Μπορεί να μην το περίμενε κανείς από τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη, αλλά η συγκεκριμένη αποστροφή του έχει τη δική της ξεχωριστή πολιτική αξία. «Δυστυχώς, ο Λαλιώτης έχει δίκιο».
Με αυτή τη φράση, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν και αναπαράχθηκαν από πολλά μέσα ενημέρωσης, χωρίς να διαψευσθούν ο πρώην πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας φέρεται να σχολίασε σε συνομιλητές του τις δηλώσεις του Άδωνι Γεωργιάδη για τους νεκρούς του Πολυτεχνείου.
Και δεν είναι καθόλου μια συνηθισμένη τοποθέτηση. Ο Μεϊμαράκης δεν είναι ένας πολιτικός που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μετριοπαθής εκφραστής της Κεντροδεξιάς χωρίς ιδιαίτερες ιδεολογικές αναφορές.
Αντιθέτως, πρόκειται για έναν άνθρωπο με βαθιές δεξιές κομματικές καταβολές, που μεγάλωσε πολιτικά μέσα στη Νέα Δημοκρατία, υπήρξε από τα ιδρυτικά στελέχη της ΟΝΝΕΔ και πρωταγωνίστησε στη διαμόρφωση της γαλάζιας νεολαίας κατά τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια.
Αυτό ακριβώς κάνει τη συγκεκριμένη παραδοχή του ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Γιατί ο Μεϊμαράκης γνωρίζει πολύ καλά τι σήμαινε η πολιτική αντιπαράθεση εκείνης της εποχής. Δεν τα άκουσε, τα έζησε από μέσα! Δεν διαβάζει την ιστορία του Πολυτεχνείου μέσα από κομματικά εγχειρίδια ούτε από τις σημερινές πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Έχει προσωπικές μνήμες από μια περίοδο κατά την οποία οι ιδεολογικές διαφορές ανάμεσα σε δεξιούς και αριστερούς φοιτητές ήταν συχνά εκρηκτικές.

Η απάντηση Λαλιώτη και η τοποθέτηση Άδωνι
Όλα ξεκίνησαν από την αναφορά του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη στο πόρισμα του εισαγγελέα Δημήτρη Τσεβά, όταν ρωτήθηκε για το ζήτημα των νεκρών του Πολυτεχνείου.
Ο υπουργός δήλωσε ότι παραμένει πιστός στο πόρισμα Τσεβά, το οποίο συντάχθηκε μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και αποτέλεσε την πρώτη επίσημη δικαστική καταγραφή των γεγονότων του Νοεμβρίου του 1973.
Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς το ζήτημα των θυμάτων της εξέγερσης παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ιστορικά κεφάλαια της Μεταπολίτευσης.
Ο Γεωργιάδης επανήλθε στη συνέχεια, επιχειρώντας να ξεκαθαρίσει τη θέση του. Υποστήριξε ότι δεν είπε πως δεν υπήρχαν νεκροί, αλλά ότι τον καλύπτει το πόρισμα Τσεβά. Μάλιστα, διευκρίνισε ότι το πόρισμα δεν αναφέρει νεκρούς μέσα στον χώρο του Πολυτεχνείου, αλλά καταγράφει 34 νεκρούς στην ευρύτερη περιοχή και 1.018 τραυματίες.
Η απάντηση του Κώστα Λαλιώτη ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή. Το ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, που υπήρξε μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής της εξέγερσης, βγαίνοντας από τη Χαριλάου Τρικούπη απευθύνθηκε στους δημοσιογράφους λέγοντας:
«Γράψτε τα ονόματα των νεκρών και στείλτε τα στον αντιπρόεδρο της ΝΔ».
Και συνέχισε με μια αναφορά που δεν πέρασε απαρατήρητη: «Ξέρετε πόσες σφαίρες έπεσαν; 22.000 κατά αμάχων».
Ο Λαλιώτης παρέπεμψε, μάλιστα, στο βιβλίο του ιστορικού Λεωνίδα Καλλιβρετάκη «Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο», επιχειρώντας να υπενθυμίσει ότι η αιματηρή καταστολή δεν περιορίστηκε στον χώρο του ιδρύματος, αλλά επεκτάθηκε στους γύρω δρόμους και σε άλλα σημεία της Αθήνας.
Και κάπου εκεί ήρθε η φράση του Μεϊμαράκη.

Γιατί έχει ιδιαίτερη σημασία η στάση Μεϊμαράκη
Ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης δεν είναι λοιπόν ένας τυχαίος παρατηρητής της συγκεκριμένης αντιπαράθεσης. Ανήκει σε εκείνη τη γενιά των στελεχών της Νέας Δημοκρατίας που διαμορφώθηκαν πολιτικά στα πρώτα χρόνια μετά την πτώση της δικτατορίας.
Από το 1971 ασχολήθηκε με τον φοιτητικό συνδικαλισμό στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ενώ το 1974 υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ΟΝΝΕΔ. Στη συνέχεια ανέλαβε την προεδρία της γαλάζιας νεολαίας από το 1984 έως το 1987.
Ήταν μια εποχή κατά την οποία η πολιτική αντιπαράθεση στα πανεπιστήμια είχε εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα σημερινά. Οι συγκρούσεις ανάμεσα στις παρατάξεις ήταν έντονες, οι ιδεολογικές ταυτότητες καθοριστικές και η πολιτική ένταξη συχνά συνοδευόταν από προσωπικό κόστος.
Ο ίδιος έχει αφηγηθεί στην «Καθημερινή» ένα χαρακτηριστικό περιστατικό από εκείνα τα χρόνια. Σε εκδήλωση στο Πάντειο, όταν επιχείρησε να μιλήσει ως εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας και να αναφερθεί στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, δέχθηκε έντονες αντιδράσεις, με αποτέλεσμα να τον κατεβάσουν από το βήμα και να τον χτυπήσουν.
Δεν έκρυψε ποτέ τις πολιτικές του καταβολές. Ήταν ένας σκληρός κομματικός της δεξιάς νεολαίας, με ισχυρή παρουσία στις οργανωτικές και ιδεολογικές μάχες της εποχής. Ακριβώς γι’ αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι σήμερα, δεκαετίες αργότερα, αναγνωρίζει πως η ιστορική αλήθεια για το Πολυτεχνείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με πολιτικές εκπτώσεις.

