Πίσω από τα εντυπωσιακά οικονομικά αποτελέσματα πολλών αμερικανικών κολοσσών και τη χρηματιστηριακή ευφορία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, εξελίσσεται αθόρυβα μιαβαθιά ανατροπή στην αγορά εργασίας. Οι απολύσεις που έχουν ανακοινώσει από τις αρχές του έτους μεγάλες επιχειρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ξεπεράσει τις 300.000, αποτυπώνοντας μια μεταβολή που δύσκολα μπορεί πλέον να θεωρηθεί συγκυριακή.

Από την Amazon μέχρι τη Morgan Stanley, δεκάδες επιχειρηματικοί όμιλοι περιορίζουν προσωπικό με ρυθμούς που θυμίζουν περιόδους ακραίας κρίσης. Η μοναδική πρόσφατη περίοδος με συγκρίσιμη κλίμακα απολύσεων ήταν το σοκ που προκάλεσε το 2025 η μαζική εκκαθάριση προσωπικού στο αμερικανικό δημόσιο υπό την καθοδήγηση του Έλον Μασκ, όταν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις καταργήθηκαν μέσα σε λίγους μήνες.

----------

Ακόμη και οι πρωτοφανείς απώλειεςθέσεων εργασίας κατά την πανδημία του 2020 χρησιμοποιούνται πλέον ως σημείο αναφοράς για να αποτυπωθεί το μέγεθος των σημερινών εξελίξεων. Ωστόσο, σε αντίθεση με εκείνη την περίοδο, η σημερινή αναστάτωση δεν προέρχεται από ένα προσωρινό lockdown ή από εξωγενές σοκ, αλλά από μια τεχνολογική μετάβαση που μοιάζει να αλλάζει μόνιμα τη δομή της εργασίας.

Η AI ως νέος «παίκτης» στην αγορά εργασίας

Ο κοινός παρονομαστής πίσω από τις περισσότερες απολύσεις είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Σε αρκετές περιπτώσεις, προηγμένα συστήματα AI αντικαθιστούν ήδη άμεσα επαγγελματικές ειδικότητες, ενώ σε άλλες λειτουργούν ως εργαλείο εξοικονόμησης κόστους που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να περιορίζουν προσωπικό και να ανακατευθύνουν κεφάλαια σε τεχνολογικές επενδύσεις.

Το φαινόμενο έχει αρχίσει να επηρεάζει ιδιαίτερα τους κλάδους που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «ασφαλείς» ή ακόμη και οι πλέον υποσχόμενοι για το μέλλον. Επαγγέλματα στον χώρο της πληροφορικής, της ανάπτυξης λογισμικού και των ψηφιακών υπηρεσιών βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή της αναδιάρθρωσης.

Έρευνα οικονομολόγων του Πανεπιστήμιο Στάνφορντ έδειξε ότι σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη, όπως η ανάπτυξη λογισμικού, η απασχόληση νέων εργαζομένων μειώθηκε κατά 16% περισσότερο σε σχέση με άλλους τομείς που δεν επηρεάζονται άμεσα από την AI.

Η πίεση στους νέους πτυχιούχους

Τα στοιχεία αποτυπώνουν και μια δεύτερη ανησυχητική τάση: οι νέοι πτυχιούχοι δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να βρουν εργασία αντίστοιχη των σπουδών τους.

Σύμφωνα με ανάλυση της Federal Reserve Bank of New York, η ανεργία μεταξύ αποφοίτων πανεπιστημίου ηλικίας 22 έως 27 ετών ανήλθε στο 5,6% στα τέλη του προηγούμενου έτους.

Ακόμη πιο ανησυχητικό θεωρείται το γεγονός ότι περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα εργαζομένους αυτής της ηλικιακής ομάδας απασχολούνται πλέον σε θέσεις για τις οποίες δεν απαιτείται πανεπιστημιακό πτυχίο — το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί από το 2000.

Παρόμοια συμπεράσματα προκύπτουν και από έρευνα οικονομολόγων του Πανεπιστήμιο Πίτσμπουργκ, σύμφωνα με την οποία οι προσλήψεις μειώνονται και οι απολύσεις αυξάνονται ταχύτερα στους τομείς που επηρεάζονται περισσότερο από την AI.

Η έρευνα μάλιστα επισημαίνει ότι η τάση αυτή είχε ξεκινήσει πριν ακόμη η ChatGPT γίνει παγκόσμιο φαινόμενο το 2022 και φέρει την τεχνητή νοημοσύνη στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Οι κλάδοι που χάνουν περισσότερες θέσεις

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζουν και στοιχεία που επεξεργάστηκε το The Economist.

Μεταξύ 2022 και 2024, σε επαγγέλματα με περιορισμένη έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη — όπως η εκπαίδευση, η φιλοσοφία ή η μηχανολογία — η απασχόληση μειώθηκε κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα.

Αντίθετα, στους τομείς που σχετίζονται άμεσα με πληροφορική, ανάπτυξη υπολογιστικών συστημάτων και τεχνολογικές εφαρμογές, η πτώση της απασχόλησης έφθασε το 6,6%.

Την ίδια στιγμή, οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας για νέους αποφοίτους παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η αγορά εισέρχεται σε μια νέα εποχή περιορισμένων ευκαιριών.

Οι δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον

Οι προειδοποιήσεις από στελέχη του κλάδου της AI γίνονται ολοένα πιο έντονες.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, εκτίμησε πρόσφατα ότι έως και οι μισές θέσεις νεοπροσλαμβανόμενων υπαλλήλων γραφείου θα μπορούσαν να εξαφανιστούν μέσα στην επόμενη πενταετία.

Ακόμη πιο επιθετική ήταν η πρόβλεψη του Μουσταφά Σουλεϊμάν, επικεφαλής της Microsoft AI, ο οποίος υποστήριξε ότι μεγάλο μέρος της εργασίας γραφείου θα έχει πλήρως αυτοματοποιηθεί μέσα στους επόμενους 12 έως 18 μήνες.

Παράλληλα, ολοένα περισσότερες επιχειρήσεις δηλώνουν ανοιχτά ότι εξετάζουν την αντικατάσταση νεότερων υπαλλήλων με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Η ανησυχία αντανακλάται πλέον και στην κοινωνία. Δημοσκοπήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι η πλειονότητα των πολιτών πιστεύει πως η AI θα περιορίσει δραστικά τις επαγγελματικές ευκαιρίες τα επόμενα χρόνια.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε πλατφόρμες εύρεσης εργασίας για νέους αποφοίτους, όπως η Handshake, οι διαθέσιμες αγγελίες εμφανίζονται μειωμένες κατά περίπου 50% σε σχέση με το 2022, επιβεβαιώνοντας ότι η μετάβαση στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης έχει ήδη ξεκινήσει με πολύ πιο βίαιο τρόπο απ’ ό,τι πολλοί ανέμεναν.

Διαβάστε ακόμη: