Από τον Έλληνα Ιωάννη Σαριδάκη και την περιουσία που απέκτησε στη Χιλή μέχρι τη δωρεά με τον όρο να γίνει μουσείο, τη βασιλική οικογένεια της Ισπανίας και τη δικαστική δικαίωση των κληρονόμων

Πίσω από ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα θερινά καταφύγια της βασιλικής οικογένειας της Ισπανίας κρύβεται μια συναρπαστική ιστορία με έντονο ελληνικό αποτύπωμα. Το Παλάτι Marivent στη Μαγιόρκα, όπου εδώ και δεκαετίες περνούν μέρος των καλοκαιρινών διακοπών τους οι Ισπανοί γαλαζοαίματοι, δεν κατασκευάστηκε για βασιλιάδες και πρίγκιπες.

Η ιστορία του ξεκινά από τον Ιωάννη Σαριδάκη, έναν εύπορο Έλληνα της διασποράς, γνωστό στην Ισπανία ως Juan de Saridakis, ο οποίος δημιούργησε εκεί την κατοικία των ονείρων του και τη γέμισε με εκατοντάδες πολύτιμα έργα και αντικείμενα τέχνης.

Χρόνια μετά τον θάνατό του, όμως, η αλλαγή χρήσης του Marivent άνοιξε έναν μεγάλο δικαστικό κύκλο. Στο επίκεντρο βρέθηκε ένας όρος που είχε τεθεί κατά τη δωρεά του ακινήτου και τελικά οδήγησε στην επιστροφή περισσότερων από 1.300 αντικειμένων της συλλογής στους κληρονόμους.

Ιωάννης Σαριδάκης: Ο Έλληνας πίσω από το Marivent

Ο Ιωάννης Σαριδάκης γεννήθηκε το 1877 στην Αλεξάνδρεια και ήταν ελληνικής καταγωγής. Η επαγγελματική του διαδρομή τον οδήγησε μακριά από τη Μεσόγειο και συγκεκριμένα στη Χιλή.

Ως μηχανικός δραστηριοποιήθηκε για χρόνια στον χώρο των μεταλλείων χαλκού και κατάφερε να αποκτήσει σημαντική περιουσία. Η οικονομική του άνεση τού επέτρεψε αργότερα να αφοσιωθεί σε ένα από τα μεγάλα πάθη του, την τέχνη.

Με τα χρόνια δημιούργησε μια εντυπωσιακή ιδιωτική συλλογή. Πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, έπιπλα, κεραμικά, ταπισερί, βιβλία και άλλα πολύτιμα αντικείμενα συγκεντρώθηκαν στην κατοχή του, συνθέτοντας έναν πραγματικό καλλιτεχνικό θησαυρό.

Η Μαγιόρκα και το σπίτι με θέα στη θάλασσα

Το 1923 ο Σαριδάκης αγόρασε έκταση στην Cala Major της Πάλμα ντε Μαγιόρκα, σε ένα προνομιακό σημείο με θέα στη Μεσόγειο.

Εκεί δημιουργήθηκε το Marivent, το οποίο ολοκληρώθηκε περίπου το 1925. Ακόμη και η ονομασία του μοιάζει βγαλμένη από το τοπίο της Μαγιόρκα, καθώς προέρχεται από τις καταλανικές λέξεις «mar» και «vent», δηλαδή «θάλασσα» και «άνεμος».

Δεν επρόκειτο για ένα παλάτι με τη σημερινή έννοια. Ήταν η ιδιωτική κατοικία του Σαριδάκη και ταυτόχρονα το σκηνικό μέσα στο οποίο μπορούσε να στεγάσει και να αναδείξει τη μεγάλη συλλογή του.

Η δωρεά και ο κρίσιμος όρος για το μουσείο

Ο Ιωάννης Σαριδάκης πέθανε το 1963. Δύο χρόνια αργότερα, το 1965, η σύζυγός του Anunciación Marconi δώρισε το ακίνητο και μεγάλο μέρος της συλλογής στην Επαρχιακή Διοίκηση των Βαλεαρίδων Νήσων.

Η δωρεά, ωστόσο, συνοδευόταν από έναν ιδιαίτερα σημαντικό όρο: το Marivent έπρεπε να λειτουργεί ως μουσείο ανοικτό στο κοινό, ώστε η καλλιτεχνική συλλογή του Σαριδάκη να παραμένει προσβάσιμη στους επισκέπτες.

Για ένα διάστημα αυτό πράγματι συνέβη. Το Marivent λειτούργησε ως μουσείο και η συλλογή παρέμενε στον χώρο για τον οποίο είχε ουσιαστικά δημιουργηθεί.

Στη συνέχεια, όμως, όλα άλλαξαν.

Πώς το Marivent έγινε βασιλική κατοικία

Το 1973, επί καθεστώτος Φράνκο, οι τοπικές αρχές παραχώρησαν τη χρήση του Marivent ως θερινής κατοικίας στον τότε πρίγκιπα Χουάν Κάρλος και στη σύζυγό του Σοφία.

Η αλλαγή ήταν καθοριστική. Το κτήριο έπαψε ουσιαστικά να λειτουργεί ως δημόσιο μουσείο και μετατράπηκε στο καλοκαιρινό καταφύγιο της ισπανικής βασιλικής οικογένειας.

Έκτοτε το Marivent συνδέθηκε στενά με τη μοναρχία. Ο Χουάν Κάρλος και η βασίλισσα Σοφία πέρασαν εκεί αμέτρητα καλοκαίρια, ενώ την παράδοση συνέχισαν ο βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ΄ και η βασίλισσα Λετίθια, μαζί με την οικογένειά τους.

Για τους κληρονόμους του Σαριδάκη, όμως, υπήρχε ένα θεμελιώδες ζήτημα: ο όρος υπό τον οποίο είχε γίνει η δωρεά δεν εφαρμοζόταν πλέον.

Η δικαστική μάχη των κληρονόμων

Η διαφωνία εξελίχθηκε σε πολυετή δικαστική αντιπαράθεση. Οι κληρονόμοι των οικογενειών Σαριδάκη και Marconi υποστήριξαν ότι η μετατροπή του Marivent σε βασιλική κατοικία είχε ανατρέψει τον σκοπό της αρχικής δωρεάς.

Το θέμα δεν ήταν απλώς ποιος χρησιμοποιούσε το κτήριο. Στο εσωτερικό του εξακολουθούσε να βρίσκεται ένας τεράστιος αριθμός έργων και αντικειμένων που αποτελούσαν μέρος της συλλογής του Έλληνα δημιουργού του.

Η υπόθεση έφτασε μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας, το οποίο το 1988 αναγνώρισε το δικαίωμα των κληρονόμων να ανακτήσουν τη συλλογή, καθώς η χρήση του Marivent είχε διαφοροποιηθεί από τον σκοπό που συνδεόταν με τη δωρεά.

Η απομάκρυνση περισσότερων από 1.300 έργων και αντικειμένων

Η δικαστική εξέλιξη άνοιξε τον δρόμο για μια πρωτοφανή επιχείρηση μέσα σε έναν χώρο που είχε πλέον ταυτιστεί με τη βασιλική οικογένεια.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 άρχισε η απομάκρυνση περισσότερων από 1.300 αντικειμένων που συνδέονταν με τη συλλογή του Ιωάννη Σαριδάκη.

Πίνακες, γλυπτά, έπιπλα αντίκες, κεραμικά, ταπισερί, βιβλία και άλλα αντικείμενα επέστρεψαν στους νόμιμους κληρονόμους. Μέρος της συλλογής ακολούθησε στη συνέχεια διαφορετική πορεία, με έργα να περνούν σε ιδιωτικές συλλογές ή να εμφανίζονται σε δημοπρασίες.

Το ίδιο το Marivent, πάντως, δεν επέστρεψε στους κληρονόμους. Παρέμεινε στην κυριότητα των Βαλεαρίδων Νήσων και εξακολούθησε να χρησιμοποιείται από την ισπανική βασιλική οικογένεια.

Το ελληνικό αποτύπωμα στα θερινά ανάκτορα της Ισπανίας

Σήμερα το Marivent είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τα καλοκαίρια της ισπανικής μοναρχίας στη Μαγιόρκα. Κάθε χρόνο οι αφίξεις και οι εμφανίσεις της βασιλικής οικογένειας στο νησί βρίσκονται στο επίκεντρο του ισπανικού Τύπου.

Πίσω, όμως, από τις επίσημες δεξιώσεις, τις οικογενειακές φωτογραφίες και τη βασιλική ιστορία των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται ακόμη το όνομα του Ιωάννη Σαριδάκη.

Ενός Έλληνα που έκανε περιουσία χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στη Χιλή, εγκαταστάθηκε στη Μαγιόρκα και δημιούργησε ένα σπίτι για τον ίδιο και την τέχνη που αγαπούσε. Έναν αιώνα αργότερα, το σπίτι του έγινε παλάτι, αλλά η συλλογή του ακολούθησε διαφορετικό δρόμο, ύστερα από μια δικαστική διαμάχη που κράτησε χρόνια.

Διαβάστε ακόμη: