Οι προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να αναδιαμορφώσει τη Federal Reserve σύμφωνα με τις πολιτικές του προτιμήσεις και να πιέσει για ταχύτερες μειώσεις επιτοκίων επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα θεμελιώδες ερώτημα: μπορεί η ισχυρότερη κεντρική τράπεζα του κόσμου να διατηρήσει την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία της στην καταπολέμηση του πληθωρισμού;

Η ένταση δεν είναι θεωρητική. Ο Τραμπ έχει κλιμακώσει δημόσια την πίεση προς τον πρόεδρο της Fed Τζερόμ Πάουελ, ζητώντας την παραίτησή του, ενώ παράλληλα επιχειρεί να ανοίξει ζήτημα απομάκρυνσης της κυβερνήτριας Λίζα Κουκ. Στόχος του είναι να ξεπεράσει τις θεσμικές δικλίδες που προστατεύουν τη Fed από πολιτικές παρεμβάσεις, όπως οι μακρές θητείες των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου που υπερβαίνουν τη διάρκεια μιας προεδρικής θητείας.

Το προηγούμενο που φοβούνται οι αγορές

Αν η Fed υποκύψει σε πολιτική πίεση ή αν δημιουργηθεί προηγούμενο απομάκρυνσης της ηγεσίας της, το μήνυμα δεν θα περιοριστεί στις ΗΠΑ. Θα εκπέμψει παγκοσμίως ότι ακόμα και το πιο ισχυρό νομισματικό ίδρυμα μπορεί να γίνει αντικείμενο πολιτικού ελέγχου.

Αυτός ακριβώς είναι ο φόβος των κεντρικών τραπεζιτών στην Ευρώπη και την Ιαπωνία. Η υπονόμευση της ανεξαρτησίας της Fed θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αντίστοιχες πιέσεις σε άλλα νομισματικά συστήματα, ιδίως σε χώρες με ενισχυμένες λαϊκιστικές τάσεις.

«Οι πολιτικά υποκινούμενες επιθέσεις κατά της Fed έχουν επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο», προειδοποίησε ο Όλι Ρεν, επισημαίνοντας ότι η σταθερότητα της νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ αποτελεί θεμέλιο για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Στήριξη στον Πάουελ από τους κεντρικούς τραπεζίτες

Παρά τις ενδείξεις ότι η Fed μπορεί να προχωρήσει σε μείωση επιτοκίων τους επόμενους μήνες, οι κεντρικοί τραπεζίτες έσπευσαν να στηρίξουν τον Πάουελ, αναγνωρίζοντας ότι οι αποφάσεις αυτές πρέπει να λαμβάνονται με τεχνοκρατικά και όχι πολιτικά κριτήρια.

Στο ετήσιο συμπόσιο στο Jackson Hole, η παρουσία και η ομιλία του προέδρου της Fed αντιμετωπίστηκαν ως μήνυμα θεσμικής συνέχειας. Το σενάριο απώλειας της ανεξαρτησίας της Fed θεωρείται από τους ομολόγους του ως άμεση απειλή τόσο για τη δική τους θέση όσο και για τη συνολική οικονομική σταθερότητα.

Οι αγορές και ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης

Σε πρακτικό επίπεδο, μια «πολιτικοποιημένη» Fed θα είχε άμεσες συνέπειες στις αγορές. Οι επενδυτές θα απαιτούσαν υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου για την κατοχή αμερικανικών ομολόγων, επανεκτιμώντας τον ρόλο τους ως ασφαλούς καταφυγίου. Το δολάριο και τα κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ αποτελούν πυλώνες του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος – η αμφισβήτησή τους θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αναταράξεις.

Σε πιο βαθύ επίπεδο, η άνευ όρων πολιτική παρέμβαση στη Fed θα έθετε τέλος σε ένα καθεστώς που εξασφάλισε σχετική σταθερότητα τιμών για πάνω από τέσσερις δεκαετίες.

«Η ανεξαρτησία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη», προειδοποίησε ο Γιοακίμ Νάγκελ. «Είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη σταθερότητα των τιμών».

Ένα μήνυμα προς όλο τον κόσμο

Η επιδείνωση της σχέσης Τραμπ – Fed, σε μια χώρα με ισχυρές θεσμικές και νομικές παραδόσεις, λειτουργεί ως καμπανάκι κινδύνου για όλες τις κεντρικές τράπεζες. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει ήδη δηλώσει ότι αναμένει τη λήξη της θητείας του Πάουελ και έχει ξεκινήσει δημόσια τη συζήτηση για τον διάδοχό του, εντείνοντας την αβεβαιότητα.

Το ενδεχόμενο αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει κυβερνήσεις διεθνώς να ασκήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στις δικές τους κεντρικές τράπεζες, δημιουργώντας συνθήκες υψηλότερου πληθωρισμού και αυξημένης αστάθειας.

Όπως επισημαίνουν οικονομολόγοι, η «πτώση» της Fed ως ανεξάρτητου θεσμού θα αποτελούσε πολύ κακό παράδειγμα για το παγκόσμιο σύστημα. Διότι αν αμφισβητείται η ανεξαρτησία της Fed, τότε καμία κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να θεωρεί τον εαυτό της απρόσβλητο.

Το διακύβευμα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αφορά την ίδια τη λογική πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η νομισματική σταθερότητα των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε ακόμη: