Σε κρίσιμη συγκυρία συνεδριάζει την Κυριακή ο ΟΠΕΚ+, με το ενδεχόμενο μεγαλύτερης αύξησης της παραγωγής πετρελαίου να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι, μετά τη στρατιωτική κλιμάκωση ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Ιράν.
Σύμφωνα με εκπροσώπους του οργανισμού, η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή αναγκάζει τη συμμαχία παραγωγών να επανεξετάσει τον αρχικό σχεδιασμό της, ο οποίος προέβλεπε μια περιορισμένη και σταδιακή αύξηση της προσφοράς από τον Απρίλιο.
Το βασικό σχέδιο αλλάζει
Μέχρι πρόσφατα, ο ΟΠΕΚ+ — υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας — σχεδίαζε αύξηση παραγωγής περίπου 137.000 βαρελιών ημερησίως, συνεχίζοντας τη σταδιακή επιστροφή ποσοτήτων στην αγορά μετά από τρίμηνο «πάγωμα».
Ωστόσο, οι αιφνιδιαστικές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης άλλαξαν τα δεδομένα.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η κρίση θα οδηγήσει σε κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης θαλάσσιας αρτηρίας μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Από το σημείο αυτό διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε απειλή άμεσο κίνδυνο για τις τιμές ενέργειας.
Οι τιμές ήδη ανεβαίνουν
Η γεωπολιτική ένταση έχει ήδη επηρεάσει τις αγορές:
- Τα συμβόλαια πετρελαίου στο Λονδίνο άγγιξαν υψηλό επταμήνου στα 73 δολάρια το βαρέλι
- Η άνοδος από την αρχή του έτους φτάνει περίπου το 19%
Παρά τις προβλέψεις για πλεόνασμα προσφοράς, οι διαταραχές παραγωγής, οι κυρώσεις και η αυξημένη ζήτηση από την Κίνα για αποθεματοποίηση πιέζουν τις τιμές προς τα πάνω.
Το «απόθεμα ασφαλείας» της Σαουδικής Αραβίας
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα παραγωγική δυνατότητα παγκοσμίως και μπορεί να αυξήσει την παραγωγή έως και κατά 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν σχέδιο έκτακτης ανάγκης για επιπλέον 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εφόσον η αγορά το απαιτήσει.
Ήδη, ορισμένοι παραγωγοί αύξησαν εξαγωγές τις τελευταίες ημέρες, καθώς η στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ στην περιοχή ενίσχυσε τους φόβους για ενεργειακές διαταραχές.
Πόλεμος και ενεργειακό ρίσκο
Η κρίση κλιμακώθηκε μετά:
- τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν
- τις ιρανικές επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο
- τις απειλές των Χούθι για νέες επιθέσεις σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι εξελίξεις ήρθαν μόλις λίγες ημέρες μετά νέο γύρο πυρηνικών διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν στην Ελβετία, οι οποίες φαίνεται να οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο.
Η αγορά πετρελαίου διαψεύδει τις προβλέψεις
Παρότι πολλοί αναλυτές προέβλεπαν υπερπροσφορά για το 2026, η πραγματικότητα αποδεικνύεται διαφορετική.
Σύμφωνα με τον Τζεφ Κάρι της Carlyle Group:
«Η αγορά είχε τιμολογήσει ένα πλεόνασμα που αρχίζει να μοιάζει περισσότερο με μύθο. Δεν υπάρχει περιθώριο λάθους — και αυτό αφήνει χώρο για περαιτέρω άνοδο».
Πολλά από τα θεωρητικά διαθέσιμα βαρέλια προέρχονται από χώρες υπό κυρώσεις, όπως η Ρωσία και το Ιράν, ή κατευθύνονται σε στρατηγικά αποθέματα της Κίνας και δεν φτάνουν στην ελεύθερη αγορά.
Τι θα κρίνει η συνεδρίαση της Κυριακής
Ο ΟΠΕΚ+ παραδοσιακά αποφεύγει βιαστικές αποφάσεις σε περιόδους κρίσης. Ωστόσο, η πιθανότητα διαταραχής των ενεργειακών ροών μπορεί να οδηγήσει σε πιο αποφασιστική κίνηση.
Μια μεγαλύτερη αύξηση παραγωγής θα εξυπηρετούσε διπλό στόχο:
- σταθεροποίηση των τιμών
- ανάκτηση μεριδίου αγοράς που τα τελευταία χρόνια κέρδισαν κυρίως οι Αμερικανοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου.
Η απόφαση της Κυριακής αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο σήμα για το πού κατευθύνεται η παγκόσμια αγορά ενέργειας — και τελικά για το πόσο θα πληρώσουν καταναλωτές και οικονομίες το επόμενο διάστημα.
