Στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εστιάζει η κοινή δήλωση που δόθηκε στη δημοσιότητα μετά την Υπουργική Σύνοδο «Transatlantic Gas Security Summit» στην Ουάσιγκτον, με τη συμμετοχή της Ελλάδας και ακόμη δώδεκα χωρών της περιοχής, καθώς και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στη Σύνοδο συμμετείχαν η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Μολδαβία, η Ουκρανία, η Κροατία, η Λιθουανία, η Σερβία και η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, ενώ την ελληνική κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Κεντρικό μήνυμα της Συνόδου αποτέλεσε η στρατηγική σημασία της διατλαντικής συνεργασίας για τη θωράκιση της ενεργειακής επάρκειας και την αποτροπή φαινομένων ενεργειακής εξάρτησης και χειραγώγησης. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν τον ρόλο πρωτοβουλιών όπως η Partnership for Transatlantic Energy and Climate Cooperation και η Three Seas Initiative, οι οποίες προωθούν τη διασύνδεση αγορών και την ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων φυσικού αερίου, με τον λεγόμενο «Κάθετο Διάδρομο» να αναδεικνύεται ως κομβικό έργο για τη μεταφορά ποσοτήτων από τον Νότο προς τον Βορρά. Στο ίδιο πλαίσιο, αναγνωρίστηκε η σημασία της ανάπτυξης έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες-κλειδιά, όπως η Ελλάδα, η Κροατία, η Λιθουανία και η Πολωνία, καθώς και η αξιοποίηση των σημαντικών υπόγειων αποθηκευτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας για την ενίσχυση της περιφερειακής ευελιξίας.
Η κοινή δήλωση αναφέρεται επίσης στην ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και εναρμόνιση των αγορών φυσικού αερίου, άρση κανονιστικών και διοικητικών εμποδίων και διασφάλιση ισότιμης και μη διακριτικής πρόσβασης στις ενεργειακές υποδομές. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες δεσμεύθηκαν να κινητοποιήσουν δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια για την επιτάχυνση κρίσιμων επενδύσεων, με στόχο τη βελτίωση της ρευστότητας και της ανθεκτικότητας των αγορών.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων αποτέλεσε η επιδίωξη ενός ασφαλούς, οικονομικά προσιτού και βιώσιμου ενεργειακού εφοδιασμού, που θα ενισχύει την περιφερειακή ολοκλήρωση και θα δημιουργεί αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες για ευρωπαϊκές και αμερικανικές επιχειρήσεις, σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων.
Η κοινή δήλωση κατανόησης αναφέρει τα εξής:
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ τις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των Συμμετεχόντων και τη μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των Συμμετεχόντων στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου, της ασφάλειας και άλλους τομείς
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ τη συνεχιζόμενη ισχυρή συνεργασία στο πλαίσιο της Συνεργασίας για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) και της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (3SI)
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι η διαφοροποίηση των προμηθειών και των διαδρομών φυσικού αερίου είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και ότι οι προηγούμενες εξαρτήσεις από τον εφοδιασμό υπογράμμισαν τη σημασία ανθεκτικών και διαφοροποιημένων ενεργειακών πηγών, και ότι η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ενισχύσει την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης και θα διασφαλίσει ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση στο φυσικό αέριο·
ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τις απειλές για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης το 2006, το 2009, το 2014, το 2018 και από το 2022 και εξής
ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ την ηγετική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενεργειακή αφθονία, τους στόχους της ενισχυμένης περιφερειακής ολοκλήρωσης και της ενισχυμένης διατλαντικής ενεργειακής εμπορικής συνεργασίας·
ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ την αυξανόμενη σημασία των έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία ως σημαντικών επενδύσεων που συμβάλλουν στην ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη·
ΕΠΑΙΝΩΝΤΑΣ τις περιφερειακές προσπάθειες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω της αύξησης της ρευστότητας των περιφερειακών αγορών φυσικού αερίου και μέσω της σύναψης εμπορικών συμβάσεων με προμηθευτές LNG των Ηνωμένων Πολιτειών· και
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι η Ουκρανία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η οποία θα πρέπει να ενταχθεί στις περιφερειακές αγορές φυσικού αερίου και σε εμπορικό κόμβο συναλλαγών, υποστηρίζοντας την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της Ουκρανίας
ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ την κοινή αίσθηση επείγοντος για την επαναβιομηχάνιση της μεταποιητικής ικανότητας μέσω στρατηγικής πολιτικής, διάθεσης κεφαλαίων και μείωσης των κινδύνων της εφοδιαστικής αλυσίδας, ιδίως για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης και επέκτασης των ενεργειακών συστημάτων και υποδομών ως μέσο προώθησης της αμοιβαίας ευημερίας, της οικονομικής ανθεκτικότητας και της εθνικής ασφάλειας·
ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ:
Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των αγορών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές, ενώ προβαίνουν σε προσθήκες, εφόσον απαιτείται, προκειμένου να αυξηθούν οι παραδόσεις και να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας ώστε να ικανοποιηθούν οι στρατηγικές ενεργειακές προτεραιότητες.
Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για την προώθηση διαφανούς και μη διακριτικής πρόσβασης στις υποδομές φυσικού αερίου στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, με σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου για τους Υπογράφοντες.
Οι Συμμετέχοντες προτίθενται να εργαστούν για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς φυσικού αερίου, την εναρμόνιση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου, την προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερουσών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης και τον μετριασμό ή, όπου είναι δυνατόν, την εξάλειψη κανονισμών που θα παρεμποδίσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών φυσικού αερίου και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.
Οι Συμμετέχοντες δεσμεύονται να κινητοποιήσουν χρηματοδότηση από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για την επίτευξη του εθνικού και περιφερειακού ενεργειακού στόχου της διασφάλισης ασφαλούς και οικονομικά προσιτού εφοδιασμού φυσικού αερίου σε ολόκληρη την κεντρική και ανατολική Ευρώπη.
Οι Συμμετέχοντες εκφράζουν την πρόθεσή τους και την επιθυμία τους να διαβουλεύονται τακτικά για την εφαρμογή των αρχών συνεργασίας που επιβεβαιώνονται στην παρούσα Κοινή Δήλωση.
Οι Συμμετέχοντες είναι ενωμένοι στη δέσμευσή τους να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση της Ευρώπης, να διασφαλίσουν έναν σταθερό και ανθεκτικό ενεργειακό εφοδιασμό απαλλαγμένο από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό και να καλλιεργήσουν αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες.
