Οι αποκαλύψεις για τις δύο μεγάλες υποθέσεις οικονομικής παραβατικότητας φέρνουν στο προσκήνιο τα όρια των ψηφιακών ελέγχων. Γιατί οι παραγγελίες που φέρονται να εμφανίζονταν ως «κεράσματα» δεν καταγράφονταν στο myDATA, τι συνέβη με τις διασταυρώσεις στο «Χωριάτικο» και τι απαντά η ΑΑΔΕ για την πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων της.

Οι υποθέσεις της Pizza Fan και του «Χωριάτικου» εξακολουθούν να προκαλούν αναταράξεις, καθώς πέρα από τη διερεύνηση της φερόμενης φοροδιαφυγής αναδεικνύουν ένα κρίσιμο ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν, στην εποχή της ηλεκτρονικής τιμολόγησης, των διασυνδεδεμένων ταμειακών μηχανών και της τεχνητής νοημοσύνης, να μην εντοπίζονται εγκαίρως οργανωμένες πρακτικές απόκρυψης συναλλαγών;

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων επιχειρεί να δώσει απαντήσεις, εξηγώντας γιατί το myDATA δεν μπορούσε να καταγράψει ορισμένες από τις συναλλαγές που διερευνώνται, αλλά και γιατί η Ελληνική Αστυνομία είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις δύο υποθέσεις.

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ διαβεβαιώνει ότι εξετάζονται οι πληροφορίες για ενδεχόμενη εμπλοκή υπαλλήλων της, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί οριστικό συμπέρασμα για συγκεκριμένα πρόσωπα.

Pizza Fan: Πώς μια παραγγελία μπορούσε να μείνει «αόρατη» στο myDATA

Η σημαντικότερη εξήγηση της ΑΑΔΕ αφορά τη λειτουργία των εσωτερικών συστημάτων παραγγελιοληψίας.

Το myDATA λαμβάνει τα φορολογικά παραστατικά που εκδίδονται και διαβιβάζονται, όπως αποδείξεις και τιμολόγια. Δεν παρακολουθεί όμως αυτομάτως κάθε παραγγελία που καταχωρίζεται σε ένα εμπορικό πρόγραμμα.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά από την έρευνα, ορισμένες παραγγελίες φέρονται να εμφανίζονταν στο εσωτερικό σύστημα ως «κεράσματα», χωρίς να εκδίδεται η αντίστοιχη απόδειξη.

Εφόσον μια τέτοια συναλλαγή εξοφλούνταν με μετρητά, δεν δημιουργούνταν ούτε ηλεκτρονικό ίχνος πληρωμής στον τραπεζικό λογαριασμό της επιχείρησης.

Το αποτέλεσμα ήταν να μην υπάρχουν τα αναγκαία δεδομένα για μια συνηθισμένη ψηφιακή διασταύρωση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η πρακτική δεν μπορούσε να εντοπιστεί με άλλους τρόπους. Αντίθετα, η ΑΑΔΕ αναγνωρίζει ότι απαιτούνται επιτόπιοι έλεγχοι, καταγγελίες, εξέταση εμπορικών προγραμμάτων και ενδεχομένως εσωτερικών αρχείων ή «διπλών βιβλίων».

Γιατί δεν συνδέονται όλες οι παραγγελίες delivery με την Εφορία;

Σύμφωνα με τη φορολογική διοίκηση, οι επιχειρήσεις εστίασης που λειτουργούν αποκλειστικά με take away και delivery δεν υποχρεούνται να χρησιμοποιούν πιστοποιημένο σύστημα παραγγελιοληψίας που διαβιβάζει αυτομάτως όλες τις παραγγελίες στο myDATA.

Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τα προβλεπόμενα ψηφιακά δελτία παραγγελίας σε επιχειρήσεις με εξυπηρέτηση τραπεζιών.

Έτσι, μια επιχείρηση delivery μπορεί να χρησιμοποιεί εσωτερικό λογισμικό το οποίο καταγράφει τις παραγγελίες, χωρίς τα δεδομένα αυτά να φτάνουν απευθείας στην ΑΑΔΕ.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κενό που ανέδειξε η υπόθεση: εάν δεν εκδοθεί φορολογικό παραστατικό, η συναλλαγή μπορεί να παραμείνει εκτός των δεδομένων που επεξεργάζεται το myDATA.

«Χωριάτικο»: Γιατί προηγήθηκε η Ελληνική Αστυνομία

Διαφορετική είναι, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η περίπτωση του «Χωριάτικου».

Η φορολογική διοίκηση υποστηρίζει ότι είχε ήδη εντοπίσει στοιχεία της υπόθεσης και ότι οι υπηρεσίες της πραγματοποιούσαν έρευνες εδώ και μήνες.

Ωστόσο, επειδή επρόκειτο για ευρύτερη υπόθεση με διαφορετικές μορφές φερόμενης παραβατικότητας, κρίθηκε αναγκαίος ο συντονισμός με την Ελληνική Αστυνομία και τις εισαγγελικές αρχές.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι ανέμενε την ολοκλήρωση της αστυνομικής έρευνας, προκειμένου να αξιοποιήσει τα ευρήματά της στους φορολογικούς ελέγχους.

