Η αποχώρηση του Απόστολου Πάνα από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό που μπορεί να διαβαστεί αποκομμένο από τις υπόγειες εσωτερικές διεργασίες της Χαριλάου Τρικούπη. Αντιθέτως, έρχεται να φωτίσει μια διαδρομή πολιτικών διαφοροποιήσεων, προσωπικών επιλογών και στρατηγικών αντιθέσεων που εδώ και καιρό διαμορφώνουν ένα σύνθετο και εκρηκτικό σκηνικό στο εσωτερικό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Το πολιτικό του αποτύπωμα, άλλωστε, δεν ξεκινά από τη σημερινή μετωπική αντιπαράθεση. Ο Απόστολος Πάνας είχε βρεθεί σε διαφορετικά πολιτικά στρατόπεδα μέσα στο ΠΑΣΟΚ, ενώ στην πρόσφατη εσωκομματική μάχη για την ηγεσία είχε στηρίξει ανοιχτά τον Χάρη Δούκα.
Η επιλογή εκείνη είχε αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αποτύπωνε την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός εναλλακτικού πόλου απέναντι στον Νίκο Ανδρουλάκη. Η σημερινή εξέλιξη, επομένως, δεν μπορεί να υποβαθμιστεί σε μια απλή προσωπική δυσαρέσκεια, αλλά αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης και σκληρής συζήτησης για την ιδεολογική κατεύθυνση του κινήματος.
Η τελευταία δημόσια διαφοροποίηση του Πάνα αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος: το ζήτημα των πολιτικών συνεργασιών. Ο βουλευτής Χαλκιδικής, αν και παλαιότερα υπήρξε στενός συνεργάτης του Νίκου Ανδρουλάκη, το τελευταίο διάστημα είχε διατυπώσει με ένταση την ανάγκη για συνεννόηση στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Μάλιστα, είχε αναφερθεί με θετικό πρόσημο στην προοπτική συνεργασίας με τον Αλέξη Τσίπρα, μια θέση που κρίθηκε ασύμβατη με την πολιτική γραμμή της ηγεσίας. Ο Ανδρουλάκης επιμένει πεισματικά στην αυτόνομη πορεία και στην ενίσχυση μιας διακριτής πολιτικής ταυτότητας, αποφεύγοντας κάθε κίνηση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως «πολιτική συγκόλληση» με άλλους πόλους.
Η διαφωνία, πλέον, ξεπέρασε το επίπεδο των δημόσιων τοποθετήσεων και πήρε χαρακτηριστικά ηθικής τάξης. Ο Πάνας επέλεξε να παραδώσει την έδρα του, στέλνοντας ένα μήνυμα με σαφώς μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα από μια απλή ανεξαρτητοποίηση. Στην ομιλία του στη Βουλή, υπήρξε καταπέλτης, υποστηρίζοντας ότι οι χειρισμοί της σημερινής ηγεσίας δεν συμβάλλουν στην αναγκαία διεύρυνση και ενότητα, αλλά οδηγούν σε στείρες αντιπαραθέσεις με δυνάμεις με τις οποίες θα έπρεπε να επιδιώκεται τουλάχιστον ένας στοιχειώδης διάλογος.
Η δεύτερη θέση δεν αρκεί
Το πιο ηχηρό πολιτικό χτύπημα της παρέμβασής του ήταν η ευθεία αμφισβήτηση της λογικής που βαφτίζει ως «επιτυχία» την παραμονή του ΠΑΣΟΚ στη δεύτερη θέση των δημοσκοπήσεων. «Η μεγάλη μάχη στον προοδευτικό χώρο δεν μπορεί να είναι η αποδοχή της δεύτερης θέσης», τόνισε χαρακτηριστικά, απορρίπτοντας τη λογική του «ασφαλούς συμπληρώματος» και της στατιστικής αύξησης μιάμισης μονάδας.
Εδώ εντοπίζεται και η ουσία της ρήξης. Ο Πάνας θεωρεί ότι το ΠΑΣΟΚ οφείλει να αναζητήσει ευρύτερες συγκλίσεις και να μην αντιμετωπίζει με καχυποψία κάθε συζήτηση για συνεργασία. Από την άλλη πλευρά, η ηγεσία Ανδρουλάκη επιχειρεί να διατηρήσει σαφή όρια, φοβούμενη ότι μια βιαστική συζήτηση περί ανασύνθεσης μπορεί να θολώσει το μήνυμα προς τους ψηφοφόρους και να αποδυναμώσει την αυτόνομη παρουσία του κόμματος.
Η αναφορά του Πάνα στον Αλέξη Τσίπρα και στην ανάγκη διαλόγου με την ΕΛ.ΑΣ. του πρώην πρωθυπουργού αποκτά, υπό αυτές τις συνθήκες, μια ιδιαίτερη σημειολογία. Μπορεί να μην προεξοφλεί την ένταξή του σε κάποιο νέο πολιτικό εγχείρημα, δείχνει όμως καθαρά ότι υπάρχει ένα τμήμα στελεχών του ΠΑΣΟΚ που βλέπει με εντελώς διαφορετικό μάτι το ζήτημα της ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου.
Ταυτόχρονα, το γεγονός ότι ο Πάνας ήταν υποστηρικτής του Χάρη Δούκα επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα για τη στάση όσων επέλεξαν διαφορετικό δρόμο από τον Νίκο Ανδρουλάκη στην εσωκομματική κάλπη. Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για μια οργανωμένη κίνηση ενός ενιαίου στρατοπέδου, η πολιτική απόσταση σε ζητήματα στρατηγικής και προοπτικής είναι πλέον χαοτική.
Η Χαριλάου Τρικούπη καλείται τώρα να διαχειριστεί μια ακόμη σοβαρή εσωτερική αναταραχή, την ώρα που πασχίζει να πείσει ότι αποτελεί τον μοναδικό υπολογίσιμο αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας. Η αποχώρηση ενός βουλευτή που δεν «κλέβει» την έδρα αλλά την παραδίδει, αφήνοντας πίσω του αιχμές για πολιτική ανεπάρκεια της ηγεσίας, είναι μια εξέλιξη που δεν πρόκειται να περάσει απαρατήρητη από το εκλογικό σώμα.
