Ανθεκτική αποδείχθηκε η ελληνική οικονομία κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, διατηρώντας θετικό ρυθμό ανάπτυξης παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον και τις πρώτες επιπτώσεις από την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση, επίδοση που κινείται εντός των εκτιμήσεων οικονομολόγων και διεθνών οργανισμών και επιβεβαιώνει ότι η χώρα εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από μεγάλο μέρος της Ευρωζώνης.

Πίσω από το αποτέλεσμα αυτό, ωστόσο, διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη εικόνα. Οι επενδύσεις συνεχίζουν να αποτελούν τον βασικό κινητήριο μοχλό της ανάπτυξης, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για τη δυναμική της οικονομίας στο υπόλοιπο της χρονιάς.

Το Ταμείο Ανάκαμψης τροφοδοτεί την ανάπτυξη

Ο μεγάλος πρωταγωνιστής του πρώτου τριμήνου ήταν για ακόμη μία φορά οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου.

Κατέγραψαν αύξηση 12,1% σε ετήσια βάση, σημειώνοντας το τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο διψήφιων ρυθμών ανόδου και προσφέροντας σχεδόν δύο ποσοστιαίες μονάδες στη συνολική ανάπτυξη της οικονομίας.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την επιτάχυνση των έργων και των επενδυτικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς πλησιάζει η ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού προγράμματος.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουν οι οικονομολόγοι στο γεγονός ότι η άνοδος των επενδύσεων δεν περιορίστηκε στην αγορά κατοικίας, αλλά επεκτάθηκε σε παραγωγικούς τομείς της οικονομίας, ενισχύοντας το παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας και δημιουργώντας προϋποθέσεις για υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.

Κάμψη στην κατανάλωση

Την ίδια στιγμή, η εικόνα στην ιδιωτική κατανάλωση ήταν σαφώς πιο συγκρατημένη.

Η αύξησή της περιορίστηκε μόλις στο 0,7%, καταγράφοντας τη χαμηλότερη επίδοση των τελευταίων πέντε ετών.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που προβληματίζει, καθώς τα προηγούμενα χρόνια η κατανάλωση αποτελούσε τον βασικό πυλώνα στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας.

Οι οικονομολόγοι αποδίδουν την επιβράδυνση σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Από τη μία πλευρά, η ενεργειακή αβεβαιότητα που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρέασε αρνητικά το κλίμα των νοικοκυριών. Από την άλλη, η σύγκριση γίνεται με ένα ιδιαίτερα ισχυρό πρώτο τρίμηνο του 2025, γεγονός που ανεβάζει τη βάση σύγκρισης.

Παράλληλα, συνεχίζεται η σταδιακή αποκλιμάκωση των αποθεμάτων στην οικονομία, τα οποία είχαν εκτιναχθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα κατά την προηγούμενη διετία.

Οι κίνδυνοι από πληθωρισμό και ενέργεια

Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η κατανάλωση θα συνεχίσει να βρίσκεται υπό πίεση τους επόμενους μήνες.

Η αναζωπύρωση του πληθωρισμού την άνοιξη του 2026, σε συνδυασμό με τη χαμηλή αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών, περιορίζει τα περιθώρια για περαιτέρω αύξηση των δαπανών.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών ενέργειας επηρεάζει άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα, ιδιαίτερα σε μια οικονομία όπου το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέρος των οικογενειακών προϋπολογισμών.

Η πορεία των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου το επόμενο διάστημα αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο για τη συνολική εικόνα της οικονομίας.

Θετική συμβολή από τις εξαγωγές

Στήριξη στην ανάπτυξη παρείχε και ο εξωτερικός τομέας.

Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 2,4%, ενώ οι εισαγωγές κινήθηκαν με πολύ χαμηλότερο ρυθμό, μόλις 0,5%.

Η εξέλιξη αυτή βελτίωσε τη συνεισφορά του εξωτερικού εμπορίου στο ΑΕΠ και αντανακλά εν μέρει τη συγκράτηση της αξίας των εισαγωγών λόγω των χαμηλότερων ενεργειακών τιμών που επικρατούσαν πριν από την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Το στοιχείο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς παραδοσιακά το εμπορικό ισοζύγιο αποτελούσε αδύναμο σημείο της ελληνικής οικονομίας.

Το μεγάλο στοίχημα του δεύτερου εξαμήνου

Παρά το θετικό αποτέλεσμα του πρώτου τριμήνου, τα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομία αρχίζει να εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης.

Σε τριμηνιαία βάση, η ανάπτυξη περιορίστηκε στο 0,2%, υποδηλώνοντας ότι η δυναμική των προηγούμενων ετών σταδιακά εξασθενεί.

Το βασικό ερώτημα πλέον αφορά το κατά πόσο η ελληνική οικονομία θα καταφέρει να διατηρήσει την ανθεκτικότητά της σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων και υψηλότερου ενεργειακού κόστους.

Προς το παρόν, οι περισσότερες προβλέψεις παραμένουν αμετάβλητες. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ανάπτυξη 1,9% για το 2026, η Τράπεζα της Ελλάδος κινείται σε παρόμοια επίπεδα, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετεί τον πήχυ στο 1,8%. Το υπουργείο Οικονομικών εξακολουθεί να διατηρεί στόχο ανάπτυξης 2%.

Η επίτευξη αυτών των προβλέψεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και από το εάν οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις αρχίσουν να αποκλιμακώνονται μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Προς το παρόν, οι επενδύσεις εξακολουθούν να αποτελούν το ισχυρότερο στήριγμα της οικονομίας. Το ερώτημα είναι αν θα αρκέσουν για να αντισταθμίσουν τις πιέσεις που δέχεται η κατανάλωση και το διεθνές περιβάλλον.

Διαβάστε ακόμη: