Η συστηματική άσκηση, η προσεγμένη διατροφή και η επιθυμία για ένα πιο μυώδες σώμα αποτελούν για εκατομμύρια ανθρώπους κομμάτι ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Υπάρχει, όμως, ένα σημείο στο οποίο η προσπάθεια για καλύτερη φυσική κατάσταση μπορεί να μετατραπεί σε εμμονή. Εκεί συναντάμε την αποκαλούμενη «bigorexia», γνωστή επιστημονικά ως μυϊκή δυσμορφία.
Ο όρος «bigorexia», σύμφωνα με το Healthline, δεν αποτελεί επίσημη κλινική διάγνωση, αλλά χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη μυϊκή δυσμορφία, μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο πιστεύει επίμονα ότι το σώμα του δεν είναι αρκετά μεγάλο ή μυώδες, ακόμη και όταν αντικειμενικά διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη μυϊκή μάζα.
Η μυϊκή δυσμορφία εντάσσεται στο πλαίσιο της σωματοδυσμορφικής διαταραχής. Το άτομο επικεντρώνεται υπερβολικά σε ένα υποτιθέμενο «ελάττωμα» της εμφάνισής του και μπορεί να οργανώσει σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς του γύρω από την προσπάθεια να το διορθώσει. Στην περίπτωση της bigorexia, το επίκεντρο είναι κυρίως οι μύες και το μέγεθος του σώματος.
Τα σημάδια που χτυπούν «καμπανάκι»
Η διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που αγαπά τη γυμναστική και σε κάποιον που εμφανίζει μυϊκή δυσμορφία δεν βρίσκεται απλώς στις ώρες που περνά στο γυμναστήριο. Καθοριστικό ρόλο παίζει το κατά πόσο η ανάγκη για άσκηση και μυϊκή ανάπτυξη αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινή ζωή.
Μεταξύ των πιθανών ενδείξεων είναι η συνεχής επιθυμία για μεγαλύτερους μύες, η υπερβολική ενασχόληση με τον καθρέφτη και την εμφάνιση, η πολύωρη και καταναγκαστική άσκηση, αλλά και η έντονη ενόχληση όταν χάνεται μια προπόνηση ή δεν ακολουθείται αυστηρά το πρόγραμμα διατροφής.
Ορισμένοι μπορεί να συνεχίζουν να γυμνάζονται παρά έναν τραυματισμό, να αποφεύγουν κοινωνικές δραστηριότητες προκειμένου να μην αλλάξει το πρόγραμμα άσκησης ή φαγητού και να αισθάνονται ότι είναι «μικροί» ή «αδύναμοι», ανεξάρτητα από το πόσο έχει αναπτυχθεί το σώμα τους.
Από την πρωτεΐνη μέχρι τα αναβολικά
Η εμμονή μπορεί να επεκταθεί και στη διατροφή. Το άτομο ενδέχεται να παρακολουθεί διαρκώς θερμίδες και μακροθρεπτικά συστατικά ή να καταναλώνει υπερβολικές ποσότητες πρωτεΐνης. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις καταγράφεται χρήση αναβολικών στεροειδών ή άλλων ουσιών με στόχο την ταχύτερη αύξηση της μυϊκής μάζας.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην εικόνα σώματος. Η υπερβολική προπόνηση χωρίς επαρκή αποκατάσταση μπορεί να συνδέεται με εξάντληση, τραυματισμούς και βλάβες στους μυϊκούς ιστούς, ενώ η μυϊκή δυσμορφία μπορεί να συνυπάρχει με άγχος, κατάθλιψη, διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές και προβληματική χρήση ουσιών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η bigorexia μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά φύλα, ωστόσο έχει μελετηθεί ιδιαίτερα στους άνδρες και σε ανθρώπους που ασχολούνται έντονα με το bodybuilding, την άρση βαρών ή αθλήματα στα οποία δίνεται μεγάλη σημασία στη δύναμη και στο μέγεθος του σώματος.
Παράγοντες όπως ο εκφοβισμός, η πίεση για συγκεκριμένα πρότυπα εμφάνισης και η συνεχής έκθεση μέσω των social media σε εξιδανικευμένα σώματα ενδέχεται επίσης να αυξάνουν τον κίνδυνο.
Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, με τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) να αποτελεί μία από τις προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να κρίνει απαραίτητη και φαρμακευτική αντιμετώπιση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν άλλες ψυχικές διαταραχές.
