Την εκτίμηση ότι η φετινή καλοκαιρινή σεζόν θα είναι καλή για την Ελλάδα, παρά τις αναταράξεις που προκαλεί στην παγκόσμια τουριστική βιομηχανία ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, εκφράζει σε συνέντευξη που παραχώρησε στο MR ο Glenn Fogel, διευθύνων σύμβουλος της Booking Holdings και της online πλατφόρμας κρατήσεων Booking.com. Η Ελλάδα παραμένει ένας ασφαλής προορισμός στη συνείδηση των ταξιδιωτών και είναι ανάμεσα στις αγορές που ευνοούνται καθώς οι τουρίστες προσαρμόζουν τα σχέδιά τους στην δύσκολη γεωπολιτική κατάσταση, σημειώνει.
Ο κ. Fogel αναγνωρίζει ότι κανείς μπορεί να κάνει μόνο εικασίες γύρω από το πότε θα τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν, όμως η Booking ανακοίνωσε πρόσφατα τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις της για το 2026, οι οποίες στηρίζονται στην υπόθεση ότι οι άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις από τη σύγκρουση θα είναι ορατές έως και τα τέλη του Ιουνίου, με την ανάκαμψη των κρατήσεων να έρχεται κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Παρόλα αυτά, ο CEO της πλατφόρμας δηλώνει ευχαριστημένος από τις μέχρι στιγμής κρατήσεις για το καλοκαίρι. Σημειώνει, άλλωστε, ότι μία από τις «παρενέργειες» αυτής της κρίσης ευνοεί τους ευρωπαϊκούς προορισμούς, αφού το αυξημένο κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων αποθαρρύνει τις διακοπές σε μακρινά μέρη και οδηγεί σε αύξηση των ενδο-ευρωπαϊκών ταξιδιών.
Απαντώντας στην κριτική που δέχεται η Booking από ξενοδόχους για τις προμήθειες, ο Glenn Fogel χαρακτηρίζει χαμηλό το ύψος τους, σε σύγκριση με άλλες υπηρεσίες που δουλεύουν με παρόμοιο μοντέλο. «Πάνω από 4,5 εκατομμύρια καταλύματα χρησιμοποιούν οικειοθελώς το Booking.com», αντιτείνει.
Όσο για τα φλέγοντα ζητήματα που απασχολούν τα τελευταία χρόνια τόσο τη βιομηχανία του τουρισμού όσο και τις τοπικές κοινωνίες σε πολλούς προορισμούς, δηλαδή το πρόβλημα του υπερτουρισμού και τη σύνδεση των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης με τη στεγαστική κρίση, η Booking φαίνεται να προτιμά να μείνει στο περιθώριο της συζήτησης αυτής. «Οι κυβερνήσεις φτιάχνουν τους κανόνες και εμείς συμμορφωνόμαστε με αυτούς, όποιοι και εάν είναι», δηλώνει ο CEO της εταιρείας.
Με βάση και τον τεράστιο πλούτο δεδομένων που έχει στη διάθεσή της η Booking από τις αναζητήσεις και τις κρατήσεις στην πλατφόρμα της, πώς πιστεύετε ότι θα κυλήσει η φετινή χρονιά για τον παγκόσμιο τουρισμό;
Είναι δύσκολο να κάνει κανείς προβλέψεις, γιατί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει όλους τους κλάδους και ειδικά τα ταξίδια και τον τουρισμό. Πότε θα έρθει η ειρήνη και πότε θα ξαναγίνουν τα ταξίδια όπως ήταν πριν; Ο καθένας μπορεί να κάνει μόνο εικασίες.
