Μια απρόσμενη πηγή πληροφοριών για την ιστορία της ευλογιάς των προβάτων ανακάλυψαν επιστήμονες στην Ευρώπη: μεσαιωνικά χειρόγραφα ηλικίας ακόμη και 1.000 ετών.

Αναλύοντας το DNA που έχει διατηρηθεί στις περγαμηνές τους, οι ερευνητές κατάφεραν να εντοπίσουν ίχνη του ιού και να «ταξιδέψουν» χιλιάδες χρόνια πίσω στην εξέλιξή του.

Η διεθνής ομάδα, στην οποία συμμετείχαν γενετιστές, ιστορικοί, ιολόγοι, χημικοί και συντηρητές, εξέτασε περγαμηνές σημαντικών ευρωπαϊκών χειρογράφων. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Science Advances».

Το κλειδί βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονταν τα βιβλία κατά τον Μεσαίωνα. Πριν από την ευρεία χρήση του χαρτιού, οι περγαμηνές παράγονταν από επεξεργασμένα δέρματα ζώων, κυρίως προβάτων, κατσικιών και βοοειδών. Τα δέρματα αυτά μπορούν να διατηρήσουν βιολογικές πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του ζώου ακόμη και εκατοντάδες χρόνια μετά τον θάνατό του.

Έτσι, πολύτιμα χειρόγραφα μετατρέπονται σήμερα σε ένα είδος βιολογικής «χρονοκάψουλας».

DNA του ιού σε χειρόγραφα 1.000 ετών

Μεταξύ των έργων που εξετάστηκαν ήταν τα περίφημα «York Gospels», ένα χειρόγραφο ηλικίας περίπου 1.000 ετών και ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα εικονογραφημένα έργα της πρώιμης αγγλοσαξονικής περιόδου.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν επίσης το «Corpus Glossary» του Corpus Christi College στο Κέμπριτζ, ένα από τα αρχαιότερα αγγλικά λεξικά, καθώς και άλλα μεσαιωνικά χειρόγραφα από τη Βρετανία και την ηπειρωτική Ευρώπη.

Σε αρκετές περιπτώσεις, DNA του ιού της ευλογιάς των προβάτων εντοπίστηκε σε περισσότερες από μία σελίδες του ίδιου βιβλίου. Το στοιχείο αυτό υποδεικνύει ότι για την παραγωγή των συγκεκριμένων περγαμηνών είχαν πιθανότατα χρησιμοποιηθεί δέρματα μολυσμένων ζώων.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες του University College Dublin, δεν περιορίστηκε στα μεσαιωνικά βιβλία. Συνδύασε τα αποτελέσματα με αναλύσεις δοντιών προβάτων της Εποχής του Χαλκού, τα οποία είχαν βρεθεί σε κτηνοτροφικούς οικισμούς της Ευρασιατικής στέπας.

Το συμπέρασμα ήταν εντυπωσιακό: η ευλογιά των προβάτων αποτελεί απειλή για τα ζώα στην Ευρώπη εδώ και περισσότερα από 3.700 χρόνια.

Ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη προκάλεσε ο εντοπισμός γενετικού υλικού του ιού σε περγαμηνές από δέρμα μοσχαριού και κατσίκας. Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο πιθανές εξηγήσεις: είτε είχαν υπάρξει σπάνιες μεταδόσεις μεταξύ διαφορετικών ειδών είτε τα δέρματα επιμολύνθηκαν κατά τη διαδικασία παραγωγής.

Παράλληλα, η ανάλυση έδειξε ότι το γονιδίωμα του ιού παρέμεινε εντυπωσιακά σταθερό επί χιλιετίες, σε αντίθεση με τον ιό της ανθρώπινης ευλογιάς.

Η αναδρομή αυτή στο παρελθόν έχει και άμεση σημασία για το σήμερα. Η ευλογιά των προβάτων εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρά προβλήματα στην κτηνοτροφία, με τους ερευνητές να αναφέρουν χαρακτηριστικά και την επιδημία που αντιμετωπίζει η Ελλάδα.

Η κατανόηση της μακρόχρονης εξέλιξης του ιού, όπως επισημαίνουν, μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή του στο μέλλον.

Διαβάστε ακόμη: