ έτος (μετά τη συμπλήρωση 12 μηνών): 21 ημέρες άδεια
  • Γ’ έτος και μετά: 22 ημέρες άδεια
  • Με 10 ή περισσότερα χρόνια στον ίδιο εργοδότη ή 12 έτη συνολικά: 25 ημέρες άδεια
  • Με 25 χρόνια προϋπηρεσίας: 26 ημέρες άδεια

Εξαήμερη απασχόληση

  • Α’ έτος: 24 ημέρες άδεια
  • Β’ έτος: 25 ημέρες άδεια
  • Γ’ έτος και μετά: 26 ημέρες άδεια
  • Μετά από 10 χρόνια: 30 ημέρες άδεια
  • Μετά από 25 χρόνια: 31 ημέρες άδεια

Η «σπαστή» άδεια από το 2026

Με το νέο εργασιακό πλαίσιο που τίθεται σε εφαρμογή από το 2026 εισάγεται η δυνατότητα της λεγόμενης «σπαστής» άδειας, με ελάχιστη διάρκεια πέντε ημερών. Η ρύθμιση αυτή δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στους εργαζομένους, επιτρέποντάς τους να κατανέμουν την ετήσια άδεια αναψυχής σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα μέσα στο έτος, σε συνεννόηση με τον εργοδότη τους.

Στην ουσία, μια πρακτική που ήδη εφαρμόζεται ανεπίσημα σε αρκετές επιχειρήσεις —μέσα από άτυπες συνεννοήσεις μεταξύ εργαζομένων και λογιστηρίων— αποκτά πλέον σαφή νομική βάση. Ο εργαζόμενος θα μπορεί να υποβάλλει αίτημα για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο επιθυμεί να λάβει την άδειά του, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθεί διαπραγμάτευση με τον εργοδότη για την οριστικοποίηση του χρόνου απουσίας.

Σε περίπτωση που ο εργαζόμενος δεν υποβάλει σχετικό αίτημα, τότε θα εξακολουθήσει να ισχύει η κατάτμηση της άδειας σε δύο χρονικά διαστήματα, όπως προβλέπει το σημερινό καθεστώς.

Υπάρχει όμως και μια «γκρίζα ζώνη», καθώς το αίτημα για τον χρόνο χορήγησης της άδειας αποτελεί εκ των πραγμάτων αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη.

Αυτό σημαίνει ότι είτε η άδεια πρόκειται να χωριστεί σε τρία ή τέσσερα τμήματα είτε ο εργαζόμενος επιθυμεί να τη λάβει ολόκληρη σε μία περίοδο, η τελική απόφαση θα πρέπει να συμφωνηθεί με τον εργοδότη και τελικά να εγκριθεί από εκείνον.

Σύμφωνα με εργατολόγους, εάν ο εργοδότης απορρίψει αίτημα για κατανομή της άδειας σε περισσότερα από δύο χρονικά διαστήματα ή ακόμη και για τη χορήγησή της ολόκληρης σε μία περίοδο, τότε ο εργαζόμενος θα χρειαστεί να προσαρμόσει το αίτημά του ώστε να βρεθεί μια λύση που να εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές.

Διαβάστε ακόμη: