Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εκθετική εξάπλωση στην ελληνική κοινωνία κι αυτό αποτυπώνεται πλέον με τρόπο εντυπωσιακό. Δεν πρόκειται απλώς για μια νέα ψηφιακή τάση, αλλά για μια τεχνολογία που μπαίνει με ταχύτητα στην καθημερινότητα, στην εργασία, στην εκπαίδευση, ακόμη και στην προσωπική ζωή των πολιτών.
Με τον μύθο της εφεύρεσης του σκακιού και του διπλασιασμού των κόκκων σιταριού σε κάθε τετράγωνο επέλεξε να περιγράψει αυτή τη δυναμική ο επικεφαλής της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς, κατά την παρουσίαση της νέας πανελλαδικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2026 για λογαριασμό της διαΝΕΟσις. Το μήνυμα ήταν σαφές: η διείσδυση της ΑΙ δεν προχωρά γραμμικά, αλλά με εκθετικό ρυθμό.
Και τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Μέσα σε μόλις τρεις μήνες, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα ανέβηκε στο 65%, από 47% τον Οκτώβριο του 2025. Το ChatGPT, που χρησιμοποιούν 3 στους 4 χρήστες, έχει γίνει για πολλούς σχεδόν ταυτόσημο με την ίδια την τεχνολογία.
Την ίδια ώρα, η εξοικείωση με την έννοια της ΑΙ είναι πλέον σχεδόν καθολική. Σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες δηλώνουν ότι γνωρίζουν τον όρο, το 95% λέει ότι έχει κάποια εξοικείωση με αυτόν, ενώ περίπου το 81% θεωρεί ότι κατανοεί τι ακριβώς είναι.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Η εκρηκτική άνοδος και το νέο ψηφιακό χάσμα
Πίσω από την εντυπωσιακή διάδοση, όμως, αποκαλύπτεται ένα σαφές ψηφιακό χάσμα. Οι 2 στους 3 Έλληνες έχουν χρησιμοποιήσει έστω και περιστασιακά εργαλεία ΑΙ, αλλά ένας στους τρεις δεν έχει ακόμη καμία επαφή. Και αυτή η απόσταση δεν είναι τυχαία.
Ο πιο ενεργός χρήστης έχει πολύ συγκεκριμένο προφίλ: είναι νέος άνδρας, ηλικίας 17-24 ετών, φοιτητής ή άτομο με υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Στις μικρές ηλικίες η χρήση φτάνει σε εντυπωσιακά επίπεδα, με την Ελλάδα να καταγράφει, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για τον Φεβρουάριο του 2026, την πρώτη θέση στην ΕΕ στη χρήση εργαλείων παραγωγικής ΑΙ από νέους 16-24 ετών, με ποσοστό 83,5% έναντι 63,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στον αντίποδα βρίσκονται κυρίως γυναίκες άνω των 65 ετών, συνταξιούχοι, άτομα που ασχολούνται με οικιακά ή πολίτες με χαμηλά εισοδήματα. Όσο μειώνεται η επαφή με την τεχνολογία, τόσο αυξάνεται και η αίσθηση ότι η ΑΙ αποτελεί κάτι ξένο, απειλητικό και δύσκολα ελέγξιμο.
Η έρευνα αποτυπώνει και μια καθαρή κοινωνική και ταξική διαφοροποίηση. Όσοι βρίσκονται σε χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα εμφανίζουν μικρότερη χρήση και μεγαλύτερο φόβο. Αντίθετα, οι ανώτερες κοινωνικές κατηγορίες εμφανίζονται πιο αισιόδοξες, πιο εξοικειωμένες και πιο έτοιμες να ενσωματώσουν την ΑΙ στην καθημερινότητά τους.
Ο φόβος για την εργασία και η γυναικεία ανασφάλεια
Το μεγαλύτερο άγχος που αναδεικνύει η έρευνα αφορά ξεκάθαρα την αγορά εργασίας. Το 70% των πολιτών, είτε χρησιμοποιούν είτε όχι εργαλεία ΑΙ, εκτιμά ότι η τεχνολογία θα έχει αρνητική επίδραση στις θέσεις εργασίας.
Ο φόβος αυτός είναι εντονότερος στις γυναίκες, στις ηλικίες 40 έως 64 ετών και στους ανέργους, δηλαδή σε ομάδες που αισθάνονται ήδη περισσότερο εκτεθειμένες στις ανακατατάξεις της αγοράς. Δεν είναι τυχαίο ότι οι γυναίκες εμφανίζονται να χρησιμοποιούν λιγότερο την ΑΙ, να δείχνουν μικρότερο ενδιαφέρον για αυτή και να εκφράζουν πολύ μεγαλύτερο φόβο σε σχέση με τους άνδρες.
Η εικόνα αυτή δεν ερμηνεύεται απλώς ως τεχνολογική απόσταση. Αντίθετα, όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, σχετίζεται και με τον τρόπο που έχει διαμορφωθεί η ίδια η τεχνολογία. Ψηφιακοί βοηθοί όπως η Alexa ή η Siri, με «γυναικεία» φωνή και ρόλο διαρκούς εξυπηρέτησης, αναπαράγουν στερεότυπα, ενώ αλγοριθμικά συστήματα αξιολόγησης βιογραφικών έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα για διακρίσεις εις βάρος γυναικών.
