Τραπεζικές καταθέσεις, κάρτες, δάνεια, δίδακτρα, ιδιωτικές κλινικές, ρεύμα, ενοίκια και ακόμη και η κατανάλωση νερού μπαίνουν στις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις – Ποιοι κινδυνεύουν να κληθούν για εξηγήσεις μέσα σε 15 ημέρες

Σαρωτικές ηλεκτρονικές διασταυρώσεις βάζει μπροστά η ΑΑΔΕ, επιχειρώντας να εντοπίσει φορολογούμενους των οποίων ο τρόπος ζωής, οι δαπάνες και οι κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών δεν φαίνεται να συμβαδίζουν με τα εισοδήματα που έχουν δηλώσει στην Εφορία.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι περιπτώσεις που εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα σε εισόδημα, κατανάλωση, καταθέσεις και περιουσιακή κατάσταση, με το πρώτο μεγάλο κύμα να περιλαμβάνει τουλάχιστον 12.000 ειδοποιητήρια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν περιπτώσεις φορολογουμένων που δηλώνουν ετήσιο εισόδημα της τάξης των 10.000 έως 20.000 ευρώ, αλλά από τα ηλεκτρονικά δεδομένα προκύπτουν δαπάνες που μπορεί να φθάνουν ή ακόμη και να ξεπερνούν τις 100.000 ευρώ.

Το ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι απλό: από πού προήλθαν τα χρήματα που χρηματοδότησαν αυτές τις δαπάνες;

Και όταν η απάντηση δεν προκύπτει από τα στοιχεία που διαθέτει η φορολογική διοίκηση, ξεκινά ο έλεγχος.

ΑΑΔΕ: Πώς εντοπίζει όσους δηλώνουν λίγα και ξοδεύουν πολλά

Το νέο κύμα ελέγχων στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο πλέγμα ηλεκτρονικών διασταυρώσεων.

Τα ποσά που αναγράφονται στις φορολογικές δηλώσεις αντιπαραβάλλονται με δεδομένα που συγκεντρώνονται από τράπεζες, εργοδότες, ασφαλιστικά ταμεία, επιχειρήσεις και άλλους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια πολύ ευρύτερη εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας κάθε ελεγχόμενου.

Εάν, για παράδειγμα, ένας φορολογούμενος δηλώνει περιορισμένο εισόδημα αλλά την ίδια στιγμή πραγματοποιεί πολύ υψηλές ηλεκτρονικές πληρωμές, αποπληρώνει μεγάλα δάνεια, εμφανίζει σημαντικές καταθέσεις ή καλύπτει υψηλές δαπάνες, η αναντιστοιχία μπορεί να αποτελέσει αφορμή για περαιτέρω έλεγχο.

Δεν σημαίνει βεβαίως ότι κάθε διαφορά συνεπάγεται αυτομάτως φοροδιαφυγή. Ο φορολογούμενος μπορεί να διαθέτει νόμιμη και αποδεδειγμένη πηγή χρηματοδότησης. Το κρίσιμο είναι να μπορεί να τη δικαιολογήσει με τα απαραίτητα στοιχεία.

Τα 12.000 ειδοποιητήρια και η προθεσμία των 15 ημερών

Στο πλαίσιο των διασταυρώσεων σχεδιάζεται η αποστολή τουλάχιστον 12.000 ειδοποιητηρίων σε φορολογουμένους για τους οποίους έχουν προκύψει αποκλίσεις ή εκκρεμότητες που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Όσοι λάβουν ηλεκτρονική ειδοποίηση θα κληθούν να προσκομίσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και να δώσουν εξηγήσεις στην αρμόδια υπηρεσία.

Η προθεσμία ανταπόκρισης είναι 15 ημέρες, γεγονός που σημαίνει ότι όσοι βρεθούν σε αυτή τη θέση θα πρέπει να συγκεντρώσουν εγκαίρως τα στοιχεία που μπορούν να δικαιολογήσουν τις επίμαχες συναλλαγές ή την προέλευση των χρημάτων.

Εφόσον μετά τον έλεγχο διαπιστωθούν αδήλωτα εισοδήματα ή ανακριβή στοιχεία, μπορεί να ακολουθήσει καταλογισμός πρόσθετου φόρου, προσαυξήσεων και προστίμων, ανάλογα με την παράβαση και τα πραγματικά δεδομένα κάθε υπόθεσης.

Το BANCAPP και οι τραπεζικές κινήσεις

Σημαντικό εργαλείο στο ψηφιακό «οπλοστάσιο» των ελεγκτικών αρχών αποτελεί το πληροφοριακό σύστημα BANCAPP, μέσω του οποίου αξιοποιούνται χρηματοπιστωτικά δεδομένα για τις ανάγκες των φορολογικών ελέγχων.

Στόχος είναι να μπορούν να αντιπαραβάλλονται τραπεζικά και χρηματοοικονομικά δεδομένα με τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν έτσι οι περιπτώσεις όπου εμφανίζονται καταθέσεις ή χρηματικές κινήσεις που δεν φαίνεται να δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματα.

Μια μεγάλη πίστωση στον τραπεζικό λογαριασμό δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αδήλωτου εισοδήματος. Μπορεί, για παράδειγμα, να προέρχεται από νόμιμη αιτία που μπορεί να αποδειχθεί. Εάν όμως δεν προκύπτει η προέλευση των χρημάτων, ο φορολογούμενος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με αναλυτικότερο έλεγχο.

Από τις κάρτες μέχρι το ρεύμα: Τι διασταυρώνει η Εφορία

Το εύρος των δεδομένων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις διασταυρώσεις είναι μεγάλο.

Στο μικροσκόπιο μπορούν να μπουν τόκοι καταθέσεων και repos, αναδρομικές αποδοχές, πρόσθετες αμοιβές και μερίσματα, καθώς και οι ηλεκτρονικές πληρωμές που αποτυπώνονται στους σχετικούς κωδικούς της φορολογικής δήλωσης.

Εξετάζονται επίσης στοιχεία που συνδέονται με αποπληρωμές στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων, ασφαλιστήρια ζωής και υγείας, δαπάνες νοσηλείας σε ιδιωτικές κλινικές και δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων.

Στις διασταυρώσεις περιλαμβάνονται ακόμη δεδομένα για δαπάνες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, καθώς και για καταναλώσεις ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των ελέγχων, εξετάζονται ακόμη αυξημένες καταναλώσεις νερού, οι οποίες σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία μπορεί να οδηγήσουν στην αναζήτηση περιουσιακών χαρακτηριστικών που δεν έχουν δηλωθεί, όπως για παράδειγμα μία πισίνα.

Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα εισοδήματα από ακίνητα και βραχυχρόνιες μισθώσεις, στα στοιχεία ιδιοκατοίκησης αλλά και στις δηλώσεις φιλοξενίας.

Ποιοι φορολογούμενοι μπαίνουν πρώτοι στο «ραντάρ»

Στην πρώτη γραμμή των ελέγχων βρίσκονται όσοι εμφανίζουν μεγάλη απόσταση ανάμεσα σε αυτά που δηλώνουν ότι κερδίζουν και σε αυτά που φαίνεται ότι ξοδεύουν ή κατέχουν.

Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ένας φορολογούμενος που δηλώνει 10.000 ή 15.000 ευρώ τον χρόνο, ενώ οι διαθέσιμες πληροφορίες εμφανίζουν πολλαπλάσιες καταναλωτικές δαπάνες.

Στο στόχαστρο μπαίνουν επίσης φορολογούμενοι με σημαντικές τραπεζικές καταθέσεις που δεν δικαιολογούνται εύκολα από τα δηλωθέντα εισοδήματα, καθώς και περιπτώσεις εισοδημάτων από το εξωτερικό, όπως τόκοι, μισθοί ή συντάξεις, που δεν έχουν δηλωθεί όπως προβλέπεται.

Ελέγχονται ακόμη μισθωτοί και συνταξιούχοι για ενδεχόμενα αδήλωτα αναδρομικά ή πρόσθετες αποδοχές, ιδιοκτήτες για εισοδήματα από ενοίκια και βραχυχρόνιες μισθώσεις και επαγγελματίες που εμφανίζουν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ ενώ άλλα δεδομένα υποδεικνύουν οικονομική δραστηριότητα.

Οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου

Εάν τα πρώτα ευρήματα δημιουργήσουν σοβαρές ενδείξεις ότι το δηλωμένο εισόδημα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική οικονομική εικόνα, οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να προχωρήσουν βαθύτερα.

Σε αυτό το στάδιο αξιοποιούνται οι λεγόμενες έμμεσες τεχνικές ελέγχου, μέσα από τις οποίες εξετάζονται παράμετροι όπως η ρευστότητα, η καθαρή περιουσιακή θέση, οι τραπεζικές καταθέσεις και οι συναλλαγές σε μετρητά.

Ουσιαστικά, οι ελεγκτές επιχειρούν να ανασυνθέσουν την πραγματική οικονομική εικόνα του φορολογουμένου και να διαπιστώσουν εάν τα χρήματα που χρησιμοποιήθηκαν για αγορές, καταναλωτικές δαπάνες ή αύξηση της περιουσίας μπορούν να δικαιολογηθούν.

Εφόσον τα δεδομένα δεν συμφωνούν, η φορολογική διοίκηση έχει τη δυνατότητα, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να προχωρήσει σε προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης με τις προβλεπόμενες έμμεσες μεθόδους.

Γιατί το 2020 βρίσκεται ψηλά στη λίστα

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται παράλληλα σε φορολογικές υποθέσεις του 2020, καθώς για τις περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζεται η συνήθης πενταετής προθεσμία παραγραφής το χρονικό όριο ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026.

Αυτό δημιουργεί πίεση στις ελεγκτικές υπηρεσίες να προχωρήσουν εγκαίρως στις απαιτούμενες διαδικασίες για τις υποθέσεις που έχουν επιλεγεί προς έλεγχο.

Ο στόχος είναι να μην παραγραφούν υποθέσεις στις οποίες υπάρχουν ενδείξεις για αποκρυβέν εισόδημα ή ανακριβείς δηλώσεις και, όπου επιβεβαιωθούν παραβάσεις, να καταλογιστούν οι φόροι και οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.

Το μήνυμα των νέων ελέγχων

Η φιλοσοφία των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων είναι πλέον διαφορετική από έναν παραδοσιακό φορολογικό έλεγχο που βασιζόταν κυρίως σε μεμονωμένα παραστατικά.

Η ΑΑΔΕ μπορεί να συνδυάζει έναν μεγάλο όγκο ψηφιακών πληροφοριών και να αναζητά ασυνήθιστες αποκλίσεις ανάμεσα στο δηλωμένο εισόδημα και στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Για τους φορολογούμενους που θα λάβουν ειδοποίηση, το κρίσιμο σημείο είναι να μπορούν να τεκμηριώσουν την προέλευση των χρημάτων και τις συναλλαγές για τις οποίες ζητούνται διευκρινίσεις.

Με άλλα λόγια, το ερώτημα που θα βρίσκεται πίσω από τα 12.000 ειδοποιητήρια είναι συγκεκριμένο: «Δηλώσατε αυτά τα εισοδήματα. Πώς χρηματοδοτήθηκαν αυτές οι δαπάνες;»

Διαβάστε ακόμη: