Νέα ένταση καταγράφεται στις σχέσεις Πολωνίας και Ουκρανίας, καθώς η ιστορική διαμάχη γύρω από τη δράση του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA) προκαλεί σοβαρούς τριγμούς ανάμεσα στους δύο στενούς συμμάχους. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι επέστρεψε στην Πολωνία την ανώτατη κρατική διάκριση που του είχε απονεμηθεί το 2023, απαντώντας στην απόφαση του Πολωνού προέδρου να του την αφαιρέσει.
Η εξέλιξη σηματοδοτεί τη σοβαρότερη ίσως δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Η απόφαση του Ζελένσκι
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ότι το Τάγμα του Λευκού Αετού δεν είχε απονεμηθεί μόνο στο πρόσωπό του, αλλά αποτελούσε αναγνώριση της θυσίας του ουκρανικού λαού και των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
«Νομίζαμε ότι το Τάγμα του Λευκού Αετού, που απονεμήθηκε το 2023, προοριζόταν για τον ουκρανικό λαό και τον στρατό μας», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, επιχείρησε να κρατήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τη Βαρσοβία, υπογραμμίζοντας ότι η Ουκρανία παραμένει πρόθυμη να συζητήσει τα δύσκολα κεφάλαια της κοινής ιστορίας των δύο χωρών.
Τι προκάλεσε τη σύγκρουση
Η κρίση πυροδοτήθηκε μετά την απόφαση του Ουκρανού προέδρου να αποδώσει τον Μάιο το όνομα του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA) σε στρατιωτική μονάδα.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Πολωνία, καθώς η οργάνωση θεωρείται από τη Βαρσοβία υπεύθυνη για τις σφαγές δεκάδων χιλιάδων Πολωνών πολιτών κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι προχωρά στην αφαίρεση του Τάγματος του Λευκού Αετού από τον Ζελένσκι, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να τιμάται κάποιος που προωθεί σύμβολα τα οποία συνδέονται με τραγικές σελίδες της πολωνικής ιστορίας.
Το αγκάθι του UPA
Ο UPA αποτέλεσε το στρατιωτικό σκέλος του ουκρανικού εθνικιστικού κινήματος κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η οργάνωση πολέμησε εναντίον του σοβιετικού Κόκκινου Στρατού, συγκρούστηκε με πολωνικές δυνάμεις αντίστασης και σε διάφορες περιόδους συνεργάστηκε με τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής, πριν στραφεί και εναντίον τους.
Για την Πολωνία, οι σφαγές στην περιοχή της Βολυνίας και της Ανατολικής Γαλικίας συνιστούν πράξεις γενοκτονίας που κόστισαν τη ζωή σε περισσότερους από 100.000 Πολωνούς.
Η ουκρανική πλευρά αναγνωρίζει τις σφαγές, απορρίπτει όμως τον χαρακτηρισμό «γενοκτονία», υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για μια τραγική και αμφίπλευρη σύγκρουση στο πλαίσιο του πολέμου.
Η διαφορετική ανάγνωση αυτών των ιστορικών γεγονότων αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στις σχέσεις των δύο χωρών.
Αντίδραση Ουκρανών αξιωματούχων
Η κίνηση της Βαρσοβίας προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στο Κίεβο.
Πολλοί υψηλόβαθμοι Ουκρανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι θα επιστρέψουν και οι ίδιοι τις τιμητικές διακρίσεις που τους έχουν απονεμηθεί από το πολωνικό κράτος.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα, ο Ουκρανός πρέσβης στη Βαρσοβία αλλά και ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Κιρίλο Μπουντάνοφ.
Ο τελευταίος χαρακτήρισε την απόφαση του Πολωνού προέδρου «δώρο προς τη Ρωσία», υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα θα αξιοποιήσει τη διαμάχη προς όφελός της.
Παρέμβαση Τουσκ και ικανοποίηση στη Μόσχα
Η ένταση προκάλεσε ανησυχία και στο εσωτερικό της Πολωνίας.
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος έχει ταχθεί σταθερά υπέρ της στήριξης της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική εισβολή, παρενέβη δημόσια καλώντας σε αυτοσυγκράτηση.
«Η σύγκρουση μεταξύ της Πολωνίας και της Ουκρανίας χαροποιεί τον Πούτιν και σοκάρει τους συμμάχους μας», ανέφερε σε ανάρτησή του.
Την ίδια στιγμή, από τη Μόσχα, ο πρώην πρόεδρος και πρώην πρωθυπουργός της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ υποδέχθηκε με ικανοποίηση την εξέλιξη, επαναφέροντας τις κατηγορίες περί σχέσεων της Ουκρανίας με τον ναζισμό.
Ένα ιστορικό τραύμα που παραμένει ανοιχτό
Παρά τη στενή στρατιωτική και πολιτική συνεργασία που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια ανάμεσα στις δύο χώρες, η υπόθεση αποδεικνύει ότι τα τραύματα του παρελθόντος εξακολουθούν να επηρεάζουν τις σύγχρονες διπλωματικές σχέσεις.
Η Πολωνία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους υποστηρικτές της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία. Ωστόσο, η διαμάχη γύρω από την ιστορική μνήμη και την αξιολόγηση του UPA εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια στις σχέσεις Βαρσοβίας και Κιέβου.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η νέα κρίση θα περιοριστεί σε συμβολικό επίπεδο ή αν θα αφήσει βαθύτερο αποτύπωμα στη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.
