Η κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δοκιμάζει ήδη την ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία έχει επιβαρυνθεί το τελευταίο διάστημα από εμπορικές εντάσεις, δασμούς και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Μόλις μία εβδομάδα μετά την έναρξη των τελευταίων συγκρούσεων, εμφανίζονται ήδη σημάδια πίεσης σε βασικές εμπορικές διαδρομές. Εξαγωγές ρυζιού έχουν κολλήσει στα λιμάνια της Ινδίας, ενώ οι τιμές βασικών πρώτων υλών όπως τα λιπάσματα αρχίζουν να αυξάνονται, δημιουργώντας ανησυχία για πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.
Ο κίνδυνος για πληθωρισμό και επιτόκια
Ένας παρατεταμένος πόλεμος που θα διατηρήσει τις τιμές της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο του πληθωρισμού σε πολλές οικονομίες.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παράλληλα, οι απειλές κατά της ναυσιπλοΐας στην περιοχή θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνοντας περαιτέρω το κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.
Προειδοποιήσεις από το ΔΝΤ
Σύμφωνα με τον Νταν Κατζ, αναπληρωτή διευθύνοντα σύμβουλο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η επέκταση της σύγκρουσης θα μπορούσε να έχει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας δείκτες όπως ο πληθωρισμός και η οικονομική ανάπτυξη.
Η ένταση των συνεπειών, όπως σημειώνει, θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια του πολέμου.
Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, το ΔΝΤ προέβλεπε ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 3,3% το 2026. Μέχρι στιγμής το Ταμείο δεν έχει αναθεωρήσει την πρόβλεψη, τονίζοντας όμως ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Το κομβικό πέρασμα των Στενών του Ορμούζ
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία αφορά ένα πιθανό παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Η στενή θαλάσσια οδός, που βρίσκεται μεταξύ Ιράν και Ομάν, αποτελεί βασική πύλη μεταφοράς ενέργειας προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Υπηρεσίας Ενέργειας, από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ημερήσιας παραγωγής πετρελαίου και LNG.
Εάν η διέλευση πλοίων παραμείνει περιορισμένη για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι συνέπειες στις αγορές ενέργειας θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Εκτίναξη τιμών στο φυσικό αέριο
Ήδη οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν σημειώσει ισχυρή άνοδο, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να υπερδιπλασιαστούν σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο εάν οι μεταφορές μέσω του στενού διακοπούν για περισσότερο από δύο μήνες.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα ιστορικά υψηλά του 2022, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου είναι σημαντικά χαμηλότερα από τα προηγούμενα χρόνια, γεγονός που αυξάνει την ευαλωτότητα της αγοράς ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Πιέσεις σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Ο πληθωρισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που διαμορφώθηκε περίπου στο 2% στις αρχές του έτους, θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα αν η κρίση διαρκέσει αρκετούς μήνες.
Σε αυτό το σενάριο, η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης θα μπορούσε να μειωθεί έως και 0,5%, σύμφωνα με οικονομικές εκτιμήσεις.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί από 2,4% σε περίπου 3% μέχρι το τέλος του έτους, γεγονός που θα δυσκολέψει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) να προχωρήσει σε μειώσεις επιτοκίων.
Η Ασία ακόμη πιο ευάλωτη
Οι οικονομίες της Ασίας εμφανίζονται ακόμη πιο εκτεθειμένες σε ένα ενεργειακό σοκ.
Περίπου 80% έως 90% του πετρελαίου και του LNG που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ κατευθύνεται προς την περιοχή, με την Κίνα να αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη για την κινεζική οικονομία, η οποία έχει ήδη θέσει τον χαμηλότερο στόχο ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών.
Διαταραχές στο παγκόσμιο εμπόριο
Οι επιπτώσεις του πολέμου αρχίζουν ήδη να γίνονται αισθητές στο παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων και πρώτων υλών.
Περισσότεροι από 400.000 τόνοι ρυζιού basmati που προορίζονταν για εξαγωγή από την Ινδία έχουν παραμείνει στα λιμάνια ή στη θάλασσα, καθώς οι ναυτιλιακές διαδρομές προς τη Μέση Ανατολή διαταράσσονται.
Η Μέση Ανατολή απορροφά περίπου το 75% των ετήσιων εξαγωγών basmati της Ινδίας, γεγονός που δείχνει πόσο ευάλωτες είναι οι εμπορικές ροές.
Παράλληλα, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας, ενός βασικού λιπάσματος για την αγροτική παραγωγή, μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Οι τιμές της ουρίας στην Αίγυπτο, που αποτελούν διεθνές σημείο αναφοράς, έχουν ήδη αυξηθεί κατά 35% μέσα σε λίγες ημέρες.
Επιπτώσεις σε λιμάνια και αερομεταφορές
Η σύγκρουση δημιουργεί επίσης συμφόρηση σε λιμάνια και μεταφορικές αλυσίδες, καθώς πλοία αναγκάζονται να αλλάξουν πορεία ή να αναστείλουν τα δρομολόγιά τους.
Εμπορευματοκιβώτια που προορίζονται για τη Μέση Ανατολή αρχίζουν να συσσωρεύονται στα λιμάνια της Ινδίας, μετά την αναστολή αποστολών από μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες.
Αν η διαταραχή παραταθεί, ενδέχεται να προκύψει έλλειψη εμπορευματοκιβωτίων και μείωση της μεταφορικής ικανότητας σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Την ίδια στιγμή, οι αεροπορικές μεταφορές εμπορευμάτων ενδέχεται να επηρεαστούν ακόμη περισσότερο, καθώς πολλά αεροσκάφη έχουν καθηλωθεί στη Μέση Ανατολή και ο εναέριος χώρος της περιοχής αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς.
Οι αεροπορικές εταιρείες της Μέσης Ανατολής, όπως οι Emirates, Qatar Airways και Etihad, αντιπροσωπεύουν περίπου 13% της παγκόσμιας χωρητικότητας αερομεταφορών.
Καθώς οι αερομεταφορές αντιστοιχούν σε περίπου το ένα τρίτο της αξίας του παγκόσμιου εμπορίου, οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής και διανομής.
