Η Εγνατία Οδός, ο εμβληματικός αυτοκινητόδρομος που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε με στόχο να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά της Βόρειας Ελλάδας και να άρει την ιστορική γεωγραφική απομόνωση ολόκληρων περιφερειών, έχει μετατραπεί σήμερα σε ένα πρωτοφανές πεδίο δοκιμασίας για χιλιάδες οδηγούς. Εννέα μήνες μετά την επίσημη παραχώρησή του στην ιδιωτική κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Egis, η οποία ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2026, η κατάσταση στον οδικό άξονα προκαλεί έντονο προβληματισμό και οργή. Αντί για έναν σύγχρονο δρόμο ευρωπαϊκών προδιαγραφών, οι χρήστες έρχονται αντιμέτωποι με ένα εκτεταμένο εργοτάξιο, μονοδρομήσεις σε κρίσιμα σημεία και μια οικονομική επιβάρυνση που δεν αντιστοιχεί στις παρεχόμενες υπηρεσίες.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το οδικό δίκτυο, σε μήκος περίπου 29 χιλιομέτρων, παραμένει μονοδρομημένο, κυρίως εντός των σηράγγων, προκειμένου να εκδοθούν εκ των υστερών οι απαραίτητες πιστοποιήσεις ασφαλείας. Αυτή η κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «ιδιότυπη ομηρία», αναμένεται να διαρκέσει έως και 36 μήνες, με τον επίσημο ορίζοντα ολοκλήρωσης των εργασιών να τοποθετείται στις αρχές του 2029. Η ταλαιπωρία των οδηγών, οι καθυστερήσεις και η μείωση των επιπέδων οδικής ασφάλειας λόγω των στενώσεων έχουν πυροδοτήσει μια θύελλα αντιδράσεων από θεσμικούς παράγοντες, τεχνικούς φορείς και την τοπική κοινωνία.
Το παράδοξο των πιστοποιήσεων και η κυβερνητική στάση
Η μετάβαση από το δημόσιο στο ιδιωτικό καθεστώς διαχείρισης έφερε στο φως σοβαρά, χρόνια προβλήματα που παρέμεναν «κρυμμένα» κάτω από το χαλί. Όπως αποκαλύφθηκε μέσα από αλλεπάλληλες ερωτήσεις στη Βουλή, οι υποδομές της Εγνατίας Οδού στερούνταν επί σειρά ετών τις απαραίτητες ευρωπαϊκές πιστοποιήσεις ασφαλείας, ειδικά σε τομείς κρίσιμους όπως η πυρασφάλεια, ο εξαερισμός και οι προδιαγραφές για τη διέλευση επικίνδυνων φορτίων. Το παράδοξο που επισημαίνουν οι επικριτές της κυβέρνησης είναι ότι, όσο ο δρόμος βρισκόταν υπό κρατικό έλεγχο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025, δεν ίσχυε καμία απολύτως ρύθμιση ή περιορισμός. Οι κίνδυνοι φαίνεται να «ανακαλύφθηκαν» μόλις το έργο παραδόθηκε στον ιδιώτη παραχωρησιούχο.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, περιορίζεται σε συστάσεις για «υπομονή», τονίζοντας με κάθε ευκαιρία ότι η ασφάλεια των πολιτών αποτελεί μια αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Ωστόσο, η στάση αυτή δέχεται σφοδρά πυρά από την αντιπολίτευση, η οποία ζητά εξηγήσεις για το πώς επιτράπηκε η λειτουργία του δρόμου χωρίς αυτές τις πιστοποιήσεις τα προηγούμενα χρόνια και γιατί οι πολίτες καλούνται τώρα να πληρώσουν το τίμημα μιας καθυστερημένης συμμόρφωσης. Η παραχώρηση προωθήθηκε με το επιχείρημα του εκσυγχρονισμού και της χρηματοδότησης χωρίς επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού, όμως η πραγματικότητα δείχνει ότι το κόστος μετακυλίεται άμεσα στους χρήστες.