Η εξήγηση αυτή παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα από την περίπτωση του delivery: η Αρχή υποστηρίζει ότι υπήρχαν ήδη ενδείξεις, αλλά η συνολική διερεύνηση απαιτούσε και αστυνομικά μέσα.

Τα 6 εκατομμύρια ευρώ και η τεχνητή νοημοσύνη

Σημαντική συζήτηση έχει προκαλέσει και το κόστος των ψηφιακών εργαλείων της ΑΑΔΕ.

Η Αρχή διευκρινίζει ότι το myDATA αναπτύχθηκε εσωτερικά, ενώ η επένδυση των 6 εκατομμυρίων ευρώ αφορά λογισμικό αξιοποίησης δεδομένων με τεχνολογίες επιχειρησιακής και τεχνητής νοημοσύνης.

Σκοπός των συστημάτων αυτών είναι να εντοπίζονται ύποπτα μοτίβα, αποκλίσεις και συναλλαγές που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου.

Ωστόσο, ακόμη και ένα εξελιγμένο σύστημα ανάλυσης δεν μπορεί να αξιολογήσει απευθείας συναλλαγές που δεν έχουν καταχωριστεί στα δεδομένα που λαμβάνει.

Η ΑΑΔΕ υποστηρίζει ότι η χρήση του myDATA, σε συνδυασμό με τη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, έχει συμβάλει ουσιαστικά στον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

Τι δείχνουν οι αριθμοί των ελέγχων

Απαντώντας στην κριτική ότι ελέγχονται κυρίως οι μικρότερες επιχειρήσεις, η ΑΑΔΕ παραθέτει στοιχεία για την ελεγκτική της δραστηριότητα.

Μόνο το 2025, σύμφωνα με τη φορολογική διοίκηση, πραγματοποιήθηκαν:

  • 31.500 τακτικοί έλεγχοι, με βεβαιωμένους φόρους και πρόστιμα 2,8 δισ. ευρώ.

  • 68.400 επιτόπιοι έλεγχοι, με ποσοστό παραβατικότητας 34,2%.

  • 1.165 έρευνες απάτης ΦΠΑ, με διαφυγόντα έσοδα άνω των 457 εκατ. ευρώ.

  • 680 αναστολές λειτουργίας επιχειρήσεων.

Από τη σύσταση της ΑΑΔΕ το 2017 μέχρι σήμερα, η Αρχή αναφέρει ότι έχει πραγματοποιήσει 260.000 τακτικούς και 791.000 επιτόπιους ελέγχους, βεβαιώνοντας συνολικά 22,3 δισ. ευρώ σε φόρους και πρόστιμα.

Πρόκειται για βεβαιωμένα ποσά, τα οποία δεν ταυτίζονται απαραίτητα με εκείνα που έχουν εισπραχθεί.

Εμπλοκή εφοριακών: Τι ερευνά η ΑΑΔΕ

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ζήτημα της πιθανής εμπλοκής υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι έχει ζητήσει από τις αρμόδιες αρχές όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για ενδεχόμενη συμμετοχή υπαλλήλων της στις υπό διερεύνηση υποθέσεις.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι το 2025 πραγματοποιήθηκαν 95 εσωτερικοί έλεγχοι, από τους οποίους σε 25 προέκυψαν αδικήματα ή πειθαρχικά παραπτώματα για συνολικά 58 υπαλλήλους.

Οι συγκεκριμένοι αριθμοί αφορούν το σύνολο των εσωτερικών ελέγχων της χρονιάς και όχι αποκλειστικά τις υποθέσεις Pizza Fan και «Χωριάτικο».

Τι αλλάζει από το 2027

Στο πλαίσιο της προσπάθειας περιορισμού της διαφθοράς, η ΑΑΔΕ προωθεί την επέκταση της αλγοριθμικής κατανομής ελεγκτικών υποθέσεων σε όλη τη χώρα από το 2027.

Η διαδικασία εφαρμόζεται ήδη σε ελεγκτικά κέντρα Αττικής και Θεσσαλονίκης.

Έτσι, μια επιχείρηση μπορεί να ελέγχεται από υπαλλήλους άλλης γεωγραφικής περιοχής, περιορίζοντας την άμεση σχέση μεταξύ ελεγκτή και ελεγχόμενου.

Σύμφωνα με την Αρχή, ήδη το 70% των επιτόπιων ελέγχων διενεργείται από ελεγκτές που προέρχονται από άλλες περιφέρειες.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό

Οι εξηγήσεις της ΑΑΔΕ αποσαφηνίζουν γιατί το myDATA δεν μπορούσε να εντοπίσει αυτομάτως ορισμένες από τις πρακτικές που διερευνώνται.

Δεν εξαντλούν, όμως, τη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο γιατί το myDATA δεν «είδε» τις συναλλαγές, αλλά εάν οι υπόλοιποι ελεγκτικοί μηχανισμοί μπορούσαν να εντοπίσουν νωρίτερα τις ύποπτες πρακτικές.

Οι έρευνες για τις δύο υποθέσεις συνεχίζονται, ενώ η φορολογική διοίκηση καλείται να αξιοποιήσει τα ευρήματα της ΕΛ.ΑΣ. και να προσδιορίσει τις ενδεχόμενες φορολογικές παραβάσεις.

Διαβάστε ακόμη: