Σημαντικές αλλαγές στη διαδικασία ανανέωσης των αδειών οδήγησης για τους οδηγούς άνω των 65 ετών φέρνει το νέο πλαίσιο που εφαρμόζεται από το 2026, με τις ιατρικές εξετάσεις να αποκτούν πλέον καθοριστικό ρόλο στην αξιολόγηση της καταλληλότητας για οδήγηση.
Στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, σε μια περίοδο όπου η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει διαρκώς τον αριθμό των ηλικιωμένων οδηγών στους ελληνικούς δρόμους.
Η φυσιολογική φθορά που συνοδεύει την προχωρημένη ηλικία, όπως η μείωση των αντανακλαστικών, οι διαταραχές όρασης και οι χρόνιες παθήσεις, έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της συζήτησης για τα τροχαία ατυχήματα και την ασφαλή οδήγηση.
Ψηφιακός φάκελος υγείας για κάθε οδηγό
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τη δημιουργία ψηφιακού φακέλου για κάθε οδηγό που ανανεώνει την άδειά του.
Οι ιατρικές γνωματεύσεις που εκδίδονται κατά τη διαδικασία ανανέωσης καταχωρίζονται πλέον ηλεκτρονικά, ενώ οι αρμόδιες αρχές μπορούν να έχουν πρόσβαση τόσο στα στοιχεία του γιατρού που υπέγραψε τη γνωμάτευση όσο και στο ιατρικό ιστορικό του οδηγού μέσω της ΗΔΙΚΑ.
Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατή η διασταύρωση των στοιχείων υγείας με τις γνωματεύσεις που κατατίθενται για την ανανέωση του διπλώματος.
Οι Αρχές αποκτούν έτσι τη δυνατότητα να εντοπίζουν περιπτώσεις όπου ενδεχομένως αποκρύπτονται σοβαρές παθήσεις ή έχουν εκδοθεί ανακριβείς πιστοποιήσεις.
Ποιες εξετάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε περιορισμούς ή απώλεια διπλώματος
Οι ηλικιωμένοι οδηγοί υποβάλλονται σε συγκεκριμένες ιατρικές αξιολογήσεις που εξετάζουν κρίσιμες παραμέτρους για την ασφαλή οδήγηση.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Έλεγχος οπτικής οξύτητας και περιφερειακής όρασης
- Έλεγχος ακοής
- Καρδιολογική αξιολόγηση
- Νευρολογικός έλεγχος
- Αξιολόγηση κινητικών λειτουργιών
- Έλεγχος χρόνιων νοσημάτων που μπορεί να επηρεάζουν την οδήγηση
- Εκτίμηση γνωστικών λειτουργιών σε περιπτώσεις ύποπτων συμπτωμάτων
Σε περιπτώσεις όπου διαπιστωθεί ότι ο οδηγός δεν πληροί τις προϋποθέσεις ασφαλούς οδήγησης, μπορεί να μην εγκριθεί η ανανέωση της άδειας ή να επιβληθούν ειδικοί περιορισμοί.
Οι περιορισμοί που μπορούν να μπουν στο δίπλωμα
Η ελληνική νομοθεσία δεν οδηγεί αυτόματα στην αφαίρεση του διπλώματος λόγω ηλικίας.
Αντίθετα, εφαρμόζει σύστημα περιορισμών ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του οδηγού.
Οι συνηθέστεροι περιορισμοί είναι:
Οδήγηση μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας
Πρόκειται για τον περιορισμό με κωδικό 05.01 και αφορά κυρίως οδηγούς με προβλήματα νυχτερινής όρασης.
Οδήγηση σε συγκεκριμένη γεωγραφική ακτίνα
Με τον κωδικό 05.02 μπορεί να επιβληθεί περιορισμός μετακίνησης μόνο εντός συγκεκριμένης περιοχής ή σε μικρή απόσταση από τον τόπο κατοικίας.
Απαγόρευση μεταφοράς συνεπιβατών
Σε ορισμένες περιπτώσεις επιβάλλεται περιορισμός οδήγησης χωρίς επιβάτες.
Όριο ταχύτητας
Μπορεί να τεθεί ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας, ανάλογα με τα ευρήματα των ιατρικών εξετάσεων.
Τι αλλάζει για τους γιατρούς
Ιδιαίτερα αυστηρό γίνεται πλέον και το πλαίσιο για τους γιατρούς που εκδίδουν τις σχετικές γνωματεύσεις.
Σε περίπτωση σοβαρού τροχαίου ατυχήματος, οι Αρχές μπορούν να επανεξετάσουν τις γνωματεύσεις που οδήγησαν στην ανανέωση της άδειας οδήγησης.
Αν διαπιστωθεί ότι χορηγήθηκαν ψευδείς ή παραπλανητικές βεβαιώσεις, οι ευθύνες δεν περιορίζονται μόνο στον οδηγό αλλά επεκτείνονται και στον γιατρό που υπέγραψε το πιστοποιητικό.
Σύμφωνα με το άρθρο 221 του Ποινικού Κώδικα, η έκδοση ψευδών ιατρικών πιστοποιήσεων μπορεί να επιφέρει ποινή φυλάκισης έως δύο ετών ή χρηματική ποινή.
Τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Η τάση για αυστηρότερους ελέγχους των ηλικιωμένων οδηγών παρατηρείται σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ισπανίας, όπου αυξάνεται διαρκώς ο αριθμός των οδηγών άνω των 70 ετών που λαμβάνουν δίπλωμα με περιορισμούς.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, περίπου το 15% των ηλικιωμένων οδηγών στη χώρα διαθέτει άδεια οδήγησης με ειδικούς όρους, κυρίως λόγω προβλημάτων όρασης ή μειωμένων αντανακλαστικών.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οδηγοί άνω των 65 ετών
Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί λόγο αφαίρεσης του διπλώματος οδήγησης. Ωστόσο, το νέο σύστημα καθιστά πολύ πιο δύσκολη την απόκρυψη προβλημάτων υγείας που ενδέχεται να επηρεάζουν την οδική ασφάλεια.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τακτική παρακολούθηση της υγείας, οι ειλικρινείς ιατρικές εξετάσεις και η συμμόρφωση με τους περιορισμούς που ενδεχομένως επιβληθούν αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση του δικαιώματος οδήγησης στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Το μήνυμα των Αρχών είναι σαφές: περισσότερη ασφάλεια στους δρόμους, μεγαλύτερη διαφάνεια στις ιατρικές αξιολογήσεις και αυξημένη ευθύνη για όλους όσοι συμμετέχουν στη διαδικασία ανανέωσης των αδειών οδήγησης.
