Να ανατρέψει μια δημοσκοπική πραγματικότητα που σήμερα δεν είναι ευνοϊκή για το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί ο Νίκος Ανδρουλάκης, καθώς η πολιτική σκηνή εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική τροχιά. Στη Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζουν ότι ο δρόμος προς την κυβερνητική διεκδίκηση περνά πρώτα από μια κρίσιμη μάχη: την επιστροφή του κόμματος στη δεύτερη θέση.
Η σημερινή εικόνα καταγράφει τη Νέα Δημοκρατία στην κορυφή, την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα στη δεύτερη θέση και το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη. Για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, όμως, αυτή η κατάταξη δεν θεωρείται δεδομένη ούτε μη αναστρέψιμη. Αντίθετα, το επόμενο διάστημα αντιμετωπίζεται ως περίοδος πολιτικής αντεπίθεσης, με στόχο να αλλάξει η εικόνα στην Κεντροαριστερά και να δημιουργηθεί ένα νέο σκηνικό πριν από την κάλπη.
Η Χαριλάου Τρικούπη αλλάζει τακτική
Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να αφήσει πίσω του τη λογική της απλής κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης και να εμφανιστεί ως κόμμα που διεκδικεί ευθέως τη διακυβέρνηση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει επαναφέρει με έμφαση το αίτημα για πολιτική αλλαγή και θέτει ως τελικό στόχο την πρώτη θέση. Το μήνυμα είναι ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα αρκεστεί σε έναν ρόλο δεύτερου ή τρίτου κόμματος, ούτε θα περιμένει τις εξελίξεις για να καθορίσει τη στάση του.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η σαφής άρνηση οποιασδήποτε μετεκλογικής συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία. Η επιλογή αυτή επιχειρεί να προσδώσει στο ΠΑΣΟΚ καθαρή πολιτική ταυτότητα και να το τοποθετήσει ως αυτόνομο πόλο απέναντι στην κυβέρνηση. Ταυτόχρονα, όμως, στέλνει μήνυμα και προς την άλλη πλευρά του πολιτικού χάρτη: το ΠΑΣΟΚ θέλει να είναι εκείνο που θα εκφράσει τον μεγαλύτερο δυνατό χώρο της Κεντροαριστεράς.
Το πρώτο εμπόδιο ακούει στο όνομα Τσίπρας
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη δυσκολία της στρατηγικής Ανδρουλάκη. Η εμφάνιση της ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα στη δεύτερη θέση αλλάζει τα δεδομένα και δημιουργεί έναν νέο ανταγωνισμό στο εσωτερικό του προοδευτικού χώρου. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν αποτελεί για τη Χαριλάου Τρικούπη απλώς έναν ακόμη αντίπαλο. Αποτελεί τον πολιτικό παίκτη που αυτή τη στιγμή καταλαμβάνει τη θέση την οποία το ΠΑΣΟΚ θεωρεί απαραίτητη για να αποκτήσει δυναμική εξουσίας.
Γι’ αυτό και η αντιπαράθεση των δύο πλευρών αναμένεται να ενταθεί. Ο Ανδρουλάκης επιχειρεί να πείσει ότι το δίλημμα των επόμενων εκλογών δεν πρέπει να είναι μια επιστροφή στη σύγκρουση της Νέας Δημοκρατίας με τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά η επιλογή μιας διαφορετικής προοδευτικής πρότασης, με το ΠΑΣΟΚ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να απευθυνθεί τόσο στους ψηφοφόρους που θέλουν αλλαγή κυβέρνησης όσο και σε εκείνους που δεν έχουν αποφασίσει ακόμη εάν θα στηρίξουν ΠΑΣΟΚ ή ΕΛ.Α.Σ.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τον βαθμό δυσκολίας
Το πρόβλημα για το ΠΑΣΟΚ είναι ότι μέχρι στιγμής οι αριθμοί δεν έχουν ακολουθήσει τον πολιτικό σχεδιασμό της Χαριλάου Τρικούπη. Στη δημοσκόπηση της Opinion Poll για το Action24, η Νέα Δημοκρατία καταγράφηκε στο 25,7%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 13,2% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,1%. Στην Pulse η Νέα Δημοκρατία βρέθηκε στο 26,5%, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. στο 15%, διατηρώντας προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ.
Ανάλογη ήταν η εικόνα και στη μέτρηση της MRB για το OPEN, όπου στην αναγωγή της πρόθεσης ψήφου η Νέα Δημοκρατία έφτασε στο 29%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 17,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,4%. Η συγκεκριμένη μέτρηση έδειξε πάντως κάποια ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ μετά τη ΔΕΘ. Η Metron Analysis στις 24 Σεπτεμβρίου επιβεβαίωσε τη βασική εικόνα: πρώτο κόμμα η Νέα Δημοκρατία, δεύτερη η ΕΛ.Α.Σ. και τρίτο το ΠΑΣΟΚ. Το συμπέρασμα είναι ότι η δημοσκοπική ανατροπή δεν έχει ακόμη γίνει. Το πολιτικό στοίχημα, όμως, παραμένει ανοιχτό.
Το «όπλο» της πολιτικής αυτονομίας
Ο Νίκος Ανδρουλάκης επενδύει ιδιαίτερα στην έννοια της αυτονομίας. Η Χαριλάου Τρικούπη θέλει να πείσει ότι το ΠΑΣΟΚ διαθέτει δικό του κυβερνητικό σχέδιο, δικό του πολιτικό προσωπικό και σαφή διαχωριστική γραμμή τόσο από τη Νέα Δημοκρατία όσο και από τον Αλέξη Τσίπρα.
Η επιλογή να αποκλειστεί από τώρα μια κυβερνητική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία υπηρετεί ακριβώς αυτή τη στρατηγική. Το ΠΑΣΟΚ θέλει να εμφανιστεί ως αυτόνομη εκλογική επιλογή και όχι ως κόμμα που θα αναζητήσει ρόλο μετά την καταμέτρηση των ψήφων. Το ερώτημα είναι εάν αυτή η καθαρή γραμμή θα ενισχύσει τη συσπείρωση ή εάν θα περιορίσει τα περιθώρια κινήσεων μετά τις εκλογές. Η απάντηση θα δοθεί από τους ίδιους τους ψηφοφόρους και από τους συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν στην κάλπη.
Η Αττική στο επίκεντρο της προσπάθειας
Στο οργανωτικό επίπεδο, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία του σε περιοχές όπου υπάρχει μεγάλη εκλογική δεξαμενή. Η Αττική βρίσκεται ψηλά στον σχεδιασμό της Χαριλάου Τρικούπη, καθώς εκεί θα δοθεί ένα σημαντικό κομμάτι της μάχης για την προσέλκυση ψηφοφόρων που δεν ανήκουν παραδοσιακά στην κομματική βάση.
Η κλειστή σύσκεψη στελεχών στις 29 Σεπτεμβρίου και οι δράσεις που έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο, μεταξύ των οποίων και η εκδήλωση στο Αιγάλεω στις 18 Οκτωβρίου, εντάσσονται σε αυτή την προσπάθεια. Η λογική είναι να υπάρξει μεγαλύτερη παρουσία στην κοινωνία και να ενεργοποιηθούν δυνάμεις που σήμερα παραμένουν πολιτικά αδρανείς ή αναποφάσιστες.
Από την κυβερνητική φθορά στη θετική ψήφο
Το κρίσιμο σημείο για το ΠΑΣΟΚ είναι να μην περιοριστεί στην καταγραφή της κυβερνητικής φθοράς. Η Χαριλάου Τρικούπη θέλει να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση σε θετική ψήφο υπέρ του κόμματος. Γι’ αυτό και το βάρος πέφτει όλο και περισσότερο στο κυβερνητικό πρόγραμμα.
Η 13η σύνταξη, η στεγαστική πολιτική, οι 120 δόσεις, αλλά και οι προτάσεις για τη μεσαία τάξη, τους μικρομεσαίους και τον πρωτογενή τομέα αποτελούν μέρος της προσπάθειας να αποκτήσει το ΠΑΣΟΚ πιο συγκεκριμένο προγραμματικό αποτύπωμα. Το στοίχημα είναι διπλό: να μετακινηθούν ψηφοφόροι από άλλους πολιτικούς χώρους, αλλά και να ενεργοποιηθούν πολίτες που σήμερα δηλώνουν αναποφάσιστοι ή απέχουν από την πολιτική διαδικασία.
Η επόμενη μεγάλη μάχη
Ο σχεδιασμός της Χαριλάου Τρικούπη δεν σταματά στη δεύτερη θέση. Αυτή θεωρείται το πρώτο σκαλοπάτι. Εάν το ΠΑΣΟΚ καταφέρει να περάσει την ΕΛ.Α.Σ. και να βρεθεί ξανά δεύτερο, τότε θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει τη δυναμική αυτή για να θέσει με μεγαλύτερες αξιώσεις το ζήτημα της πρωτιάς.
Εάν, αντίθετα, παραμείνει τρίτο, η στρατηγική του θα δεχθεί σημαντική πίεση, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας θα έχει κατοχυρώσει ισχυρό προβάδισμα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Γι’ αυτό η μάχη των επόμενων μηνών δεν θα αφορά μόνο το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ. Θα αφορά κυρίως το ποιος θα καταφέρει να πείσει ότι διαθέτει την πολιτική δυναμική για να αποτελέσει τον βασικό αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας.
Το μεγάλο στοίχημα του Ανδρουλάκη
Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχειρεί, στην ουσία, να αλλάξει την πολιτική συζήτηση πριν παγιωθούν οι σημερινοί συσχετισμοί. Θέλει ένα ΠΑΣΟΚ που δεν θα περιορίζεται στην κριτική προς την κυβέρνηση, αλλά θα διεκδικεί ανοιχτά την εξουσία. Ένα κόμμα με αυτόνομη γραμμή, συγκεκριμένο πρόγραμμα και ισχυρότερη κοινωνική παρουσία.
Για να φτάσει, όμως, στην κορυφή, πρέπει πρώτα να περάσει από τη δεύτερη θέση. Και αυτή τη στιγμή ο δρόμος περνά υποχρεωτικά από την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα. Έτσι, όσο πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση, το πολιτικό ενδιαφέρον δεν θα περιορίζεται μόνο στη σύγκρουση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Θα μεταφέρεται όλο και περισσότερο και στο εσωτερικό της Κεντροαριστεράς.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι ποιος θα καταφέρει να γίνει ο ισχυρότερος πόλος απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα περνά πρώτα από τη μονομαχία Ανδρουλάκη – Τσίπρα.