Η εκτόξευση του κόστους και η κοινωνική δυσαρέσκεια
Ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα είναι η εκτίναξη του κόστους των διοδίων. Η ανεξάρτητη βουλευτής Κοζάνης, Καλλιόπη Βέττα, μιλώντας στη Realnews, περιέγραψε μια ζοφερή πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από τη ρητορική της ανάπτυξης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το κόστος διέλευσης για ένα επιβατικό αυτοκίνητο αναμένεται να αυξηθεί έως και 170% μέχρι το 2028. Συγκεκριμένα, η διαδρομή που κόστιζε 19,30 ευρώ θα φτάσει τα 52,20 ευρώ. Παράλληλα, η χρέωση ανά χιλιόμετρο, η οποία επί δημόσιας διαχείρισης ανερχόταν σε περίπου 3 λεπτά, αναμένεται να αγγίξει τα 8 λεπτά.
Η κυρία Βέττα υπογραμμίζει επίσης το παράδοξο της χρηματοδότησης: το ελληνικό Δημόσιο έχει ήδη διαθέσει 180 εκατομμύρια ευρώ για τις εργασίες συμμόρφωσης των σηράγγων, με το τελικό ποσό να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 350 εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή, ο φορολογούμενος πολίτης χρηματοδοτεί τις αναγκαίες παρεμβάσεις για να μπορέσει ο ιδιώτης να εκμεταλλευτεί τον δρόμο, ενώ ταυτόχρονα καλείται να πληρώνει αυξημένα διόδια για έναν δρόμο που υπολειτουργεί. Η έλλειψη πρόβλεψης για μείωση του αντιτίμου όσο διαρκούν οι εργασίες αποτελεί, σύμφωνα με την ίδια, μια κατάφωρη αδικία εις βάρος των πολιτών.
Η Ήπειρος στο επίκεντρο της ταλαιπωρίας
Η γεωγραφική ιδιαιτερότητα της Εγνατίας Οδού καθιστά την Περιφέρεια Ηπείρου το επίκεντρο της κρίσης. Το τμήμα από την Ηγουμενίτσα έως τα Γρεβενά περιλαμβάνει τις περισσότερες και μεγαλύτερες σήραγγες, οι οποίες παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες τεχνικές δυσκολίες. Ο δήμαρχος Ιωαννιτών, Θωμάς Μπέγκας, εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την «ομηρία» των μόνιμων κατοίκων. Οι άνθρωποι αυτοί χρησιμοποιούν τον δρόμο καθημερινά για τις επαγγελματικές και προσωπικές τους ανάγκες, ερχόμενοι αντιμέτωποι με ένα αβέβαιο χρονοδιάγραμμα και μια εικόνα στασιμότητας, καθώς, όπως αναφέρει ο δήμαρχος, σε πολλά σημεία δεν φαίνεται να εκτελούνται καν εργασίες.
Ο κ. Μπέγκας χαρακτηρίζει απαράδεκτη τη λειτουργία του άξονα με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση και ζητά από την κυβέρνηση να επιδείξει πολιτική βούληση μειώνοντας τα διόδια ως κίνηση καλής θέλησης. Επιπλέον, ασκεί δριμεία κριτική σε επίσημες δηλώσεις που προτρέπουν τους κατοίκους να χρησιμοποιούν το παλαιό, επικίνδυνο επαρχιακό δίκτυο, θεωρώντας ότι τέτοιες τοποθετήσεις στερούνται σοβαρότητας και προσβάλλουν τους πολίτες της Ηπείρου.
Έλλειψη διαφάνειας και τεχνικά ερωτήματα
Στο κάδρο των διαμαρτυριών μπαίνει δυναμικά και ο τεχνικός κόσμος. Ο πρόεδρος του ΤΕΕ Ηπείρου, Ιωάννης Τσίγκρος, αναδεικνύει το μέγεθος του διοικητικού τέλματος και της έλλειψης διαφάνειας. Το Επιμελητήριο έχει αποστείλει δύο επιστολές στο υπουργείο Υποδομών, με τη δεύτερη να καταγγέλλει την παρατεταμένη σιωπή της πολιτικής ηγεσίας. Το ΤΕΕ ζητά να έρθουν στο φως τα κρυφά προσαρτήματα της σύμβασης παραχώρησης, προκειμένου να αποσαφηνιστεί ποιος φέρει την ευθύνη για την τρέχουσα κατάσταση και αν υπήρχαν εναλλακτικές μελέτες, όπως μια φημολογούμενη μελέτη του ΤΑΙΠΕΔ, που πρότεινε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις αντί για τις οριζόντιες μονοδρομήσεις που βλέπουμε σήμερα.
Τα ερωτήματα που θέτει ο τεχνικός κόσμος είναι αμείλικτα: Εκτελούνται πράγματι εργασίες αυτή τη στιγμή ή οι μονοδρομήσεις επιβλήθηκαν απλώς για να αποποιηθεί ο παραχωρησιούχος την ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος; Γιατί το Δημόσιο αναλαμβάνει ένα τόσο μεγάλο οικονομικό βάρος για την πιστοποίηση των υποδομών μετά την παραχώρηση;
Η δικαστική μάχη και οι πολιτικές πιέσεις
Η Περιφέρεια Ηπείρου, υπό τον περιφερειάρχη Αλέξανδρο Καχριμάνη, έχει αποφασίσει να ακολουθήσει τη δικαστική οδό. Η Περιφέρεια προσφεύγει εκ νέου στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), διεκδικώντας την εφαρμογή παλαιότερων αποφάσεων που προέβλεπαν απαλλαγές διοδίων για τους μόνιμους κατοίκους και τους επαγγελματίες της περιοχής. Ο κ. Καχριμάνης καταγγέλλει ότι το υπουργείο αρνείται συστηματικά να συμμορφωθεί με τις δικαστικές αποφάσεις, επικαλούμενο την παραχώρηση ως δικαιολογία. Η δικαστική αυτή διαμάχη αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ της κεντρικής διοίκησης και των αναγκών της τοπικής κοινωνίας.
Σε πολιτικό επίπεδο, το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. διατηρούν το θέμα ψηλά στην ατζέντα. Το ΠΑΣΟΚ ζητά διευκρινίσεις για το κόστος που αναλαμβάνει το Δημόσιο και καταγγέλλει ότι η Βουλή κλήθηκε να ψηφίσει μια σύμβαση χωρίς να έχει πρόσβαση στα κρίσιμα παραρτήματά της. Από την πλευρά τους, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ επισημαίνουν τους κινδύνους για την ασφάλεια λόγω της έλλειψης Λωρίδας Έκτακτης Ανάγκης (ΛΕΑ) σε σήραγγες μεγάλου μήκους, χαρακτηρίζοντας τις καθυστερήσεις αδικαιολόγητες και τις αυξήσεις στα διόδια προκλητικές.
Ένας δρόμος σε αναζήτηση ταυτότητας
Η Εγνατία Οδός του 2026 βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η υπόσχεση για έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο που θα ενώνει την Ευρώπη με την Ανατολή φαίνεται να έχει εγκλωβιστεί σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, οικονομικές σκοπιμότητες και τεχνικές ελλείψεις. Η ταλαιπωρία των οδηγών και η οικονομική επιβάρυνση των πολιτών συνθέτουν ένα σκηνικό που δοκιμάζει τις αντοχές της κοινωνίας.
Με ορίζοντα το 2029, το μεγάλο στοίχημα είναι αν η Εγνατία θα καταφέρει τελικά να ανταποκριθεί στον ρόλο της ή αν θα παραμείνει ένας δρόμος-εργοτάξιο με ευρωπαϊκές τιμές αλλά υποβαθμισμένες υπηρεσίες. Η ανάγκη για διαφάνεια, δίκαιη τιμολόγηση και άμεση ολοκλήρωση των έργων ασφαλείας είναι πλέον επιτακτική, καθώς η ανοχή των πολιτών έχει εξαντληθεί. Η ιστορία της Εγνατίας Οδού στην εποχή της παραχώρησης μόλις ξεκίνησε, και τα πρώτα δείγματα γραφής είναι, δυστυχώς, απογοητευτικά.
