Η συζήτηση για ελαφρύνσεις στις κρατήσεις της Εισφοράς ΑλληλεγγύηςΣυνταξιούχων (ΕΑΣ) επανέρχεται στην κυβερνητική ατζέντα, καθώς εξετάζονται μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιβαρύνσεις σε κύριες ή επικουρικές συντάξεις. Παράλληλα, δικαστική προσφυγή συνταξιούχων ανοίγει τον δρόμο για πιθανές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς.

Το ενδεχόμενο παρεμβάσεων συνδέεται τόσο με δημοσιονομικούς υπολογισμούς όσο και με την ανάγκη διόρθωσης στρεβλώσεων που έχουν επισημανθεί τα τελευταία χρόνια στον τρόπο επιβολής της εισφοράς.

Αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ

Μία από τις βασικές προτάσεις που εξετάστηκαν στο υπουργείο Εργασίας αφορά την εφαρμογή αναλογικού συστήματος υπολογισμού της ΕΑΣ, ώστε οι κρατήσεις να επιβάλλονται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που αντιστοιχεί σε κάθε κλίμακα και όχι στο σύνολο του ποσού.

Η πρόταση αυτή περιλαμβανόταν και σε γνωμοδότηση του Συνηγόρου του Πολίτη το 2024, ενώ στο παρελθόν είχε εξεταστεί και η μείωση των υφιστάμενων οκτώ κλιμακίων σε τέσσερις κατηγορίες.

Την ίδια κατεύθυνση ενδέχεται να επιβάλει και η δικαστική προσφυγή που έχει κατατεθεί από συνταξιούχους, σύμφωνα με πληροφορίες για λογαριασμό ασφαλισμένων του ΟΤΕ. Εάν γίνει δεκτή, το υπουργείο Εργασίας θα υποχρεωθεί να τροποποιήσει τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς στις κύριες συντάξεις, μειώνοντας τις κρατήσεις για περίπου 450.000 συνταξιούχους.

Ποιοι επιβαρύνονται περισσότερο

Το ισχύον σύστημα θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντικό για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται όσοι λαμβάνουν κύριες συντάξεις μεταξύ περίπου 1.785 και 2.080 ευρώ, όπου ο συντελεστής εισφοράς αυξάνεται απότομα από 3% σε 6%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση για όσους έχουν συντάξεις άνω των 2.200 ευρώ ή άθροισμα κύριων συντάξεων πάνω από αυτό το επίπεδο, καθώς η εισφορά επιβάλλεται στο σύνολο του ποσού. Σε συντάξεις γύρω στα 2.500 ευρώ η κράτηση φθάνει το 9%, ενώ σε υψηλότερα ποσά, άνω των 3.500 ευρώ, διαμορφώνεται στο 13% και 14%. Για περίπου 10.000 συνταξιούχους οι κρατήσεις αυτές αντιστοιχούν σε ποσά συγκρίσιμα με μια κατώτατη σύνταξη.

Η ΕΑΣ επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις από τα 1.468 ευρώ και πάνω, ή σε άθροισμα συντάξεων που υπερβαίνει αυτό το όριο, με την προϋπόθεση ότι μετά την παρακράτηση το ποσό δεν μπορεί να πέσει κάτω από το συγκεκριμένο κατώφλι.

Παράδειγμα αναλογικού υπολογισμού

Στο σενάριο αλλαγής του τρόπου υπολογισμού, η εισφορά θα επιβαλλόταν μόνο στη διαφορά ποσού κάθε κλίμακας. Για παράδειγμα, σε σύνταξη 1.700 ευρώ, η κράτηση θα εφαρμοζόταν στο ποσό μεταξύ 1.468 και 1.600 ευρώ. Έτσι, αντί για εισφορά περίπου 51 ευρώ τον μήνα, ηεπιβάρυνση θα μπορούσε να μειωθεί περίπου στα 35 ευρώ.

Το δημοσιονομικό κόστος μιας τέτοιας παρέμβασης εκτιμάται κοντά στα 150 εκατ. ευρώ ετησίως, καθώς οι συνταξιούχοι θα εξακολουθούσαν να καταβάλλουν την εισφορά, αλλά σε χαμηλότερα επίπεδα.

Εναλλακτικό σενάριο για τις επικουρικές

Σε περίπτωση που δεν προχωρήσει η αλλαγή στις κύριες συντάξεις, εξετάζεται εναλλακτικά η μείωση ή ακόμη και η κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ. Το μέτρο αφορά περίπου 280.000 συνταξιούχους.

Στις επικουρικές συντάξεις η εισφορά επιβάλλεται με συντελεστές από 3% έως 10%, ενώ τα συνολικά έσοδα από τις κρατήσεις υπολογίζονται σε περίπου 167 εκατ. ευρώ για το 2026. Η κατάργηση της εισφοράς θα οδηγούσε αυτόματα σε αντίστοιχες αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις που υπερβαίνουν τα 300 ευρώ.

Η τελική απόφαση για τις παρεμβάσεις στην ΕΑΣ αναμένεται να εξαρτηθεί από τα δημοσιονομικά περιθώρια και τις εξελίξεις στο δικαστικό μέτωπο, με το ζήτημα να παραμένει ανοιχτό για τους επόμενους μήνες.

Διαβάστε ακόμη: