Η ιρανική διπλωματία δήλωσε σήμερα πως το Ιράν θα πραγματοποιήσει τη Δευτέρα, στο Ομάν, συνομιλίες με χώρες του Κόλπου για τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχει αποκλείσει σε αντίποινα για τον πόλεμο των ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον της χώρας.
«Η συνάντηση αυτή αναμένεται να προωθήσει μια καλύτερη κατανόηση μεταξύ των χωρών της περιοχής και να συμβάλλει στην ενίσχυση της κοινής περιφερειακής ασφάλειας», γράφει το υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωση, διευκρινίζοντας ότι «το Ιράκ και άλλες χώρες που βρέχονται από τον Περσικό Κόλπο» θα συμμετάσχουν σε αυτήν.
Όπως είχαν μεταδώσει νωρίτερα οι Financial Times oι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) αναμένεται να συναντηθούν τη Δευτέρα με τον Ιρανό ομόλογό τους, σε μια προσπάθεια του Ομάν και του Ιράν να εξασφαλίσουν τη στήριξη των αραβικών κρατών για μια προσωρινή συμφωνία που θα επιτρέψει τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η συνάντηση, πρωτοβουλία του Ομάν, θα είναι η πρώτη μεταξύ των κορυφαίων διπλωματών των έξι χωρών του GCC και ανώτατου Ιρανού αξιωματούχου μετά την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο.
Σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για το θέμα αναφέρουν οι Financial Times, η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα στην παραθαλάσσια πόλη Σαλαλά του Ομάν. Μία από τις πηγές ανέφερε ότι οι τελικές λεπτομέρειες δεν έχουν οριστικοποιηθεί, ωστόσο αρκετές χώρες έχουν ήδη επιβεβαιώσει τη συμμετοχή τους και η διεξαγωγή της θεωρείται πιθανή.
Συμφωνία για προσωρινό άνοιγμα των Στενών
Η Τεχεράνη και το Μουσκάτ είχαν ανακοινώσει πριν από λίγο περισσότερο από δύο εβδομάδες ότι βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση μιας προσωρινής συμφωνίας, σύμφωνα με την οποία τα πλοία θα εισέρχονται στα Στενά του Ορμούζ μέσω ιρανικών υδάτων και θα εξέρχονται κυρίως από την πλευρά του Ομάν.
Ωστόσο, διπλωμάτες επισημαίνουν ότι για την πλήρη επαναλειτουργία του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος θα απαιτηθεί συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα στις πληροφορίες για τη διπλωματική κινητικότητα. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν την Παρασκευή το πρωί, μετά το δημοσίευμα των Financial Times για τις επαφές. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent, τα οποία είχαν αγγίξει σχεδόν τα 110 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη, υποχώρησαν κατά 2,7% στα 104,74 δολάρια.
Η πίεση για άνοιγμα του Ορμούζ
Μια τέτοια συνάντηση θα επιβεβαίωνε την αυξανόμενη ανησυχία των χωρών της περιοχής για την ανάγκη να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ και να περιοριστεί η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι οποίες συνεχίζουν να συγκρούονται γύρω από μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Παράλληλα, δείχνει ότι οι χώρες του Κόλπου επιδιώκουν να μειώσουν τις εντάσεις με την Τεχεράνη, μετά τις επιθέσεις του Ιράν με πυραύλους και drones εναντίον αραβικών γειτονικών χωρών ως αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς.
«Για το Ιράν και το Ομάν, το ζήτημα είναι να φέρουν το GCC στο τραπέζι, ώστε να χρησιμοποιηθεί αυτή η στήριξη για να ζητηθεί από τις ΗΠΑ η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών», δήλωσε μία από τις πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες.
Οι χώρες του GCC, από την πλευρά τους, θέλουν να διασφαλίσουν ότι «οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι προσωρινή και ότι τα πλοία θα μπορούν να εισέρχονται και να εξέρχονται από τα Στενά».
Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν.
Ο ρόλος του Ομάν και οι όροι του Ιράν
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διατηρήσει διπλωματικούς διαύλους με το Ιράν, παρά τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον τους.
Το Ομάν, τα χωρικά ύδατα του οποίου βρίσκονται μέσα στα Στενά του Ορμούζ, έχει ακολουθήσει ουδέτερη στάση καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου και πραγματοποιεί εδώ και εβδομάδες συνομιλίες με την Τεχεράνη για μια προσωρινή συμφωνία που θα επιτρέπει στα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τη θαλάσσια οδό χωρίς επιβαρύνσεις.
Μια προσωρινή συμφωνία για τα Στενά είχε θεωρηθεί πιθανό βήμα αποκλιμάκωσης της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν.
Αρχικά, υπήρχε η εκτίμηση ότι μια συμφωνία Ιράν-Ομάν θα μπορούσε να οδηγήσει στην επαναφορά του σύντομου μνημονίου κατανόησης (MoU) που είχαν υπογράψει ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο. Το MoU προέβλεπε παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, σταδιακό άνοιγμα των Στενών και έναρξη διαπραγματεύσεων για μια τελική διευθέτηση, συμπεριλαμβανομένης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ωστόσο, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αλληλοκατηγόρησαν η μία την άλλη για παραβίαση της συμφωνίας, κυρίως λόγω διαφωνίας σχετικά με τον τρόπο διέλευσης των πλοίων από τα Στενά, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει νέος κύκλος επιθέσεων.
Οι ΗΠΑ έχουν ενημερώσει τους διαμεσολαβητές ότι δεν θα επιστρέψουν στο προηγούμενο MoU και θα δεχθούν μόνο μια ευρύτερη συμφωνία που θα περιλαμβάνει και το πυρηνικό ζήτημα.
Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει ότι ακόμη και αν ολοκληρώσει τη συμφωνία με το Ομάν για τα Στενά, η πλήρης επαναλειτουργία τους θα εξαρτηθεί από την ικανοποίηση των όρων του από τις ΗΠΑ, όπως η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η επαναφορά της δυνατότητας πώλησης πετρελαίου και η πρόσβαση σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
Νέα διπλωματική προσπάθεια
Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν απευθείας συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι διαμεσολαβητές διατηρούν ανοικτούς διπλωματικούς διαύλους, επιχειρώντας να διαμορφώσουν νέα πρόταση που θα μπορούσε να επαναφέρει τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το Κατάρ πραγματοποίησε δύο επισκέψεις στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο της ανανεωμένης προσπάθειας για τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία βρίσκεται πλέον στον έβδομο μήνα.
Την ίδια στιγμή, η πίεση αυξάνεται μετά την επιχείρηση των Χούθι στην Υεμένη για τον έλεγχο της περιοχής Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μιας ακόμη κρίσιμης θαλάσσιας οδού για το παγκόσμιο εμπόριο.
