Μόλις λίγες ημέρες χρειάστηκαν για να επιβεβαιωθεί η εκτίμηση του Αλέξανδρου Εξάρχου για την ευρωπαϊκή αγορά LNG και τις κινήσεις που θα αναγκαζόταν να κάνει η Κομισιόν μπροστά στον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής κρίσης. Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR είχε προεξοφλήσει, μιλώντας στους Financial Times, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αναγκαζόταν να υποχωρήσει ως προς την εφαρμογή του κανονισμού για το μεθάνιο, καθώς η εκρηκτική ζήτηση για LNG, η στενότητα προσφοράς και η άνοδος των ενεργειακών τιμών αλλάζουν δραματικά τις ισορροπίες ενόψει του χειμώνα 2026-2027.
Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Όμιλος AKTOR, υπό την ηγεσία του κ. Εξάρχου, διευρύνει την παρουσία του στον ενεργειακό τομέα και παρακολουθεί στενά τις ανακατατάξεις που δημιουργούνται στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Ο κ. Εξάρχου είχε μιλήσει την περασμένη Τετάρτη, 23 Σεπτεμβρίου, στη δημοσιογράφο των Financial Times Verity Ratcliffe για τη διεθνή ζήτηση LNG και τις συνθήκες που διαμορφώνονται ενόψει του χειμώνα. Στο σχετικό ρεπορτάζ των FT φιλοξενήθηκε η εκτίμησή του ότι οι Βρυξέλλες θα αναγκάζονταν να κάνουν πίσω στον κανονισμό 2024/1787 για το μεθάνιο.
Και η εξέλιξη ήρθε λίγες ημέρες αργότερα.
Σύμφωνα με δήλωση εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Κομισιόν σχεδιάζει να αναβάλει την έναρξη εφαρμογής των επίμαχων υποχρεώσεων του κανονισμού, ο οποίος θέτει αυστηρές απαιτήσεις στους εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων στην Ε.Ε. στο πλαίσιο της προσπάθειας περιορισμού των εκπομπών μεθανίου.
Από την πράσινη ατζέντα στην ενεργειακή ασφάλεια
Η εξέλιξη αποτυπώνει τη δύσκολη εξίσωση που καλείται πλέον να λύσει η Ευρώπη: από τη μία πλευρά οι δεσμεύσεις για περιορισμό των εκπομπών και από την άλλη η ανάγκη να εξασφαλιστούν επαρκείς ποσότητες φυσικού αερίου σε ανεκτές τιμές.
Της ευρωπαϊκής μεταστροφής είχαν προηγηθεί παρεμβάσεις κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας και η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχουν εντείνει τις πιέσεις στις κυβερνήσεις.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της εκτίμησης Εξάρχου: όταν η ασφάλεια εφοδιασμού τίθεται σε κίνδυνο, οι Βρυξέλλες έχουν πολύ μικρότερα περιθώρια να επιβάλουν κανόνες που μπορούν να δυσκολέψουν ή να καταστήσουν ακριβότερη την εισαγωγή LNG.
Ευρώπη και Ασία στη μάχη για τα ίδια φορτία
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή η Ευρώπη δεν είναι μόνη στην αγορά.
Οι Financial Times περιγράφουν έναν εντεινόμενο ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία LNG, σε μια περίοδο κατά την οποία τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα ενόψει του χειμώνα.
Η εικόνα των τιμών δείχνει πόσο έχει αλλάξει η αγορά. Στον ασιατικό δείκτη Platts JKM, το LNG έχει φθάσει σχεδόν στα 30 δολάρια/MMBtu, ενώ οι αντίστοιχες τιμές για την Ευρώπη κινούνται λίγο κάτω από τα 25 δολάρια/MMBtu.
Σε όρους ευρωπαϊκής αγοράς, η διαφορά αντιστοιχεί περίπου σε 90 ευρώ/MWh στην Ασία έναντι 75 ευρώ/MWh στην Ευρώπη.
Η διαφορά αυτή έχει κρίσιμη σημασία. Όσο οι Ασιάτες αγοραστές προσφέρουν υψηλότερες τιμές, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος φορτία που διαφορετικά θα κατευθύνονταν προς την Ευρώπη να αλλάξουν προορισμό.
Ο χειμώνας μπορεί να γίνει ακόμη ακριβότερος
Οι αναλυτές που επικαλούνται οι FT προειδοποιούν ότι ο ανταγωνισμός μπορεί να κλιμακωθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες.
Αναπτυσσόμενες ασιατικές οικονομίες εμφανίζονται σήμερα περισσότερο διατεθειμένες να αποδεχθούν υψηλές τιμές LNG προκειμένου να εξασφαλίσουν ενεργειακή επάρκεια και να περιορίσουν τις επιπτώσεις στις οικονομίες τους.
Χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν αγοράζουν ήδη πολλαπλά φορτία στα σημερινά υψηλά επίπεδα, κάτι που διαφοροποιεί σημαντικά την κατάσταση σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022.
Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει ότι ο λογαριασμός μπορεί να γίνει ακόμη βαρύτερος. Η Ε.Ε. εισέρχεται στον χειμώνα με τα χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου των τελευταίων 15 ετών, την ώρα που πρέπει να ανταγωνιστεί αγοραστές οι οποίοι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν premium για να εξασφαλίσουν φορτία.
Εάν μάλιστα η Κίνα επιστρέψει επιθετικά στη spot αγορά LNG ή μειωθούν οι ναύλοι μεταφοράς, τότε μέρος των φορτίων που σήμερα προορίζονται για την Ευρώπη θα μπορούσε να κατευθυνθεί προς την Ασία.
Στο δυσμενέστερο σενάριο που περιγράφεται, εφόσον η κρίση στον Κόλπο παραταθεί, το Platts JKM μπορεί να φθάσει τα 35 δολάρια/MMBtu, δηλαδή περίπου 105 ευρώ/MWh.
Η μεγάλη στροφή στα μακροχρόνια συμβόλαια
Η νέα πραγματικότητα εξηγεί και τη στροφή που καταγράφεται διεθνώς προς τα μακροχρόνια συμβόλαια LNG.
Σε αντίθεση με την εξαιρετικά ευμετάβλητη spot αγορά, οι τιμές των μακροχρόνιων συμφωνιών έχουν παραμείνει σχετικά σταθερές. Παράλληλα, τα επόμενα χρόνια αναμένεται σημαντική αύξηση της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας LNG, με πρωταγωνιστικό ρόλο των ΗΠΑ.
Για τους αγοραστές, επομένως, τα πολυετή συμβόλαια μετατρέπονται από μια απλή επιλογή προμήθειας σε εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας: εξασφαλίζουν ποσότητες και περιορίζουν την έκθεση στις ακραίες διακυμάνσεις της spot αγοράς.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο ο ευρωπαϊκός κανονισμός για το μεθάνιο κινδύνευε να λειτουργήσει ως πρόσθετο εμπόδιο. Οι αυστηρές απαιτήσεις συμμόρφωσης δημιουργούσαν ανησυχίες ότι ορισμένες μακροχρόνιες συμφωνίες LNG θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με κανονιστικά προβλήματα.
Η ανάγνωση Εξάρχου
Η παρέμβαση του Αλέξανδρου Εξάρχου στους Financial Times αποκτά έτσι ευρύτερη διάσταση. Δεν αφορούσε απλώς μια τεχνική αλλαγή σε έναν ευρωπαϊκό κανονισμό, αλλά τη σύγκρουση δύο διαφορετικών προτεραιοτήτων της Ε.Ε.: της ενεργειακής μετάβασης και της ενεργειακής ασφάλειας.
Η αγορά LNG έχει μετατραπεί εκ νέου σε αγορά πωλητών. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα φορτία, η Ασία είναι πλέον πρόθυμη να πληρώσει ακριβότερα και η γεωπολιτική κρίση αυξάνει τόσο το κόστος όσο και την αβεβαιότητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εκτίμηση Εξάρχου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αναγκαζόταν να προσαρμόσει το κανονιστικό της πλαίσιο επιβεβαιώθηκε μέσα σε λίγες ημέρες. Και το μήνυμα για τον επόμενο χειμώνα είναι σαφές: η μάχη για το LNG μόλις αρχίζει και η Ευρώπη θα χρειαστεί όχι μόνο περισσότερα φορτία, αλλά πιθανότατα και βαθύτερες τσέπες για να τα εξασφαλίσει
