Μια πρωτοφανής πολιτική και διπλωματική σύγκρουση βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι, και την κυβέρνηση του Ισραήλ, λίγους μήνες πριν από την ετήσια Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.

Ο Μαμντάνι αποκάλυψε ότι εξετάζει, σε συνεργασία με τις νομικές υπηρεσίες της πόλης, αν υπάρχει δυνατότητα να συλληφθεί ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε περίπτωση που επισκεφθεί τη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο για να μιλήσει ενώπιον του ΟΗΕ.

«Πιστεύω ότι η θέση του πρωθυπουργού Νετανιάχου είναι στη Χάγη», δήλωσε σε συνέντευξή του στους New York Times, χαρακτηρίζοντάς τον εγκληματία πολέμου σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Ο δήμαρχος παραδέχθηκε, πάντως, ότι δεν γνωρίζει αν διαθέτει πραγματικά την εξουσία να διατάξει τη σύλληψη ενός εν ενεργεία ξένου ηγέτη.

«Θα κάνουμε αυτό που μου επιτρέπει ο νόμος να κάνω στη Νέα Υόρκη», ανέφερε, αποφεύγοντας να δεσμευτεί ότι η αστυνομία της πόλης θα επιχειρήσει πράγματι να εκτελέσει το ένταλμα.

Το ένταλμα της Χάγης

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε τον Νοέμβριο του 2024 εντάλματα σύλληψης σε βάρος του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του πρώην υπουργού Άμυνας του Ισραήλ, Γιοάβ Γκάλαντ.

Το Δικαστήριο ανέφερε ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για να θεωρηθούν υπεύθυνοι για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, τα οποία φέρονται να διαπράχθηκαν στη Λωρίδα της Γάζας από τις 8 Οκτωβρίου 2023 έως τουλάχιστον τις 20 Μαΐου 2024.

Το Ισραήλ απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι το ΔΠΔ δεν έχει δικαιοδοσία επί της χώρας, καθώς το ίδιο δεν αποτελεί μέλος του Καταστατικού της Ρώμης.

Το ίδιο επιχείρημα προβάλλουν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες επίσης δεν έχουν προσχωρήσει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και δεν αναγνωρίζουν την αρμοδιότητά του επί Αμερικανών ή Ισραηλινών αξιωματούχων. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει μάλιστα επιβάλει κυρώσεις σε βάρος στελεχών του ΔΠΔ, υποστηρίζοντας ότι το Δικαστήριο απειλεί την αμερικανική κυριαρχία και στρέφεται αδικαιολόγητα κατά του Ισραήλ.

Μπορεί πράγματι να τον συλλάβει;

Παρά τη σκληρή ρητορική του Μαμντάνι, η πρακτική και νομική δυνατότητα μιας τέτοιας σύλληψης θεωρείται εξαιρετικά περιορισμένη.

Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης ελέγχει πολιτικά την αστυνομία της πόλης, όμως δεν μπορεί να δημιουργήσει από μόνος του ένα νέο αδίκημα ούτε να μετατρέψει αυτομάτως ένα διεθνές ένταλμα σε εκτελεστή δικαστική εντολή στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για να προχωρήσει το NYPD σε σύλληψη θα απαιτούνταν σαφής νομική βάση στο αμερικανικό δίκαιο, σχετική εντολή από αρμόδιο δικαστήριο και συνεργασία με τις ομοσπονδιακές αρχές.

Επιπλέον, η παρουσία ξένων ηγετών στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ διέπεται από ειδικό διπλωματικό καθεστώς. Η ασφάλεια, η είσοδος στη χώρα και η προστασία των αντιπροσωπειών αποτελούν πρωτίστως αρμοδιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και όχι της δημοτικής αρχής.

Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης σημαίνει επίσης ότι δεν έχουν την υποχρέωση που έχουν τα κράτη-μέλη του ΔΠΔ να συνεργάζονται με το Δικαστήριο και να εκτελούν τα εντάλματά του.

Νομικοί έχουν επισημάνει εδώ και μήνες ότι η υπόσχεση του Μαμντάνι είναι πιθανότατα αδύνατο να εφαρμοστεί χωρίς ενέργεια από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία όχι μόνο δεν σκοπεύει να συνεργαστεί με το ΔΠΔ, αλλά βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση μαζί του.

Οργή από τον Ισραηλινό πρέσβη

Η αντίδραση του Ισραήλ ήταν άμεση και ιδιαίτερα οξεία.

Ο πρέσβης του Ισραήλ στον ΟΗΕ, Ντάνι Ντάνον, κατηγόρησε τον Μαμντάνι ότι, αντί να ασχολείται με τη διακυβέρνηση της Νέας Υόρκης και την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού, επιλέγει να υποδαυλίζει την εχθρότητα απέναντι στο Ισραήλ και να κυνηγά δημοσιότητα.

Ο Ντάνον ξεκαθάρισε ότι ο Νετανιάχου σκοπεύει να ταξιδέψει κανονικά στη Νέα Υόρκη, να μιλήσει στη Γενική Συνέλευση και να υπερασπιστεί ενώπιον της διεθνούς κοινότητας τις θέσεις του Ισραήλ.

«Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μεταβεί στη Νέα Υόρκη, θα μιλήσει με υπερηφάνεια ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης και θα διατρανώσει το αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα του Ισραήλ να υπερασπίζεται τους πολίτες του», ανέφερε.

Ο Ισραηλινός πρόξενος στη Νέα Υόρκη, Οφίρ Ακούνις, υποστήριξε από την πλευρά του ότι ο Μαμντάνι δεν έχει καμία σχετική εξουσία και τον κάλεσε να περιοριστεί στη διοίκηση της πόλης.

Νετανιάχου: «Κατά βάθος μισεί τις ΗΠΑ»

Στην αντιπαράθεση παρενέβη και ο ίδιος ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Μιλώντας σε ραδιοφωνικό σταθμό της Νέας Υόρκης, κατηγόρησε τον δήμαρχο ότι υποστηρίζει τη Χαμάς και υποστήριξε πως «κατά βάθος μισεί τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Η επίθεση αυτή εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια της ισραηλινής κυβέρνησης να παρουσιάσει τον Μαμντάνι όχι απλώς ως επικριτή της πολιτικής της, αλλά ως πολιτικό που υιοθετεί ακραίες και εχθρικές θέσεις απέναντι στο Ισραήλ.

Ο δήμαρχος, που προέρχεται από την αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος, έχει χαρακτηρίσει το Ισραήλ «καθεστώς απαρτχάιντ» και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα «γενοκτονία». Παράλληλα, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι καταδικάζει τον αντισημιτισμό και ότι η κριτική προς την ισραηλινή κυβέρνηση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε στοχοποίηση των Εβραίων.

Το είχε υποσχεθεί πριν γίνει δήμαρχος

Η νέα τοποθέτηση του Μαμντάνι δεν αποτελεί αιφνιδιασμό.

Από την περίοδο της προεκλογικής του εκστρατείας είχε υποσχεθεί ότι, εφόσον εκλεγεί, θα ζητούσε από την αστυνομία της Νέας Υόρκης να συλλαμβάνει ηγέτες σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί εντάλματα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

Είχε αναφερθεί συγκεκριμένα τόσο στον Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η διαφορά είναι ότι πλέον δεν μιλά ως υποψήφιος, αλλά ως δήμαρχος της πόλης που φιλοξενεί την έδρα του ΟΗΕ και υποδέχεται κάθε χρόνο δεκάδες αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων.

Η υπόθεση αποκτά έτσι πραγματική πολιτική και διπλωματική βαρύτητα, ακόμη κι αν η πιθανότητα μιας σύλληψης παραμένει εξαιρετικά μικρή.

Μια απειλή με πολιτική, όχι νομική, δύναμη

Στην πράξη, η δήλωση του Μαμντάνι έχει πιθανότατα μεγαλύτερη πολιτική παρά νομική σημασία.

Ο δήμαρχος επιδιώκει να εμφανιστεί συνεπής στις προεκλογικές του δεσμεύσεις και να διατηρήσει τη στήριξη της αριστερής και φιλοπαλαιστινιακής βάσης του. Παράλληλα, μετατρέπει τη Νέα Υόρκη σε πεδίο της παγκόσμιας αντιπαράθεσης γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα και τη νομιμότητα των ενεργειών του Ισραήλ.

Η ισραηλινή κυβέρνηση, από την άλλη πλευρά, αξιοποιεί τη σύγκρουση για να καταγγείλει την αυξανόμενη εχθρότητα απέναντι στη χώρα και να συσπειρώσει τους υποστηρικτές της στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όταν ο Νετανιάχου φτάσει στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο, το πιθανότερο είναι ότι θα βρίσκεται υπό την προστασία των αμερικανικών ομοσπονδιακών αρχών και όχι αντιμέτωπος με χειροπέδες του NYPD.

Ωστόσο, η παρουσία του θα συνοδευτεί πλέον από μια πολιτική σύγκρουση χωρίς προηγούμενο: ο πρωθυπουργός του Ισραήλ θα μιλά από το βήμα του ΟΗΕ, την ώρα που ο δήμαρχος της πόλης θα επιμένει δημοσίως ότι η πραγματική θέση του βρίσκεται στη Χάγη.

Διαβάστε ακόμη: