Η μεταβίβαση μιας περιουσίας λόγω κληρονομιάς αποτελεί για τους περισσότερους πολίτες μια διαδικασία που συνοδεύεται από γραφειοκρατία, προθεσμίες και συχνά αρκετή αβεβαιότητα. Γι’ αυτό και ιδιαίτερη σημασία έχουν οι αναλυτικές διευκρινίσεις που παρέχουν οι φορολογικές αρχές, επιχειρώντας να ξεκαθαρίσουν τι ακριβώς ισχύει από τη στιγμή του θανάτου μέχρι την ολοκλήρωση της φορολογικής διαδικασίας.

Οι οδηγίες καλύπτουν κάθε μορφή περιουσίας, από ακίνητα και τραπεζικές καταθέσεις μέχρι μετοχές, επενδυτικά προϊόντα και λοιπά περιουσιακά στοιχεία, ενώ δίνουν απαντήσεις σε ερωτήματα που απασχολούν χιλιάδες οικογένειες κάθε χρόνο.

Οι προθεσμίες που δεν πρέπει να χαθούν

Το πρώτο και σημαντικότερο ζήτημα αφορά τον χρόνο υποβολής της δήλωσης φόρου κληρονομιάς.

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι κληρονόμοι έχουν στη διάθεσή τους εννέα μήνες από τον θάνατο του κληρονομουμένου όταν αυτός έχει αποβιώσει στην Ελλάδα.

Η προθεσμία επεκτείνεται σε έναν χρόνο όταν ο θάνατος έχει συμβεί στο εξωτερικό ή όταν οι κληρονόμοι κατοικούσαν εκτός Ελλάδας κατά τον χρόνο θανάτου.

Η έναρξη της προθεσμίας δεν συνδέεται πάντοτε αποκλειστικά με τον θάνατο. Σε αρκετές περιπτώσεις υπολογίζεται από τη δημοσίευση της διαθήκης ή από άλλα γεγονότα που προβλέπει η νομοθεσία.

Η έγκαιρη υποβολή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η εκπρόθεσμη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετες επιβαρύνσεις και πρόστιμα.

Τι κληρονομείται και τι φορολογείται

Ο φόρος κληρονομιάς επιβάλλεται σχεδόν σε κάθε μορφή περιουσίας που βρίσκεται στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από την υπηκοότητα του θανόντος.

Στο πεδίο της φορολόγησης περιλαμβάνονται κατοικίες, οικόπεδα, αγροτεμάχια, τραπεζικές καταθέσεις, επιχειρήσεις, μετοχές, εταιρικά μερίδια και γενικότερα κάθε στοιχείο οικονομικής αξίας που μεταβιβάζεται στους κληρονόμους.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στο εξωτερικό, καθώς η φορολογική μεταχείριση επηρεάζεται από τον τόπο κατοικίας του κληρονομουμένου και από διεθνείς συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολόγησης.

Η μεγάλη ανάσα της πρώτης κατοικίας

Ένα από τα σημαντικότερα φορολογικά προνόμια αφορά την απαλλαγή πρώτης κατοικίας.

Η νομοθεσία προβλέπει σημαντικά αφορολόγητα όρια για όσους αποκτούν πρώτη κατοικία μέσω κληρονομιάς ή γονικής παροχής.

Για έναν άγαμο ή ανήλικο δικαιούχο η απαλλαγή καλύπτει αξία κατοικίας έως 200.000 ευρώ, ενώ για έγγαμο το όριο ανεβαίνει στις 250.000 ευρώ.

Τα ποσά αυξάνονται περαιτέρω ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, ενώ στην απαλλαγή μπορούν να συμπεριληφθούν και βοηθητικοί χώροι, όπως αποθήκη και θέση στάθμευσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες φορολογικές ελαφρύνσεις που παραμένουν ενεργές και επηρεάζουν χιλιάδες μεταβιβάσεις κάθε χρόνο.

Τι ισχύει για τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς

Από τα συχνότερα ερωτήματα αφορά τις τραπεζικές καταθέσεις που τηρούνται σε κοινό λογαριασμό.

Η νομοθεσία προβλέπει ότι οι κοινές καταθέσεις απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιάς όταν, μετά τον θάνατο ενός συνδικαιούχου, τα χρήματα περιέρχονται αυτομάτως στους υπόλοιπους δικαιούχους του λογαριασμού.

Η συγκεκριμένη απαλλαγή καλύπτει τόσο λογαριασμούς στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, καθώς και ορισμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα με καθεστώς συνδικαιούχων.

Η εξαίρεση αφορά μόνο περιπτώσεις λογαριασμών που τηρούνται σε κράτη τα οποία χαρακτηρίζονται μη συνεργάσιμα στον φορολογικό τομέα.

Για πολλές οικογένειες πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική πρόβλεψη, καθώς αποτρέπει πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις σε περιπτώσεις οικογενειακών λογαριασμών.

Ο ρόλος συμβολαιογράφου, ΔΟΥ και ΚΕΦΟΚ

Η διαδικασία πλέον πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό ηλεκτρονικά, ωστόσο οι φορολογικές αρχές υπενθυμίζουν ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη συγκέντρωση των δικαιολογητικών.

Διαθήκες, κληρονομητήρια, πιστοποιητικά συγγενών, αποδεικτικά τραπεζικών καταθέσεων, στοιχεία ακινήτων και δεκάδες ακόμη έγγραφα μπορεί να απαιτηθούν ανάλογα με τη σύνθεση της κληρονομιάς.

Γι’ αυτό και οι φοροτεχνικοί συμβουλεύουν τους πολίτες να ξεκινούν τη διαδικασία όσο το δυνατόν νωρίτερα, καθώς η συγκέντρωση των απαιτούμενων εγγράφων είναι συχνά πιο χρονοβόρα από την ίδια τη φορολογική δήλωση.

Το βασικό μήνυμα των φορολογικών αρχών είναι σαφές: οι κληρονόμοι που γνωρίζουν εγκαίρως τις προθεσμίες, τις απαλλαγές και τις υποχρεώσεις τους μπορούν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία χωρίς περιττές καθυστερήσεις και χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις όταν φτάσει η ώρα της εκκαθάρισης του φόρου.

Διαβάστε ακόμη: