Οι προοπτικές για τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν διαγράφονται ολοένα πιο απαιτητικές, ακόμη και μετά τη σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών στις ενεργειακές συναλλαγές. Η ασθενέστερη ζήτηση από την Κίνα, η οποία αποτελεί διαχρονικά τον σημαντικότερο αγοραστή του ιρανικού αργού, σε συνδυασμό με τη σημαντική αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς, δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού, περιορίζοντας τις δυνατότητες της Τεχεράνης να διαθέσει τα αυξημένα αποθέματά της στις διεθνείς αγορές.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τη σταδιακή αποκατάσταση των εμπορικών ροών, οι συνθήκες στην αγορά δεν ευνοούν την ταχεία απορρόφηση των ιρανικών ποσοτήτων. Οι μεγάλοι εισαγωγείς εμφανίζονται πιο επιλεκτικοί στις αγορές τους, ενώ η αυξημένη διαθεσιμότητα πετρελαίου από άλλους παραγωγούς ασκεί πρόσθετες πιέσεις στις τιμές και περιορίζει το περιθώριο διεύρυνσης των εξαγωγών του Ιράν
Η Κίνα μειώνει τις εισαγωγές
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού πετρελαίου παγκοσμίως, δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να αυξήσει σημαντικά τις αγορές ιρανικού πετρελαίου, παρά το γεγονός ότι παραμένει ο βασικός πελάτης της Τεχεράνης.
Ο Φερεϊντούν Φεσαράκι, επίτιμος πρόεδρος της FGE NexantECA, εκτίμησε ότι η κινεζική αγορά συνολικά εμφανίζει περιορισμένη διάθεση για μεγάλες αγορές αργού. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, η επιφυλακτικότητα δεν αφορά μόνο το ιρανικό πετρέλαιο, αλλά συνολικά τις εισαγωγές μεγάλων ποσοτήτων από οποιονδήποτε προμηθευτή.
Η επιβράδυνση αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία των εισαγωγών. Από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, η κινεζική ζήτηση για αργό παρουσιάζει αισθητή κάμψη. Τον Μάιο οι συνολικές εισαγωγές περιορίστηκαν στα 7,82 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, μειωμένες κατά 29% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2018.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η υποχώρηση στις εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου, οι οποίες τον Ιούνιο μειώθηκαν περισσότερο από 50% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, περιοριζόμενες περίπου στα 654.000 βαρέλια ημερησίως.
Η πράσινη μετάβαση αλλάζει τις προτεραιότητες
Παράλληλα, το Πεκίνο επιταχύνει τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό του σχεδιασμό, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας και στη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με αναλύσεις για την ενεργειακή πολιτική της χώρας, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενίσχυσαν την αποφασιστικότητα της Κίνας να προχωρήσει ταχύτερα στην πράσινη μετάβαση και στη δημιουργία ενός νέου ενεργειακού μοντέλου με μεγαλύτερη διαφοροποίηση πηγών.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κινέζος πρωθυπουργός, Λι Τσιανγκ, επανέλαβε την ανάγκη επιτάχυνσης της ανάπτυξης των μη ορυκτών μορφών ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η χώρα πρέπει να ενισχύσει την καινοτομία και να προωθήσει με μεγαλύτερη ταχύτητα τις μεταρρυθμίσεις που θα στηρίξουν το νέο ενεργειακό σύστημα.
Η υπερπροσφορά πιέζει την αγορά
Την ίδια στιγμή, η προσφορά πετρελαίου αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, καθώς η συμμαχία OPEC+ αποφάσισε να αυξήσει κατά 188.000 βαρέλια ημερησίως τον στόχο παραγωγής της για τον Αύγουστο.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο σταδιακής άρσης των περικοπών παραγωγής που είχαν εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια και σημαίνει ότι, από την έναρξη της σύγκρουσης, έχουν ήδη προστεθεί συνολικά περίπου 940.000 βαρέλια ημερησίως στα επιτρεπόμενα επίπεδα παραγωγής των χωρών της συμμαχίας.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς είναι πλέον εμφανής. Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική συσσώρευση φορτίων στις θαλάσσιες μεταφορές, καθώς το Ιράν έχει αποστείλει περισσότερα από 40 εκατομμύρια βαρέλια μετά την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, ενώ και οι ρωσικές εξαγωγές κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Παραμένει η αβεβαιότητα για το Ορμούζ
Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση της έντασης, οι κίνδυνοι για τη θαλάσσια διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν έχουν εξαλειφθεί πλήρως. Ένα νέο επεισόδιο στην περιοχή θα μπορούσε να διαταράξει εκ νέου τις ενεργειακές ροές και να ανατρέψει τις σημερινές ισορροπίες στην αγορά.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι το σημερινό καθεστώς ελεύθερης διέλευσης θα ισχύσει μόνο για διάστημα 60 ημερών. Μετά την παρέλευση αυτής της περιόδου, εξετάζει την επιβολή κλιμακωτών τελών διέλευσης στα δεξαμενόπλοια, ανάλογα με τις διπλωματικές σχέσεις κάθε χώρας με το Ιράν. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταβάλει σημαντικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και να επηρεάσει εκ νέου τις διεθνείς αγορές ενέργειας, σε μια περίοδο όπου η προσφορά αυξάνεται αλλά η ζήτηση παραμένει συγκρατημένη.
