Από την αναζήτηση ελεύθερης θέσης στάθμευσης μέσω κινητού τηλεφώνου έως τον αυτόματο έλεγχο του δημοτικού φωτισμού και την έγκαιρη προειδοποίηση για πλημμύρες, οι λεγόμενες «έξυπνες πόλεις» φιλοδοξούν να δώσουν πρακτικές λύσεις σε προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι κάτοικοι.
Στην Ελλάδα, η μετάβαση αυτή περνά σταδιακά από το στάδιο των σχεδιασμών στην υλοποίηση, με δύο μεγάλα χρηματοδοτικά προγράμματα να υποστηρίζουν τον εκσυγχρονισμό των δήμων.
Το βασικό ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς η εγκατάσταση περισσότερων τεχνολογικών συστημάτων, αλλά η πραγματική βελτίωση των υπηρεσιών, η εξοικονόμηση πόρων και η δημιουργία πόλεων περισσότερο ανθεκτικών στις σύγχρονες προκλήσεις.
Επενδύσεις άνω των 325 εκατ. ευρώ σε ελληνικούς δήμους
Η ψηφιακή αναβάθμιση των πόλεων στηρίζεται σε δύο σημαντικές χρηματοδοτικές δράσεις.
Η πρώτη αφορά το πρόγραμμα «Έξυπνες Πόλεις» του Ταμείου Ανάκαμψης, με αρχικό προϋπολογισμό 90 εκατομμυρίων ευρώ, στο οποίο συμμετέχουν 17 δήμοι.
Πρόκειται για 16 μεγάλα αστικά κέντρα με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, καθώς και τον Δήμο Τρικκαίων, που εντάχθηκε ως πρότυπος δήμος στον τομέα των ψηφιακών εφαρμογών.
Η δεύτερη δράση είναι το πρόγραμμα «Ψηφιακός Μετασχηματισμός των ΟΤΑ», που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2021-2027, με συνολική δημόσια δαπάνη περίπου 235,3 εκατομμυρίων ευρώ.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα απευθύνεται και στους 332 δήμους της χώρας, δίνοντας τη δυνατότητα ανάπτυξης εφαρμογών προσαρμοσμένων στις ανάγκες κάθε περιοχής.
Οι συνολικοί αρχικοί προϋπολογισμοί των δύο δράσεων ξεπερνούν τα 325 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το σύνολο των πόρων έχει ήδη απορροφηθεί ή ότι όλα τα έργα έχουν τεθεί σε λειτουργία.
Πώς θα αλλάξει η καθημερινότητα των πολιτών
Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές εφαρμογές αφορά τη διαχείριση της στάθμευσης.
Μέσω αισθητήρων και ψηφιακών πλατφορμών, οι οδηγοί θα μπορούν να ενημερώνονται για τις διαθέσιμες θέσεις σε συγκεκριμένες περιοχές, περιορίζοντας τον χρόνο αναζήτησης και την άσκοπη κυκλοφορία.
Σημαντικές δυνατότητες δημιουργούνται και στον δημοτικό φωτισμό, με συστήματα που προσαρμόζουν την ένταση ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες και τις συνθήκες, μειώνοντας την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντίστοιχα, αισθητήρες πληρότητας στους κάδους απορριμμάτων μπορούν να βοηθήσουν στον αποτελεσματικότερο προγραμματισμό της αποκομιδής, αποφεύγοντας περιττά δρομολόγια δημοτικών οχημάτων.
Στον τομέα της εξυπηρέτησης, η επέκταση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών μπορεί να περιορίσει σημαντικά την ανάγκη φυσικής παρουσίας των πολιτών στις δημοτικές υπηρεσίες.
Τρίκαλα και Χανιά δείχνουν τον δρόμο
Τα Τρίκαλα αποτελούν ένα από τα γνωστότερα ελληνικά παραδείγματα εφαρμογής τεχνολογιών έξυπνης πόλης.
Ο δήμος έχει αναπτύξει ψηφιακές λύσεις για τη διαχείριση δημοτικών λειτουργιών και διαθέτει Κέντρο Επιτήρησης Έξυπνης Πόλης, το οποίο συγκεντρώνει δεδομένα από διαφορετικές εφαρμογές.
Θετική πρόοδο στην αξιοποίηση χρηματοδοτούμενων παρεμβάσεων καταγράφεται και στα Χανιά.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας, Σταύρος Ασθενίδης, επισημαίνει ότι η επιτυχία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη χρηματοδότηση, αλλά και από την πολιτική βούληση, τη διοικητική συνέχεια και την ύπαρξη εξειδικευμένου προσωπικού.
Όπως εξηγεί, διαφορετικές ανάγκες έχει ένας μικρός περιφερειακός δήμος και διαφορετικές μια μεγάλη πόλη, όπου η εφαρμογή ψηφιακών συστημάτων απαιτεί περισσότερες υποδομές και σύνθετο συντονισμό.
Τεχνητή Νοημοσύνη και προστασία από φυσικές καταστροφές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πολιτική προστασία.
Συστήματα παρακολούθησης της στάθμης των υδάτων, αισθητήρες περιβαλλοντικών συνθηκών και ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων από πλημμύρες, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Παράλληλα, αναπτύσσονται τεχνολογίες γνωστές ως «ψηφιακά δίδυμα», οι οποίες δημιουργούν εικονικά μοντέλα μιας πόλης, αξιοποιώντας γεωγραφικά, κυκλοφοριακά και άλλα δεδομένα.
Με τη βοήθεια αλγορίθμων, οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να εξετάζουν διαφορετικά σενάρια, όπως τις συνέπειες μιας ισχυρής καταιγίδας, μιας κυκλοφοριακής συμφόρησης ή μιας αλλαγής στη λειτουργία των υποδομών.
Οι συγκεκριμένες εφαρμογές απαιτούν, πάντως, αξιόπιστα δεδομένα και σημαντική τεχνική υποστήριξη.
Το Ελληνικό ως πρότυπο πόλης νέας γενιάς
Μια διαφορετική προσέγγιση εφαρμόζεται στη μεγάλη αστική ανάπλαση του Ελληνικού.
Σε αντίθεση με τους υφιστάμενους δήμους, όπου οι τεχνολογίες ενσωματώνονται σε ήδη διαμορφωμένες υποδομές, στο Ελληνικό ο σχεδιασμός μιας νέας αστικής περιοχής επιτρέπει την ανάπτυξη ψηφιακών δικτύων από την αρχή.
Το έργο της LAMDA Development περιλαμβάνει σχεδιασμό για σύγχρονες τηλεπικοινωνιακές υποδομές, ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, έξυπνα δίκτυα και υπηρεσίες υψηλής συνδεσιμότητας.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση προσφέρει διαφορετικές δυνατότητες σε σύγκριση με την αναβάθμιση παλαιότερων αστικών περιοχών, όπου απαιτείται προσαρμογή στις υφιστάμενες κατασκευές και λειτουργίες.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να λειτουργούν πραγματικά τα έργα
Παρά τις σημαντικές επενδύσεις, η μετάβαση στις έξυπνες πόλεις συνοδεύεται από προκλήσεις.
Ένα τεχνολογικό σύστημα μπορεί να είναι ιδιαίτερα προηγμένο, αλλά να αποδειχθεί ασύμφορο εάν απαιτεί υψηλές δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης.
Επιπλέον, η εγκατάσταση αισθητήρων ή ψηφιακών εφαρμογών δεν συνεπάγεται αυτομάτως καλύτερες υπηρεσίες, εάν οι δημοτικές αρχές δεν διαθέτουν την κατάλληλη οργάνωση για να αξιοποιήσουν τα δεδομένα.
Η πραγματική αποτελεσματικότητα θα κριθεί από συγκεκριμένα αποτελέσματα: πόσο χρόνο κερδίζουν οι πολίτες, πόση ενέργεια εξοικονομείται, εάν περιορίζονται οι δημοτικές δαπάνες και πόσο αποτελεσματικότερα αντιμετωπίζονται οι καθημερινές ανάγκες.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία για τη δημιουργία πιο σύγχρονων πόλεων. Το επόμενο βήμα είναι η ολοκλήρωση των έργων και η μετατροπή των τεχνολογικών δυνατοτήτων σε πρακτικά, μετρήσιμα οφέλη για τους κατοίκους.
