Περισσότερα από 3.500 χρόνια πριν από τις σύγχρονες εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, οι κάτοικοι του Ακρωτηρίου της Σαντορίνης είχαν αναπτύξει ένα εντυπωσιακά σύνθετο σύστημα σωληνώσεων, αποχέτευσης και εγκαταστάσεων υγιεινής.
Ανάμεσα στα ευρήματα που εξακολουθούν να προκαλούν ενδιαφέρον βρίσκεται και μία από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες τουαλέτες με σύστημα έκπλυσης, η οποία χρονολογείται περίπου στο 1550 π.Χ.
Το εντυπωσιακό σύστημα του προϊστορικού οικισμού είχε βρεθεί στο επίκεντρο αφιερώματος του «The Archaeologist» τον Νοέμβριο του 2023, με αφορμή τις προηγμένες υδραυλικές υποδομές που είχαν αποκαλύψει οι αρχαιολογικές έρευνες στο Ακρωτήρι.
Η εγκατάσταση, βέβαια, ήταν ήδη γνωστή στην επιστημονική κοινότητα: το 2017 είχε παρουσιαστεί αναλυτικά σε μελέτη για την ιστορία των τεχνολογιών υγιεινής και αποχέτευσης στον ελληνικό χώρο.
Σαντορίνη: Πώς ζούσαν την Εποχή του Χαλκού
Το Ακρωτήρι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παράθυρα στον τρόπο ζωής των ανθρώπων του Αιγαίου κατά την Εποχή του Χαλκού.
Πέρα από τις εντυπωσιακές τοιχογραφίες και τα πολυώροφα κτίριά του, οι ανασκαφές αποκάλυψαν μία ιδιαίτερα προηγμένη για την εποχή υποδομή διαχείρισης του νερού.
Το δίκτυο αποτελούνταν κυρίως από πήλινους ή τερακότα σωλήνες, παρόμοιους με εκείνους που έχουν εντοπιστεί στην Κνωσό. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ύπαρξη διπλού συστήματος σωληνώσεων.
Έχει διατυπωθεί η εκτίμηση ότι αυτό ενδέχεται να χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά κρύου και ζεστού νερού, με τη γεωθερμική δραστηριότητα της Θήρας να αποτελεί πιθανή πηγή θερμού νερού. Πρόκειται, πάντως, για ερμηνεία και όχι για κάτι που έχει αποδειχθεί οριστικά.
Ακόμη ένα εντυπωσιακό εύρημα ήταν μία μεγάλη μπανιέρα σε κατοικία, ενώ στοιχεία δείχνουν ότι κατοικίες συνδέονταν με το ευρύτερο δίκτυο ύδρευσης, αποκαλύπτοντας το υψηλό επίπεδο οργάνωσης του προϊστορικού οικισμού.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η εγκατάσταση υγιεινής που βρέθηκε στον επάνω όροφο της λεγόμενης Δυτικής Οικίας. Η τουαλέτα διέθετε δύο πάγκους στις δύο πλευρές ενός ανοίγματος στο δάπεδο, το οποίο αντιστοιχούσε σε κατακόρυφους πήλινους σωλήνες ενσωματωμένους στον τοίχο. Οι σωλήνες κατέληγαν σε λάκκο έξω από το κτίριο.
Η επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2017 στο «Journal of Water, Sanitation and Hygiene for Development» χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη εγκατάσταση ως το καλύτερα διατηρημένο παράδειγμα του είδους της από περίπου το 1550 π.Χ. Οι ερευνητές εξηγούν επίσης ότι το σύστημα είχε σχεδιαστεί ώστε να συνδέεται με τον κεντρικό αγωγό αποχέτευσης και να συμβάλλει ακόμη και στον περιορισμό αερίων και δυσάρεστων οσμών.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το Ακρωτήρι διέθετε τεχνολογικές λύσεις που δύσκολα συνδέει κανείς με μια κοινωνία πριν από περίπου 3.600 χρόνια. Ύδρευση, αποχέτευση, λουτρά και εγκαταστάσεις υγιεινής αποτελούσαν κομμάτια ενός οργανωμένου οικιστικού συστήματος, αναδεικνύοντας το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας στο προϊστορικό Αιγαίο.
