Νέους και σαφώς αυστηρότερους κανόνες για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων σε ολόκληρη τη χώρα φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το οποίο αντικαθιστά το καθεστώς του 2008 και σχεδιάζει τον χάρτη ανάπτυξης των ΑΠΕ με ορίζοντα το 2050.
Το νέο πλαίσιο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 19 Αυγούστου 2026 και επιχειρεί να περάσει την ενεργειακή μετάβαση σε μια διαφορετική φάση: από την ταχεία ανάπτυξη των προηγούμενων ετών σε ένα μοντέλο οργανωμένης χωροθέτησης, με συγκεκριμένα όρια για το πού μπορούν να εγκαθίστανται νέα έργα και ποιες περιοχές προστατεύονται.
Πλαφόν 1,5% στα φωτοβολταϊκά
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα φωτοβολταϊκά. Θεσπίζεται ανώτατο όριο κάλυψης 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, βάζοντας ουσιαστικά «ταβάνι» στην έκταση που μπορεί να καταλαμβάνεται από τέτοιες εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, ενισχύονται δραστικά οι ζώνες αποκλεισμού. Φωτοβολταϊκοί σταθμοί δεν επιτρέπεται να εγκαθίστανται σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, εθνικούς δρυμούς, μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση.
Στις απαγορεύσεις περιλαμβάνονται επίσης Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α.
Νέα όρια και στα αιολικά
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τα αιολικά πάρκα. Μεταξύ άλλων, αποκλείεται η εγκατάσταση αιολικών σταθμών σε περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων, ενώ θεσπίζονται αυστηρότεροι περιορισμοί σε περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαίσθητες περιοχές.
Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα νησιά, όπου η ανάπτυξη νέων έργων θα λαμβάνει περισσότερο υπόψη τη φέρουσα ικανότητα, το μέγεθος κάθε νησιού, το φυσικό τοπίο και την τουριστική δραστηριότητα.
Το νέο πλαίσιο θέτει παράλληλα κανόνες και για τις μονάδες αποθήκευσης ενέργειας, οι οποίες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία καθώς αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.
Παπασταύρου: «Απαιτείται σχέδιο, κανόνες και σεβασμός»
Η κυβέρνηση συνδέει τη νέα χωροταξική πολιτική με τον στόχο για μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, επιχειρώντας ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις που έχουν προκαλέσει σε αρκετές περιοχές της χώρας οι μεγάλες συγκεντρώσεις έργων ΑΠΕ.
Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η αξιοποίηση του ήλιου και του ανέμου απαιτεί «σχέδιο, κανόνες και σεβασμό στον χώρο και το περιβάλλον», με στόχο να είναι σαφές τόσο πού μπορεί να αναπτυχθεί ένα έργο όσο και πού η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος προηγείται.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό επιχειρεί έτσι να λύσει μια εξίσωση που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ενεργειακή πολιτική της χώρας τις επόμενες δεκαετίες: περισσότερη καθαρή ενέργεια και μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία, αλλά με συγκεκριμένα όρια για την προστασία του περιβάλλοντος, του τοπίου και των τοπικών κοινωνιών.