Για το σύνολο του 2026, η υπόθεση με βάση την οποία εμείς κάνουμε τον σχεδιασμό μας είναι ότι οι άμεσος και ο έμμεσος αντίκτυπος από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα συνεχιστεί έως τα τέλη του Ιουνίου και θα ακολουθηθεί από την ανάκαμψη των κρατήσεων το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;
Λοιπόν, δεν κάνουμε προβλέψεις και δεν μιλάμε για συγκεκριμένες χώρες. Ελπίζουμε ότι η σεζόν θα είναι καλή. Ένα από τα πράγματα που νομίζω ότι όλοι αναφέρουν στον κλάδο, είναι ότι επειδή πολλοί άνθρωποι δεν πρόκειται να ταξιδέψουν στη Μέση Ανατολή τώρα, μπορεί να επιλέξουν να πάνε σε άλλα μέρη. Και ένα από τα άλλα μέρη που μπορεί να δέχονται αυξημένες επισκέψεις είναι η Ελλάδα. Άνθρωποι που μπορεί να ήθελαν να πάνε στην Ιορδανία, ίσως τώρα να προτιμήσουν την Ελλάδα. Και αυτό μπορεί να ωφελήσει την ελληνική τουριστική οικονομία.
Επομένως πιστεύετε ότι στην συνείδηση των ταξιδιωτών, η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται ένας από τους ασφαλείς προορισμούς, παρότι γεωγραφικά έχει κάποια σχετική εγγύτητα με την περιοχή της σύγκρουσης;
Προφανώς είναι πιο κοντά στη Μέση Ανατολή από ό,τι –ας πούμε- το Λονδίνο. Όποιος κοιτάξει ένα χάρτη μπορεί να το δει. Αλλά δεν νομίζω ότι ο κόσμος έχει την παραμικρή ανησυχία για το αν θα μπορούσε η Ελλάδα να είναι στόχος ή για οποιοδήποτε πιθανό ζήτημα σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν. Δεν νομίζω ότι οι τουρίστες σκέφτονται κάτι τέτοιο.
Ποιοι τουριστικοί προορισμοί βλέπετε να ευνοούνται από τις νέες συνθήκες που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή;
Προσπαθώ να μην το σκέφτομαι με αυτό τον τρόπο, επειδή είναι μια τραγωδία και δεν μου αρέσει να σκέφτομαι ότι κάποιος μπορεί να ωφελείται από την τραγωδία κάποιου άλλου.
Αλλά μπορώ να πω ότι θα υπάρξουν περισσότερα ενδο-ευρωπαϊκά ταξίδια, γιατί ο κόσμος δεν θα πηγαίνει τόσο μακριά, αφού η αύξηση του κόστους των αεροπορικών καυσίμων κάνει τα εισιτήρια πιο ακριβά. Κάποιοι μπορεί να ταξιδέψουν οδικώς αντί να πάρουν μια πτήση, οπότε μπορεί να επιλέξουν και πιο κοντινούς προορισμούς.
Νομίζω λοιπόν ότι ειδικά στην Ευρώπη συμβαίνουν δύο πράγματα ταυτόχρονα: Από τη μία πλευρά, τουρίστες που θα πήγαιναν σε κάποιο μακρινό μέρος μένουν τώρα πιο κοντά στη χώρα τους, κάτι που είναι θετικό για την ευρωπαϊκή ταξιδιωτική βιομηχανία. Αλλά από την άλλη, όταν οι τιμές αυξάνονται -κάτι που συμβαίνει σε όλο τον κόσμο- έχουμε και λιγότερα ταξίδια. Οπότε θα πρέπει να περιμένουμε και να δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση, γιατί ο βασικός παράγοντας θα είναι το πότε θα τελειώσει ο πόλεμος και αυτό είναι κάτι που κανείς δεν γνωρίζει.
Ποιες άλλες αλλαγές βλέπετε στην συμπεριφορά των ταξιδιωτών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή; Στρέφονται περισσότερο σε κρατήσεις της τελευταίας στιγμής;
Σίγουρα υπάρχουν πράγματα που έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Όταν τελείωσε η πανδημία, όλοι ήθελαν να ταξιδέψουν αμέσως. Αλλά μετά είδαμε αυτό που εμείς ονομάζουμε το «παράθυρο» -το πόσο νωρίτερα κάνουν κρατήσεις οι άνθρωποι- να γίνεται όλο και μεγαλύτερο καθώς περνούσε ο καιρός. Αυτό δεν συμβαίνει και τόσο πολύ τώρα. Αλλά είμαστε ευχαριστημένοι με τις καλοκαιρινές μας κρατήσεις αυτή τη στιγμή, δεν είμαστε δυσαρεστημένοι.
