Σημαντικές αναταράξεις σε τράπεζες, επενδυτές και νοικοκυριά προκαλεί η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για τον «νόμο Κατσέλη», με την οποία κρίθηκε ότι ο τόκος στις ρυθμίσεις υπολογίζεται επί της μηνιαίας καταβολής και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου.

Η καθαρογραφή της απόφασης αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς από το πλήρες σκεπτικό θα εξαρτηθεί το εύρος εφαρμογής και οι πραγματικές επιπτώσεις. Ήδη, κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της Τράπεζα της Ελλάδος επεξεργάζονται σενάρια διαχείρισης των συνεπειών.

Νόμος Κατσέλη: Πιέσεις στο πρόγραμμα «Ηρακλής»

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για το πρόγραμμα Πρόγραμμα Ηρακλής, στο οποίο έχουν ενταχθεί τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων. Εκτιμάται ότι πιθανή μείωση των ανακτήσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει χρηματοδοτικό κενό έως και 1 δισ. ευρώ, με το ενδεχόμενο ενεργοποίησης κρατικών εγγυήσεων να παραμένει ανοιχτό.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η απόφαση δεν επηρεάζει μόνο τους ισολογισμούς, αλλά και τη βιωσιμότητα των υφιστάμενων ρυθμίσεων, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για χιλιάδες οικογένειες.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η εκ των υστέρων μεταβολή βασικών χρηματοοικονομικών παραμέτρων πλήττει την ασφάλεια δικαίου και επηρεάζει το επενδυτικό κλίμα.

Οι πέντε βασικές επιπτώσεις

1. Περιορισμός νέας στεγαστικής πίστης

Οι τράπεζες αναμένεται να υιοθετήσουν πιο αυστηρή στάση στη χορήγηση νέων στεγαστικών δανείων, δίνοντας έμφαση σε δανειολήπτες υψηλότερης πιστοληπτικής ικανότητας. Δεν αποκλείεται και άνοδος επιτοκίων, προκειμένου να απορροφηθεί το πρόσθετο κόστος.

2. Εντατικοποίηση πλειστηριασμών

Για την κάλυψη των απωλειών στις τιτλοποιήσεις, ενδέχεται να αυξηθούν οι ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων, με κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις.

3. Επενδυτική αβεβαιότητα

Ο οίκος Moody’s εκτίμησε ότι, παρά τα ενισχυμένα κεφαλαιακά μεγέθη των ελληνικών τραπεζών, η απόφαση εισάγει πρόσθετη νομική αβεβαιότητα και δημιουργεί μεσοπρόθεσμες προκλήσεις για τη δομή μελλοντικών τιτλοποιήσεων.

4. Επίδραση στην κουλτούρα πληρωμών

Υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας προσδοκιών αντίστοιχης μεταχείρισης και σε άλλες κατηγορίες οφειλετών, γεγονός που θα μπορούσε να αποδυναμώσει την κουλτούρα πληρωμών σε μια περίοδο εξυγίανσης των τραπεζικών χαρτοφυλακίων.

5. Διεθνής ιδιαιτερότητα

Η επιλογή εκτοκισμού επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου αποκλίνει από τη διεθνή τραπεζική πρακτική, χωρίς να υπάρχει γνωστό αντίστοιχο προηγούμενο ως γενικός κανόνας.

Κρίσιμα ερωτήματα

Το ουσιαστικό ζήτημα αφορά την περίμετρο εφαρμογής:

• Θα ισχύσει μόνο για το μέλλον ή και αναδρομικά;
• Ποιες κατηγορίες δανείων επηρεάζονται;
• Αφορά εκτελούμενες ρυθμίσεις ή μόνο εκκρεμείς υποθέσεις;

Από τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα εξαρτηθεί το πραγματικό δημοσιονομικό και χρηματοπιστωτικό αποτύπωμα.

Το αποτύπωμα του «νόμου Κατσέλη»

Ο Νόμος 3869/2010 θεσπίστηκε το 2010 για την προστασία της πρώτης κατοικίας και έληξε οριστικά το 2019.

Έως το τέλος του 2024:

• Περίπου 195.000 δανειολήπτες εντάχθηκαν.
• Τα δάνεια ανέρχονται σε 6,1 δισ. ευρώ.
• Περίπου 5,4 δισ. ευρώ βρίσκονται σε τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή».

Η επόμενη φάση θα καθοριστεί από την τελική ερμηνεία της απόφασης και τις θεσμικές παρεμβάσεις που ενδέχεται να ακολουθήσουν. Το βέβαιο είναι ότι η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο το ευαίσθητο τρίγωνο τραπεζών – δανειοληπτών – δημοσιονομικής σταθερότητας.

Διαβάστε ακόμη:

• Έκρηξη Παπαθεοδώρου: «Δεν σας φοβόμαστε» – Ξέσπασμα απέναντι στο σάπιο σύστημα
• Άγιος Βαλεντίνος: Πόσο κοστίζει ο έρωτας; Από τα τριαντάφυλλα των 10 ευρώ στα δείπνα των 200
• Κακοκαιρία: Οι οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας, τι πρέπει να κάνετε αν είστε έξω ή στο αμάξι
• Το σκάνδαλο Παναγόπουλου και των ΚΕΚ, η «πιάτσα» που βοά και ο φόβος της επέκτασης στη Βουλή