Εδώ και χρόνια, οι προσδοκίες γύρω από την κβαντική υπολογιστική βασίζονται σε φιλόδοξες υποσχέσεις για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων μέσω της προσομοίωσης της συμπεριφοράς των μορίων αλλά και τη βελτιστοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων. Ωστόσο, πολλοί από τους μεγαλύτερους στόχους πιθανότατα απέχουν ακόμη χρόνια, αν όχι δεκαετίες, από την υλοποίησή τους. Το «κβαντικό» λογισμικό, όμως, το οποίο χρησιμοποιεί αλγορίθμους σχεδιασμένους να επιλύουν σύνθετα προβλήματα ταχύτερα από τους συμβατικούς υπολογιστές, δοκιμάζεται ήδη σε μια πιο άμεση πρόκληση: την ενεργειακή μετάβαση, από τη διατήρηση της σταθερότητας των ηλεκτρικών δικτύων έως την ανακάλυψη καλύτερων υλικών για φωτοβολταϊκά στοιχεία και την παραγωγή υδρογόνου.
Η Phasecraft, μια εταιρεία ανάπτυξης κβαντικού λογισμικού που ιδρύθηκε στο Μπρίστολ της Αγγλίας το 2019, συγκαταλέγεται στις επιχειρήσεις που αξιοποιούν την τεχνολογία στον ενεργειακό τομέα. Το 2025 συγκέντρωσε χρηματοδότηση 34 εκατ. δολαρίων, ενώ τον Σεπτέμβριο ανακοίνωσε σχέδια για τη δημιουργία αμερικανικής έδρας στο Αρλινγκτον της Βιρτζίνια. «Υπάρχουν τεράστιες ευκαιρίες για την επίλυση προβλημάτων που είναι σημαντικά τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και από εμπορική άποψη», δήλωσε στο CNBC ο Ασλεϊ Μοντανάρο, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Phasecraft.
Οι ανταγωνιστές στην κβαντική ενέργεια
Η Phasecraft δεν είναι η μόνη εταιρεία που εφαρμόζει κβαντικό λογισμικό στην ενεργειακή βιομηχανία. Η Quantinuum, η οποία εισήχθη στο χρηματιστήριο Nasdaq τον Ιούνιο, χρησιμοποιεί την τεχνολογία για την ανάπτυξη μοντέλων σχετικών με τα υλικά που προορίζονται για κυψέλες καυσίμου υδρογόνου στον τομέα των μεταφορών. Παράλληλα, έχει προβεί σε συνεργασίες για την ανάπτυξη υλικών δέσμευσης άνθρακα.
Μια ακόμη βρετανική εταιρεία, η ORCA Computing, η οποία προέκυψε από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, συνεργάζεται με την BP για την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που καθορίζουν τις φυσικές, χημικές και βιολογικές ιδιότητες ενός μορίου. Η έρευνα αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο καίγονται τα βιοκαύσιμα και στο πώς μπορεί να βελτιωθεί η αποδοτικότητα τους. Η ORCA συνεργάστηκε με την ιαπωνική εταιρεία λογισμικού JIJ για την αντιμετώπιση μιας πρόκλησης που απασχολεί τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας: να αποφασίζουν ποιες μονάδες παραγωγής πρέπει να τίθενται σε λειτουργία ή να διακόπτουν τη λειτουργία τους, και πότε, ώστε να καλύπτεται η ζήτηση με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Στο συγκεκριμένο έργο συμμετείχαν επίσης η BP και το Εθνικό Κέντρο Κβαντικής Υπολογιστικής (NQCC) της Βρετανίας, το εθνικό εργαστήριο κβαντικής υπολογιστικής της χώρας, το οποίο υπάγεται στον κρατικά χρηματοδοτούμενο οργανισμό UK Research and Innovation. Η συμμετοχή του NQCC, όπως και εκείνη του αμερικανικού οργανισμού ARPA-E, δείχνει ότι οι κυβερνήσεις παρακολουθούν στενά τον δυνητικό ρόλο του κβαντικού λογισμικού στην ενέργεια, όπως άλλωστε και εταιρείες όπως η BP.
Διατήρηση της σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου
Για τη Phasecraft, προτεραιότητα αποτελεί η σταθερότητα και η βελτιστοποίηση των ηλεκτρικών δικτύων. Η εταιρεία συνεργάζεται με τη NESO, τον ανεξάρτητο φορέα σχεδιασμού του ενεργειακού συστήματος που εξισορροπεί την προσφορά και τη ζήτηση ενέργειας στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία. Η συνεργασία αφορά εργασίες βελτιστοποίησης του δικτύου, όπως η διαχείριση των ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας και η απομόνωση τμημάτων του δικτύου σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Σύμφωνα με την εταιρεία, το λογισμικό της μπορεί να ολοκληρώνει αυτές τις εργασίες έως και 1.000 φορές ταχύτερα από τους συμβατικούς υπολογιστές.
Η Phasecraft εκτιμά ότι το λογισμικό της για τα ηλεκτρικά δίκτυα θα μπορούσε να παρουσιάσει ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση στην Ασία, όπου ο εξηλεκτρισμός επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς. Το γεγονός αυτό αυξάνει την ανάγκη για ανθεκτικά ηλεκτρικά δίκτυα, ικανά να εξισορροπούν την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση με τη διαλείπουσα παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Υλικά για φωτοβολταϊκά και υδρογόνο
Η εταιρεία συνεργάζεται επίσης με τη βρετανική κατασκευάστρια φωτοβολταϊκών στοιχείων Oxford PV για την ανάπτυξη νέων υλικών που θα επιτρέπουν στα φωτοβολταϊκά να λειτουργούν με μεγαλύτερη απόδοση από τα σημερινά.
Παράλληλα, έχει ενώσει τις δυνάμεις της με την εταιρεία ανάπτυξης εξειδικευμένων υλικών Johnson Matthey, η οποία είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου, το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και την QuEra, εταιρεία με έδρα τη Βοστώνη που ειδικεύεται στο υλισμικό κβαντικών υπολογιστών. Η συνεργασία πραγματοποιείται υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας Προηγμένων Ερευνητικών Προγραμμάτων για την Ενέργεια (ARPA-E) της αμερικανικής κυβέρνησης και αποσκοπεί στην ανακάλυψη νέων καταλυτών που θα περιορίσουν την εξάρτηση από σπάνια μέταλλα, όπως το ιρίδιο, το οποίο σήμερα διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή υδρογόνου.
Ερωτηθείς γιατί η Phasecraft επικεντρώνεται στην ενέργεια και όχι σε άλλους τομείς που ενδεχομένως φαίνονται πιο προσοδοφόροι, ο Μοντανάρο απάντησε ότι και στον ενεργειακό κλάδο υπάρχουν σημαντικές οικονομικές αποδόσεις. «Οταν πετυχαίνεις τον στόχο, τα εμπορικά οφέλη είναι πραγματικά: τα πιο αποδοτικά ενεργειακά δίκτυα σημαίνουν χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και μεγαλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών».