Ωστόσο, ίσως κάποιοι να συγκρατούνται. Θα ήθελαν να ταξιδέψουν, αλλά προτιμούν να περιμένουν λίγο, για να δουν τι θα γίνει στη Μέση Ανατολή πριν να πάρουν την απόφασή τους. Επομένως, υπάρχουν κάποιοι που δεν έχουν κινητοποιηθεί ακόμα, για αυτό και έχω ελπίδες ότι το καλοκαίρι θα γίνει ακόμα καλύτερο. Αλλά θα δούμε.
Ποια θέση έχει η ελληνική αγορά στην παγκόσμια στρατηγική της Booking.com;
Παρότι δεν αναφερόμαστε σε μεμονωμένες χώρες, σίγουρα, όταν μια χώρα σαν την Ελλάδα έχει πολλούς τουρίστες, εμείς έχουμε πολλές κρατήσεις εκεί, επομένως είναι μια σημαντική αγορά για εμάς.
Και είναι σημαντική με δύο τρόπους: Πρώτον λόγω όλου του κόσμου που θέλει να επισκεφθεί την Ελλάδα. Και δεύτερον, γιατί και στους Έλληνες αρέσει να ταξιδεύουν και θέλουμε να προσφέρουμε και σε αυτούς καλές υπηρεσίες.
Επομένως, οποιαδήποτε χώρα έχει μεγάλο τουριστικό τομέα είναι σημαντική για εμάς. Για την ακρίβεια, όλες οι χώρες είναι σημαντικές για εμάς, γιατί στόχος μας είναι να το κάνουμε ευκολότερο για όλους να δουν τον κόσμο.
Η Booking.com δέχεται επικρίσεις από κάποιους ιδιοκτήτες καταλυμάτων, οι οποίοι μιλούν για υψηλές και κάποιες φορές θολές προμήθειες. Τι έχετε να τους πείτε;
Πρώτα από όλα, θα πω ότι κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσει το Booking.com. Είμαι πολύ χαρούμενος που έχουμε πάνω από 4,5 εκατομμύρια καταλύματα. Και επιλέγουν οικειοθελώς να χρησιμοποιούν το Booking.com για να προσπαθήσουν να γεμίσουν τα κρεβάτια στα ξενοδοχεία ή στις βίλες τους.
Και την ίδια στιγμή, παρέχουμε μια υπηρεσία για την οποία πληρωνόμαστε μόνο εάν όντως φέρουμε έναν πελάτη στο κατάλυμά τους. Επομένως, είναι μια πρόταση χωρίς ρίσκο για τον ιδιοκτήτη ενός ακινήτου. Αν κερδίσει έναν πελάτη και βγάλει, ας πούμε, 100 ευρώ και εμείς του ζητήσουμε 15 ευρώ –υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα προμηθειών, αλλά είναι κάπου εκεί- αυτό μου φαίνεται πολύ δίκαιο, σε σύγκριση με το τι χρεώνουν άλλες επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο για διάφορα πράγματα που λειτουργούν με προμήθεια. Και η δική μας είναι χωρίς ρίσκο (για τους ιδιοκτήτες).
Σκεφτείτε όλα τα πράγματα που κάνουμε για αυτή την προμήθεια. Πρώτα από όλα, διαφημίζουμε το κατάλυμά τους και τους φέρνουμε έναν πελάτη τον οποίο δεν θα είχαν από μόνοι τους. Ας πούμε, για παράδειγμα, ότι υπάρχει ένα μικρό ξενοδοχείο στην Κρήτη και υπάρχουν Κινέζοι ταξιδιώτες που θέλουν να έρθουν να δουν την Ελλάδα. Τι θα κάνει αυτό το μικρό ξενοδοχείο; Θα φτιάξει μια ιστοσελίδα στα κινέζικα ή στις 40 και πλέον γλώσσες που εμείς χρησιμοποιούμε; Θα εξυπηρετήσει τους πελάτες στα κινέζικα, 24 ώρες την ημέρα, 7 ημέρες την εβδομάδα, όπως κάνουμε εμείς δωρεάν; Γιατί εμείς δεν χρεώνουμε για αυτά. Και εάν οι επισκέπτες θέλουν να πληρώσουν χρησιμοποιώντας μια κινεζική μέθοδο συναλλαγών, όπως το Alipay, εμείς θα το πάρουμε αυτό και θα βάλουμε ευρώ στον τραπεζικό λογαριασμό του ξενοδόχου. Εμείς τα κάνουμε όλα αυτά και τα κάνουμε χωρίς ρίσκο για τον ξενοδόχο.
Αν για παράδειγμα, κάποιος έχει 10 δωμάτια και έχει κρατήσεις για τα 8 δωμάτια με τον τρόπο που συνήθως βρίσκει τους πελάτες του, τότε έχει ήδη καλύψει όλα τα έξοδα –το κόστος του ακινήτου, του ρεύματος, της καθαριότητας κτλ. Επομένως, εάν κλείσει το 9ο και το 10ο δωμάτιο μέσω του Booking.com, σχεδόν όλα αυτά τα χρήματα θα είναι κέρδος. Και εμείς παίρνουμε ένα μικρό μέρος από αυτά.
Και εκείνος μπορεί να διαλέξει αν θέλει να δώσει τα δωμάτια ή σε ποια τιμή. Έχουμε διαφορετικά προγράμματα. Εάν κάποιος, για παράδειγμα, θέλει περισσότερους πελάτες τον Απρίλιο, προσπαθούμε να του το δώσουμε αυτό. Αν δεν χρειάζεται τόσο πολλούς τον Αύγουστο, είναι εντάξει. Δουλεύουμε μαζί, ανάλογα με το τι είναι καλύτερο για αυτόν.
Επομένως αυτή η κριτική ότι οι προμήθειες είναι υψηλές ή δεν είναι εύλογες, νομίζω ότι δεν ισχύει. Τους δίνουμε μια πολύ καλή πρόταση, την οποία μπορούν να αποδεχθούν ή να απορρίψουν.
Τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες αγορές, τα ακίνητα που διατίθενται για βραχυχρόνιες μισθώσεις θεωρούνται ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στα ακριβά ενοίκια και την στεγαστική κρίση. Ως μια πλατφόρμα που φιλοξενεί τέτοιου είδους ακίνητα, ποια είναι η δική σας άποψη; Είστε υπέρ της αυστηρότερης ρύθμισης αυτής της δραστηριότητας;
Προσωπικά στηρίζω ό,τι θέλουν να κάνουν οι τοπικές κοινότητες. Η Ελλάδα είναι δημοκρατία. Οι Έλληνες ψηφίζουν αυτούς που θέλουν να τους κυβερνούν, εκείνοι φτιάχνουν τους κανόνες και εμείς συμμορφωνόμαστε με τους κανόνες αυτούς, όποιοι και εάν είναι.
Αναγνωρίζουμε, όμως, ότι αυτό το ζήτημα απασχολεί πολλούς ανθρώπους. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων, και θα θέλαμε να μπορούμε να συμπληρώσουμε το εισόδημά τους. Ίσως, μάλιστα, η βραχυχρόνια μίσθωση του ακινήτου τους να είναι και το μοναδικό τους εισόδημα.
Αλλά μετά, υπάρχουν και οι άνθρωποι που ζουν σε μια γειτονιά. Και αυτοί δεν θέλουν τόσο πολλούς τουρίστες, που να σέρνουν τις βαλίτσες τους και να τους ενοχλούν. Και από την πλευρά τους, έχουν και αυτοί δίκιο.
Όμως υπάρχουν και άλλα ζητήματα, όπως η κατανάλωση του νερού, ειδικά σε κάποια από τα νησιά, όπου δεν υπάρχει πολύ νερό. Υπάρχει το ζήτημα της βιωσιμότητας, που είναι πολύ σημαντικό.
Η δική μου άποψη είναι ότι είμαστε εδώ για να παρέχουμε μια υπηρεσία στις δύο πλευρές: Τον ταξιδιώτη και τον ιδιοκτήτη του καταλύματος. Δεν είμαστε εδώ για να φτιάξουμε τους κανόνες, αυτό είναι δουλειά της κυβέρνησης και εμείς στηρίζουμε ό,τι θέλει να κάνει η κυβέρνηση.
Σε διαφορετικά μέρη του κόσμου έχουν διαφορετικούς τρόπους για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της υπερβολικής ζήτησης και της όχι αρκετής προσφοράς. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι αντιμετώπισης και δεν θα πω ότι ο ένας είναι καλύτερος από τον άλλο.
Αρά η Booking δεν μπορεί να βοηθήσει ή να παίξει κάποιο ρόλο στον περιορισμό του υπερτουρισμού σε προορισμούς που έχουν ξεπεράσει τα όριά τους;
Υποχρέωσή μας είναι να συμμορφωθούμε και να στηρίξουμε ό,τι θέλουν να κάνουν οι τοπικές κοινότητες. Για παράδειγμα, στην Μποτσουάνα αποφάσισαν ότι δεν θέλουν τον μαζικό τουρισμό των σαφάρι. Επομένως, επέβαλαν πολύ υψηλές χρεώσεις, οι οποίες περιορίζουν τον αριθμό των ταξιδιωτών που μπορούν να πληρώσουν για ένα σαφάρι στην Μποτσουάνα. Αυτό είναι μία λύση.
Στο Νεπάλ, για να πας για ορειβασία σε κάποια από τα βουνά, χρειάζεσαι μια άδεια που είναι πολύ, πολύ ακριβή. Ίσως και να κερδίσεις σε κάποια κλήρωση. Επομένως, αυτή είναι μια άλλη λύση.
Στη Βενετία, αποφάσισαν να επιβάλουν ένα τουριστικό τέλος για τους ταξιδιώτες που διανυκτερεύουν στην πόλη και να περιορίσουν τα πολύ μεγάλα κρουαζιερόπλοια.
Στο θέμα της βιωσιμότητας, αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να κάνουμε και εμείς και συνεργαζόμαστε πάνω σε αυτό με τους ιδιοκτήτες καταλυμάτων, δίνοντάς τους πληροφόρηση και τρόπους με τους οποίους μπορούν να είναι πιο βιώσιμοι. Και το κάνουμε δωρεάν. Στο τέλος της μέρας, δεν διαχειριζόμαστε εμείς το κατάλυμα, επομένως δεν μπορούμε να πούμε ότι πρέπει να έχουν ενεργειακά αποδοτικούς λαμπτήρες ή να χρησιμοποιούν φωτοβολταϊκά. Δεν μπορούμε να το απαιτήσουμε αυτό.
Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να δώσουμε κάποιες οδηγίες, ενώ στην πλατφόρμα κανείς μπορεί να αναζητήσει μέσω του σχετικού φίλτρου τα καταλύματα που είναι πιο βιώσιμα.
Η Ελλάδα είναι μια τουριστική αγορά με έντονη εποχικότητα. Μπορεί η Booking να βοηθήσει με κάποιο τρόπο προορισμούς που έχουν ίσως υπερβολική τουριστική κίνηση το καλοκαίρι αλλά ελάχιστη ή καθόλου τον χειμώνα;
Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τις επιθυμίες των ανθρώπων. Θα ήμασταν διατεθειμένοι να ξοδέψουμε χρήματα για να διαφημίσουμε μόνοι μας την Ελλάδα τον χειμώνα; Λοιπόν, όχι. Γιατί δεν θα πείσουμε πολλούς να την επισκεφθούν τον χειμώνα. Θέλουμε το marketing μας να αποφέρει κέρδος, επομένως δεν θα ξοδεύαμε ένα πολύ μεγαλύτερο ποσό για να προσπαθήσουμε να μεταπείσουμε τον κόσμο.
Αυτό είναι περισσότερο η υποχρέωση μιας κυβέρνησης, εάν θέλει να χτίσει τον χειμερινό τουρισμό και είναι δουλειά του οργανισμού τουρισμού. Αυτοί θα πρέπει να ξοδέψουν τα χρήματα και εμείς με χαρά θα δημοσιεύσουμε τις διαφημίσεις τους στην πλατφόρμα μας. Μπορούν να το κάνουν. Αλλά δεν είναι δική μας υποχρέωση. Δεν είναι ο δικός μας ρόλος να προσπαθήσουμε να κατευθύνουμε τον κόσμο στο πού πρέπει να πάει. Αυτό θα το αποφασίσουν μόνοι τους.
Υπάρχουν ανησυχίες ότι η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί το επιχειρηματικό μοντέλο με βάση το οποίο λειτουργούν αρκετοί κλάδοι. Φοβάστε ότι θα μπορούσε να σημάνει το τέλος των online τουριστικών πλατφορμών όπως είναι το Booking.com;
Πράγματι υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για το πώς η AI μπορεί να ανατρέψει πολλούς κλάδους και εταιρείες. Έχοντας περάσει 27 χρόνια σε αυτή την εταιρεία, έχω δει πολλές τεχνολογικές αλλαγές.
Σήμερα ζούμε μια πολύ μεγάλη αλλαγή στην τεχνολογία, αλλά το καλύτερο πράγμα που μπορεί να κάνει κάποιος είναι να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει και να χρησιμοποιήσει τις νέες τεχνολογίες για να επιτελέσει την αποστολή του: Στην δική μας περίπτωση, να διευκολύνουμε τους ανθρώπους να γνωρίσουν τον κόσμο.
Εάν χρησιμοποιήσουμε την ΑΙ για να το κάνουμε αυτό καλύτερα για τους πελάτες και τους συνεργάτες μας, όχι μόνο θα επιτύχουμε, αλλά και θα ανθήσουμε.
Χωρίς αμφιβολία, όποιος δεν υιοθετήσει την τεχνητή νοημοσύνη για να προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες, θα κινδυνεύσει. Και σίγουρα αυτό θα συμβεί σε κάποιες εταιρείες.
Αλλά πιστεύω στην ικανότητά μας να το κάνουμε. Για παράδειγμα, στο Booking.com μπορεί κάποιος σήμερα να κάνει αναζήτηση σε φυσική γλώσσα με την AI. Έτσι, αντί να χρησιμοποιεί φίλτρα για να βρει διαμερίσματα ή ξενοδοχεία, απλά πληκτρολογεί τι ακριβώς θέλει. «Θέλω μία βίλα πάνω στην παραλία, θέλω να έχει τρία υπνοδωμάτια και να υπάρχει δίπλα ένα εστιατόριο με παραδοσιακή κρητική κουζίνα». Το γράφει σε μια πρόταση και βλέπει τα καταλύματα που ταιριάζουν με αυτά που ζήτησε. Και μετά μπορεί να κάνει μια συζήτηση, όπως θα έκανε με έναν τουριστικό πράκτορα.
Είμαι πολύ αισιόδοξος, πιστεύω ότι τα πράγματα θα είναι καλύτερα για εμάς, για τους ταξιδιώτες και για τους συνεργάτες μας. Με τον ίδιο τρόπο, κάποτε, για να ταξιδέψεις, έπρεπε να πας σε ένα γραφείο για να εκδώσεις ένα εισιτήριο, δεν μπορούσες απλά να το κάνεις με το τηλέφωνό σου. Και ήταν πολύ ενοχλητικό, αλλά η τεχνολογία το έκανε ευκολότερο. Είμαι εντελώς υπέρ της περισσότερης τεχνολογίας, όχι της λιγότερης.
