Βελτίωση της βιωσιμότητας των χρεών διαπιστώνει, σε σχέση με πριν από ένα χρόνο, η Morgan Stanley, παρά την αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων και τις εντεινόμενες δημοσιονομικές ανησυχίες που πλήττουν τις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη. «Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές είναι καλύτερες, ενώ οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές είναι χειρότερες», είναι το συμπέρασμα του επενδυτικού οίκου, καθώς η έρευνά του δείχνει ότι η ανάπτυξη ωραιοποιεί την κατάσταση, με αποτέλεσμα η δημοσιονομική προσαρμογή να παραμένει απαραίτητη σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Στην τρίτη ετήσια έκθεσή της για τα κρατικά χρέη, η Morgan Stanley θυμίζει ότι τα επίπεδα του χρέους αυξήθηκαν δραματικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού, καθώς οι δαπάνες αυξήθηκαν ενώ η ανάπτυξη μειώθηκε. Οι τάσεις αυτές αντιστράφηκαν, οδηγώντας στην εκ νέου σταθεροποίηση των χρεών το 2022 και το 2023. Έως το 2024, ο οίκος λάμβανε «πορτοκαλί» προειδοποιήσεις καθώς, ενώ τα επίπεδα του χρέους παρέμεναν υψηλά, η δημοσιονομική εξυγίανση βρισκόταν σε εξέλιξη. Μέχρι το 2025, κατέστη σαφές ότι η ονομαστική ανάπτυξη επιβραδυνόταν ταχύτερα από ό,τι βελτιώνονταν τα δημοσιονομικά μεγέθη. «Με απλά λόγια, ο ρυθμός της ονομαστικής ανάπτυξης αυξανόταν με βραδύτερο ρυθμό από την άνοδο του κόστους δανεισμού, είτε λόγω υψηλότερων αποδόσεων είτε λόγω αποκλίσεων στις δημόσιες δαπάνες», εξηγούν οι αναλυτές.
Γιατί βελτιώθηκε η βιωσιμότητα σε μία περίοδο δημοσιονομικών ανησυχιών
Η εικόνα του 2026 δείχνει ότι παρά την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων, η βιωσιμότητα των χρεών έχει συνολικά βελτιωθεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το χρέος βρίσκεται σε μια «βιώσιμη» βάση, αλλά ότι εμπειρικά, η κατάστασή είναι καλύτερη από ό,τι στο παρελθόν, διότι, βραχυπρόθεσμα, η ονομαστική ανάπτυξη έχει άμεση επίδραση, ενώ οι υψηλότερες αποδόσεις έχουν καθυστερημένο αντίκτυπο.
Όπως εξηγεί η Morgan Stanley, η ονομαστική ανάπτυξη κινήθηκε σε υψηλότερα από τα αναμενόμενα επίπεδα, λόγω των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη αλλά και των αυξημένων τιμών που προέκυψαν από τους δασμούς και το υψηλότερο κόστος ενέργειας.
Εφόσον αυτός ο παράγοντας του πληθωρισμού εξασθενήσει, θα περιοριστεί αντιστοίχως και το όφελος για τους δείκτες χρέους, προειδοποιούν οι αναλυτές.
Αντίθετα, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων θα φανεί στους δείκτες του χρέους με καθυστέρηση, δηλαδή μόνο όταν θα αναχρηματοδοτούνται τα χρέη, κάτι που συνήθως χρειάζεται πάνω από πέντε χρόνια για τις περισσότερες οικονομίες.
Πρακτικά, η μελέτη της Morgan Stanley διαπιστώνει ότι από τους τρεις παράγοντες που μπορούν να σταθεροποιήσουν τους δείκτες χρέους, δηλαδή τα χαμηλότερα επιτόκια, την υψηλότερη ανάπτυξη ή τα μικρότερα ελλείμματα, μόνο ένας απέδωσε φέτος: Η ανάπτυξη.
Τα επιτόκια κινήθηκαν προς την μη επιθυμητή κατεύθυνση και τα ελλείμματα παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα, ωστόσο η ονομαστική ανάπτυξη εξέπληξε θετικά.
Στις μεγάλες οικονομίες που εξέτασε η Morgan Stanley, τα πρωτογενή ισοζύγια έχουν βελτιωθεί βραχυπρόθεσμα, αλλά η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία δεν έχει βελτιωθεί. Συνεπώς, τα δημοσιονομικά ελλείμματα θα πρέπει να μειωθούν σημαντικά μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, ιδίως εάν τα επιτόκια παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα (ή εάν η ανάπτυξη παρουσιάσει κάμψη).
Οι ΗΠΑ
Στις ΗΠΑ, το χρέος κορυφώθηκε περίπου στο 130% του ΑΕΠ το 2020, για να υποχωρήσει στη συνέχεια περίπου στο 120% έως το 2022. Η ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη διατηρεί τον δείκτη κοντά στο 125% κατά την περίοδο 2026-2027, ωστόσο αναμένεται άνοδος περίπου στο 133% έως το 2030 και περίπου στο 170% έως το 2040. Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, το αμερικανικό χρέος εμφανίζεται πιο βιώσιμο σε ορίζοντα πενταετίας σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν από ένα χρόνο, λόγω των θετικών εκπλήξεων στην ονομαστική ανάπτυξη. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη κατάσταση έχει επιδεινωθεί.
Στην Ιαπωνία, το χρέος χαρακτηρίζεται διαχειρίσιμο με τα τρέχοντα επιτόκια, αν και με μικρότερο περιθώριο σε σχέση με πριν από έναν χρόνο. Οι αποδόσεις των ιαπωνικών τίτλων αγγίζουν νέα υψηλά, η ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους είναι πιο ευαίσθητη στο κόστος των τόκων, ενώ η ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη επωμίζεται το μεγαλύτερο μέρος του βάρους.
Οι οικονομίες της Ευρωζώνης
Στην Ευρωζώνη, η δημοσιονομικά ευνοϊκή εποχή του φθηνού χρέους και των χαμηλών αμυντικών δαπανών έχει δώσει τη θέση της σε μια πιο δύσκολη περίοδο και σε μια διεύρυνση των αποκλίσεων μεταξύ των χωρών.
Η Morgan Stanley σημειώνει ότι στη μετάβαση από μια εποχή φθηνού δανεισμού σε μια περίοδο που απαιτεί δύσκολες επιλογές κατανομής πόρων, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ιταλία αντιμετωπίζουν τους αυστηρότερους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Στη Γερμανία, η ανάπτυξη οδηγεί το χρέος να κορυφώσει περίπου στο 74% στις αρχές της δεκαετίας του 2030, ωστόσο η εδραιωμένη δημοσιονομική σύνεση το επαναφέρει κοντά στο 70% έως το 2040.
Το έλλειμμα της Γαλλίας δεν παρουσιάζει τάση εξυγίανσης, με τον οίκο να προβλέπει τη διαμόρφωσή του στο 5,4% του ΑΕΠ τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Το χρέος αυξάνεται από περίπου 116% σε 123% έως το 2030 και σε 145% έως το 2040.
Στην Ιταλία, τα πρωτογενή πλεονάσματα και η ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη που αναμένεται για το 2026 συγκρατούν το χρέος κοντά στο 134-136% έως το 2030, σε μια επίδοση βελτιωμένη κατά περίπου 6 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με πέρυσι. Ωστόσο, το κόστος δανεισμού που θα είναι υψηλότερο από τον ρυθμό ανάπτυξης από το 2027 και μετά, ωθεί το χρέος προς το 150% έως το 2040.
Στην Ισπανία, η ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη οδηγεί το χρέος κάτω από το 95% του ΑΕΠ το 2027, αν και το κόστος που απορρέει από τη γήρανση του πληθυσμού καθορίζει την πορεία μακροπρόθεσμα.