Με άλλα λόγια, η ΑΙ δεν δημιουργεί από το μηδέν τις κοινωνικές ανισότητες. Πολύ συχνά τις αναπαράγει, τις παγιώνει και σε ορισμένες περιπτώσεις τις ενισχύει.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Από εργαλείο δουλειάς μέχρι… συντροφιά
Οι Έλληνες που χρησιμοποιούν την ΑΙ την προσεγγίζουν πρωτίστως ως εργαλείο. Οι βασικές χρήσεις αφορούν την πληροφόρηση και την εκπαίδευση, την εργασία, την τεχνική βοήθεια και την ψυχαγωγία. Ωστόσο, η τεχνολογία διευρύνει διαρκώς τη θέση της και σε πιο προσωπικά πεδία.
Ένα αξιοσημείωτο ποσοστό στρέφεται στην ΑΙ για προσωπική υποστήριξη, για θέματα υγείας, ακόμη και για ψυχολογική βοήθεια ή συντροφιά. Παρότι οι περισσότεροι εξακολουθούν να τη βλέπουν ως βοηθό, σημαντικό τμήμα των χρηστών τη θεωρεί ήδη συνομιλητή, σύμβουλο ή ακόμη και δάσκαλο.
Αυτή η εξέλιξη δείχνει ότι η σχέση ανθρώπου και ΑΙ παύει να είναι μονοδιάστατη. Δεν περιορίζεται πια μόνο στην παραγωγικότητα. Αρχίζει να αγγίζει περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν βαθιά ανθρώπινες.
Εμπιστοσύνη με επιφυλάξεις
Η στάση των πολιτών απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη παραμένει βαθιά αντιφατική. Από τη μία πλευρά, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό δηλώνει ότι εμπιστεύεται απόλυτα τα αποτελέσματά της, ενώ η τεράστια πλειονότητα επιμένει ότι χρειάζεται διασταύρωση των πληροφοριών.
Από την άλλη, μεγάλος αριθμός χρηστών θεωρεί την ΑΙ αμερόληπτη και αντικειμενική, ενώ αρκετοί θα δέχονταν να την εμπιστευθούν για την αξιολόγηση εξετάσεων, βιογραφικών ή ακόμη και για νομικές συμβουλές.
Το επίπεδο εμπιστοσύνης, ωστόσο, πέφτει αισθητά όταν αυξάνεται το κόστος του πιθανού λάθους. Οι πολίτες είναι πολύ πιο επιφυλακτικοί σε κρίσιμα πεδία όπως η ιατρική διάγνωση, η αυτόνομη οδήγηση και η διαχείριση οικονομικών. Ακόμη και στις πιο απλές υπηρεσίες, η μεγάλη πλειονότητα δηλώνει ότι θα προτιμούσε να εξυπηρετηθεί από άνθρωπο και όχι από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
Αισιοδοξία για την επιστήμη, ανησυχία για τη Δημοκρατία
Ίσως το πιο ηχηρό εύρημα της έρευνας αφορά τη σχέση της ΑΙ με τους θεσμούς και τη δημοκρατία. Ενώ οι πολίτες εμφανίζονται έντονα αισιόδοξοι για τη θετική επίδραση της τεχνολογίας στην επιστήμη και στις επιχειρήσεις, ταυτόχρονα εκφράζουν βαθιά ανησυχία για τις συνέπειες στη δημοκρατική λειτουργία και στα προσωπικά δεδομένα.
Περισσότεροι από τους μισούς θεωρούν ότι η ΑΙ θα βλάψει τη Δημοκρατία, ενώ ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό πιστεύει ότι θα διαβρώσει την προστασία της ιδιωτικότητας. Πρόκειται για ένα εύρημα με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δείχνει ότι η παλαιά πεποίθηση πως η τεχνολογική πρόοδος πηγαίνει αυτόματα χέρι-χέρι με τη δημοκρατική πρόοδο μοιάζει πλέον να σπάει.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη γίνεται έτσι αντιληπτή ως μια δύναμη διπλής όψης: από τη μία ενισχύει τη γνώση, την παραγωγικότητα και την καινοτομία, από την άλλη όμως προκαλεί φόβους για χειραγώγηση, επιτήρηση και διάβρωση δικαιωμάτων.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Καθολικό αίτημα για ρύθμιση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, υπάρχει ένα σημείο σχεδόν καθολικής συμφωνίας: η ανάγκη να υπάρξει ρύθμιση. Οι 9 στους 10 Έλληνες τάσσονται υπέρ της επιβολής περιορισμών και κανόνων στη χρήση της ΑΙ, είτε είναι χρήστες είτε όχι.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η εμπιστοσύνη για το ποιος μπορεί να ασκήσει αυτόν τον έλεγχο δεν κατευθύνεται κυρίως προς το πολιτικό σύστημα. Οι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, ενώ πολύ χαμηλότερα βρίσκονται η κυβέρνηση, οι εργοδότες και τα ΜΜΕ. Το εύρημα αυτό αντανακλά όχι μόνο τη συζήτηση για την ΑΙ, αλλά και τη συνολικότερη κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Στο τέλος, πάντως, πίσω από τους αριθμούς, τους φόβους και τις προσδοκίες, αναδύεται μια βαθύτερη αγωνία. Όταν οι μη χρήστες ερωτώνται γιατί δεν θέλουν να υιοθετήσουν τη νέα τεχνολογία, η πιο ισχυρή απάντηση δεν αφορά ούτε την τεχνική δυσκολία ούτε το κόστος. Είναι κάτι πολύ πιο υπαρξιακό: «θέλω να παραμείνω ανθρώπινος».