Το Πολυτεχνείο δεν ανήκει σε μία παράταξη
Ο Μεϊμαράκης έχει διατυπώσει και στο παρελθόν μια σαφή θέση για τον χαρακτήρα της εξέγερσης. Σε ομιλία του στην ΟΝΝΕΔ το 2015 είχε υπογραμμίσει ότι στον αγώνα κατά της δικτατορίας δεν συμμετείχαν μόνο αριστεροί, αλλά και δημοκράτες φοιτητές από άλλους πολιτικούς χώρους.
Είχε, μάλιστα, αναφερθεί στις επισκέψεις του Παναγιώτη Κανελλόπουλου και του Γεωργίου Μαύρου στο Πολυτεχνείο, προκειμένου να συμπαρασταθούν στους νέους που βρίσκονταν εκεί.
Η συγκεκριμένη αναφορά δεν ήταν τυχαία. Ο πρώην πρόεδρος της ΝΔ ήθελε να καταδείξει ότι ο αντιδικτατορικός αγώνας δεν αποτελεί αποκλειστική πολιτική ιδιοκτησία της Αριστεράς και ότι η δημοκρατική αντίσταση είχε ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές αναφορές.
Αυτό είναι και το στοιχείο που προσδίδει μεγαλύτερη βαρύτητα στη σημερινή του στάση. Δεν επιχειρεί να αποποιηθεί τη δεξιά πολιτική του ταυτότητα. Αντιθέτως, μέσα από αυτήν υπενθυμίζει ότι η δημοκρατική νομιμοποίηση της μεταπολιτευτικής Νέας Δημοκρατίας περνά και από την καθαρή απόσταση από τη δικτατορία.
Η ιστορική πραγματικότητα, άλλωστε, είναι συγκεκριμένη: Δεν έχει τεκμηριωθεί θάνατος μέσα στον περίβολο του Πολυτεχνείου, αλλά υπάρχουν νεκροί από την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης στην ευρύτερη Αθήνα. Η διάκριση αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να αμφισβητείται η ύπαρξη των θυμάτων.

Ένα μήνυμα και προς το εσωτερικό της ΝΔ
Η φράση του Μεϊμαράκη έχει και μια δεύτερη ανάγνωση, που αφορά το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας.
Ο πρώην πρόεδρος του κόμματος δεν είναι ένας πολιτικός που συνηθίζει να παρεμβαίνει καθημερινά στις κυβερνητικές αντιπαραθέσεις. Διατηρεί το δικό του πολιτικό βάρος, έχει θεσμική εμπειρία και γνωρίζει καλά ότι ορισμένα ζητήματα απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
Η διαφοροποίησή του από τον Άδωνι Γεωργιάδη αποκτά σημασία ακριβώς επειδή δεν προέρχεται από κάποιον πολιτικό αντίπαλο της κυβέρνησης, αλλά από έναν άνθρωπο που έχει υπηρετήσει τη ΝΔ σε κορυφαίες θέσεις, έχει διατελέσει πρόεδρός της και έχει εκπροσωπήσει τη χώρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Δεν πρόκειται, ασφαλώς, για δημόσια πολιτική σύγκρουση ούτε για κάποια οργανωμένη εσωκομματική διαφοροποίηση. Η φράση του μεταφέρθηκε ως σχόλιο σε ιδιωτική συνομιλία. Ωστόσο, αποτυπώνει μια διαφορετική αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται ζητήματα ιστορικής μνήμης.
Γιατί άλλο πράγμα είναι η πολιτική αντιπαράθεση με την Αριστερά και άλλο η διαχείριση της ιστορικής μνήμης μιας χώρας που πέρασε επτά χρόνια δικτατορίας.
Ο Μεϊμαράκης, με τη δική του διαδρομή, φαίνεται να στέλνει ένα μήνυμα που ξεπερνά την αντιπαράθεση δύο πολιτικών προσώπων. Η Νέα Δημοκρατία μπορεί να έχει τις δικές της ιδεολογικές διαφορές με το ΠΑΣΟΚ και την Αριστερά, αλλά δεν έχει κανέναν λόγο να μπαίνει σε συζητήσεις που αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών για την ιστορική πραγματικότητα της δικτατορίας και της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.
Και ίσως αυτή να είναι η ουσία της συγκεκριμένης παρέμβασης: Ένας άνθρωπος που έζησε τις σκληρές πολιτικές συγκρούσεις της Μεταπολίτευσης, από την πλευρά της παραδοσιακής δεξιάς, να υπενθυμίζει ότι η Δημοκρατία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως κομματικό λάφυρο.
Ούτε το Πολυτεχνείο ανήκει αποκλειστικά στην Αριστερά ούτε, πολύ περισσότερο, η ιστορική μνήμη μπορεί να προσαρμόζεται στις ανάγκες της σημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Και αυτό, για έναν Μεϊμαράκη, έχει τη δική του ξεχωριστή σημασία.

