Με μεγάλη προσοχή και συνεχή αξιολόγηση των δεδομένων παρακολουθεί η κυβέρνηση τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις αγορές ενέργειας και κατ’ επέκταση την ελληνική οικονομία.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, «το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια». Δηλαδή το πόσο θα διαρκέσει η ένταση στην περιοχή, η οποία ήδη συμπληρώνει περισσότερο από μία εβδομάδα.
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου έχει στηθεί το επιχειρησιακό «στρατηγείο» παρακολούθησης της κρίσης, οι εξελίξεις αξιολογούνται συνεχώς, με στόχο να εκτιμηθούν οι πιθανές επιπτώσεις σε πληθωρισμό, ανάπτυξη και αγοραστική δύναμη.
Σε αυτή τη φάση, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η κατάσταση αντιμετωπίζεται με ψυχραιμία, ωστόσο υπάρχει ετοιμότητα για άμεση παρέμβαση εφόσον η κρίση μεταφραστεί σε σημαντικές ανατιμήσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο επίκεντρο η ενέργεια
Το βασικό ζήτημα που απασχολεί το οικονομικό επιτελείο είναι το ενεργειακό κόστος. Δεν είναι τυχαίο ότι στο Eurogroup της Δευτέρας το θέμα των τιμών ενέργειας αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα των συζητήσεων, ενώ εκτιμάται ότι θα αποτελέσει κεντρικό θέμα και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν αποκλείεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο να εξεταστούν ακόμη και έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση πιθανών μεγάλων ανατιμήσεων σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα.
Οι ανησυχίες επικεντρώνονται κυρίως στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού
Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο που περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, τότε θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία.
Συγκεκριμένα:
- Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά περίπου 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο.
- Οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά περίπου 0,9%.
- Οι εισαγωγές σε πραγματικούς όρους θα μειωθούν λόγω χαμηλότερης ζήτησης, όμως σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν περίπου 7,4%, επιβαρύνοντας το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
- Ο πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 4,7%, έναντι πρόβλεψης 2,2% στο βασικό σενάριο.
- Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας θα επιβραδυνθεί στο 1,9%, αντί της πρόβλεψης για 2,4%.
Πάντως, όπως διευκρινίζουν αρμόδιοι παράγοντες, για να υλοποιηθεί αυτό το δυσμενές σενάριο θα πρέπει οι τιμές πετρελαίου να παραμείνουν κοντά στα 100 δολάρια για περίπου έναν χρόνο.
Πιθανές επιπτώσεις σε τουρισμό και ναυτιλία
Εκτός από την ενέργεια, η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να δημιουργήσει και παράπλευρες οικονομικές επιπτώσεις.
Παρότι η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι σε περιόδους περιφερειακών κρίσεων οι ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τον τουρισμό.
Παράλληλα, ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία, ενώ ανατιμήσεις σημειώνονται και στα λιπάσματα, γεγονός που ενδέχεται να μετακυλιστεί στο κόστος της αγροτικής παραγωγής.
Στο τραπέζι μέτρα στήριξης
Όπως δήλωσε από το βήμα της Βουλής ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν τόσο προληπτικά μέτρα όσο και μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Σε πρώτη φάση θα εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι στην αγορά καυσίμων, ενώ θα υπάρχει συνεχής εποπτεία στα αποθέματα τόσο ενεργειακών προϊόντων όσο και βασικών αγαθών.
Εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια για έναν μήνα, εξετάζεται η ενεργοποίηση παρεμβάσεων στήριξης, όπως επιδοτήσεις μέσω των γνωστών pass.
Δεν αλλάζει ο σχεδιασμός για φοροελαφρύνσεις
Παρά τη διεθνή αβεβαιότητα, το οικονομικό επιτελείο ξεκαθαρίζει ότι το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων ύψους 800 έως 900 εκατ. ευρώ για το 2027 δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Το ερώτημα που εξετάζεται είναι εάν θα χρειαστεί ένα επιπλέον πακέτο παρεμβάσεων σε περίπτωση που η κρίση επηρεάσει τα φορολογικά έσοδα.
Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά στελέχη της κυβέρνησης, η ελληνική οικονομία διαθέτει αντοχές, ωστόσο αν η κρίση παραταθεί, η απάντηση πιθανότατα θα χρειαστεί να δοθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
