Ένα βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media και στο οποίο εμφανίζεται ομάδα Μαροκινών να πανηγυρίζει επειδή κατάφερε και έφτασε στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, ενδέχεται να αποτέλεσε τον βασικό καταλύτη για το μαζικό κύμα παράτυπης μετανάστευσης που ακολούθησε, σύμφωνα με την ανάλυση ειδικού σε θέματα μετανάστευσης.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στη Daily Mail η δρ Μίριαμ Τσέρτι, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Μετανάστευσης, Πολιτικής και Κοινωνίας (COMPAS) του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, το βίντεο, το οποίο αναρτήθηκε στο Facebook λίγες ημέρες πριν από την είσοδο περίπου 60.000 μεταναστών στη Θέουτα, λειτούργησε ως μια «βιτρίνα επιτυχίας για τους συνομηλίκους τους».
Στο οπτικό υλικό, φαίνονται χαμογελαστοί νεαροί άνδρες να κάνουν το σήμα της νίκης και να σηκώνουν τον αντίχειρα προς την κάμερα, ενώ ορισμένοι κρατούν στα χέρια τους έγγραφα που εκτιμάται ότι είναι προσωρινές άδειες ταυτοποίησης ή καταγραφής.
Η κάμερα περιφέρεται γύρω από την ομάδα των μεταναστών, που προσπαθεί να προστατευθεί από τον ήλιο, καθισμένη δίπλα σε τοίχους, στην άκρη δρόμων και κάτω από δέντρα.
Το βίντεο συνοδεύεται από τη λεζάντα «μείνετε ασφαλείς», με hashtags που παραπέμπουν στη Θέουτα, ενώ επάνω στην εικόνα εμφανίζονται τα μηνύματα «ευχαριστούμε Ισπανία» και «καλή άφιξη».
Νέα βίντεο λίγο πριν από τη μαζική είσοδο
Την παραμονή της μαζικής εισόδου δημοσιεύθηκε και δεύτερο βίντεο στο TikTok, το οποίο φέρεται να δείχνει κατάστημα στην πόλη Τετουάν του Μαρόκου να διαθέτει μαζικά στολές κατάδυσης και βατραχοπέδιλα.
Τα δύο βίντεο αναρτήθηκαν λίγες μόνο ημέρες πριν περισσότεροι από 60.000 μετανάστες από τη Βόρεια Αφρική κατακλύσουν τον ισπανικό θύλακα των μόλις 18 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου κατοικούν περίπου 84.000 άνθρωποι.
Βίντεο από την ημέρα της μαζικής διέλευσης δείχνουν πλήθη να κολυμπούν από τη μαροκινή πλευρά προς τη θάλασσα και να βγαίνουν στην ισπανική ακτή, ενώ άλλοι καταγράφουν οι ίδιοι τη διαδρομή τους με τα κινητά τους τηλέφωνα.
Η κρίση προκάλεσε αντιδράσεις στην Ευρώπη
Οι εικόνες προκάλεσαν έντονες διεθνείς αντιδράσεις. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, κατηγόρησε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έλλειψη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Σε επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασε «σοβαρές ανησυχίες» για την αντίδραση ορισμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Παράλληλα, η Ιταλία ανέστειλε προσωρινά την εφαρμογή της Συνθήκης Σένγκεν έναντι της Ισπανίας, με την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι να χαρακτηρίζει τις εικόνες «σοκαριστικές». Τη στάση αυτή στήριξαν επίσης η Φινλανδία και η Δανία.
Δεκάδες χιλιάδες επέστρεψαν στο Μαρόκο
Η εισροή μεταναστών συνεχίστηκε μέχρι και το βράδυ της Πέμπτης, ακόμη και μετά την ανάπτυξη ισπανικών στρατιωτικών μονάδων, ενώ οι λόφοι γύρω από τα σύνορα γέμισαν από ανθρώπους που κατευθύνονταν προς τη Θέουτα.
Το Σάββατο οι αρχές ανακοίνωσαν ότι περίπου 48.000 από όσους πέρασαν παράνομα στη Θέουτα την Πέμπτη επέστρεψαν οικειοθελώς στο Μαρόκο.
Τουλάχιστον 67 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, είτε από πνιγμό είτε επειδή ποδοπατήθηκαν κοντά στον συνοριακό φράχτη. Πρόκειται για το δεύτερο μεγάλο κύμα εισόδου μεταναστών μετά την οργανωμένη άφιξη περίπου 4.000 ανθρώπων τον Σεπτέμβριο του 2024.
«Ένα βίντεο αρκούσε για να εξαπλωθεί»
Η δρ Τσέρτι υποστήριξε ότι οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστής του φαινομένου.
«Οι πρώτες αναρτήσεις εμφανίστηκαν το Σαββατοκύριακο. Η πρώτη έδειχνε μια ομάδα 20 έως 30 νεαρών Μαροκινών που είχαν φτάσει με ασφάλεια στη Θέουτα και μοιράζονταν την επιτυχία τους. Ήταν ουσιαστικά μια επίδειξη προς τους συνομηλίκους τους», ανέφερε.
Η ίδια, που έχει μελετήσει την επίδραση των κοινωνικών δικτύων στη μετανάστευση, παρατήρησε ότι τα βίντεο άρχισαν σταδιακά να μεταφέρονται από τη μία πλατφόρμα στην άλλη, ενισχύοντας το κύμα παράτυπης μετανάστευσης.
«Υπήρχαν αναρτήσεις που έγραφαν “Η Ghorva σε καλεί”. Η λέξη “Ghorva” περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία κάποιος γίνεται ξένος σε άλλη χώρα», εξήγησε. Όπως είπε, είχε προειδοποιήσει συναδέλφους της ήδη από την Τετάρτη να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και την επόμενη ημέρα το θέμα κυριαρχούσε πλέον στις ειδήσεις.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κινητοποίησαν χιλιάδες ανθρώπους
Η διάδοση των βίντεο ενέπνευσε ανθρώπους από διάφορες περιοχές του Μαρόκου να κινηθούν προς την Τετουάν και τη γειτονική πόλη Φνιντέκ, προκαλώντας τεράστια πίεση στα μέσα μεταφοράς.
«Οι σιδηροδρομικοί σταθμοί κατακλύστηκαν την Πέμπτη, ακόμη και οι γραμμές υψηλής ταχύτητας προς την Ταγγέρη. Στις 9 το πρωί ήταν σχεδόν άδειοι και δύο ώρες αργότερα είχαν γεμίσει ασφυκτικά», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ίδια, κυκλοφορούσαν επίσης βίντεο που έδειχναν κόσμο να επιβιβάζεται στα τρένα, θεωρώντας ότι παρουσιάστηκε μια μοναδική ευκαιρία. «Ο κόσμος έλεγε: “Τα σύνορα είναι ανοιχτά, ας περάσουμε όλοι”. Αυτό, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, οδήγησε στα τραγικά γεγονότα της εβδομάδας».
Οι δικαστικές αποφάσεις και η οικονομική κρίση
Κατά πληροφορίες, πολλοί μετανάστες ενθαρρύνθηκαν και από απόφαση του ισπανικού Ανώτατου Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία όσοι φτάνουν δια θαλάσσης δεν μπορούν να επαναπροωθούνται άμεσα χωρίς να προηγηθεί η προβλεπόμενη νομική διαδικασία.
Οι ισπανικές αστυνομικές ενώσεις χαρακτήρισαν την εξέλιξη αυτή «παράγοντα έλξης», καθώς διαφέρει από όσα ισχύουν για όσους εισέρχονται στην Ισπανία από χερσαία σύνορα.
Η Θέουτα και η Μελίγια αποτελούσαν επί δεκαετίες σημεία καθημερινής διασυνοριακής εμπορικής δραστηριότητας για τους κατοίκους του Μαρόκου. Ωστόσο, τα σύνορα έκλεισαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας και στη συνέχεια η απόφαση μονιμοποιήθηκε.
Η δρ Τσέρτι εκτιμά ότι το κλείσιμο των συνόρων οδήγησε στην απώλεια πολλών θέσεων εργασίας και αύξησε την επιμονή των κατοίκων να εισέρχονται παράνομα στη Θέουτα.
«Πριν από την πανδημία οι άνθρωποι μπορούσαν να πηγαίνουν για εμπόριο και να επιστρέφουν την ίδια ημέρα. Οι μαζικές διελεύσεις άρχισαν μετά το οριστικό κλείσιμο των συνόρων και την απαγόρευση του τοπικού εμπορίου», σημείωσε.
«Πολλοί από όσους έχω συναντήσει δεν θυμούνται πλέον πόσες φορές έχουν προσπαθήσει να περάσουν. Συλλαμβάνονται, επιστρέφουν πίσω και τελικά η προσπάθεια μετατρέπεται σε προσωπική πρόκληση. Το κλείσιμο των συνόρων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα τους σταματήσει».
Οι «ιστορίες επιτυχίας» συνεχίζουν να λειτουργούν ως κίνητρο
Στα κοινωνικά δίκτυα κυκλοφορούν πλέον ακόμη και κινούμενα γραφικά που δείχνουν τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσουν οι μετανάστες και την απόσταση που χρειάζεται να κολυμπήσουν.
Παράλληλα, υπάρχουν και βίντεο ανθρώπων που επέστρεψαν στο Μαρόκο, αποθαρρύνοντας άλλους από το να επιχειρήσουν το ταξίδι, επειδή δυσκολεύτηκαν να επιβιώσουν στη Θέουτα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη δρ Τσέρτι, το προφίλ όσων επιχειρούν να εγκαταλείψουν το Μαρόκο έχει αλλάξει σημαντικά. Αν παλαιότερα κυριαρχούσαν νέοι ηλικίας 18 έως 29 ετών, πλέον περιλαμβάνει ολόκληρες οικογένειες, άτομα με αναπηρία και γυναίκες που ταξιδεύουν μόνες τους.
Η μαζική αυτή κινητοποίηση ξεπέρασε ακόμη και τις δυνατότητες της μαροκινής αστυνομίας στα σύνορα, με τους αστυνομικούς να αναγκάζονται σε πολλές περιπτώσεις να συμμετέχουν σε επιχειρήσεις διάσωσης.
Η ειδικός επισημαίνει ότι το Μαρόκο αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια υψηλή ανεργία, ιδιαίτερα στους νέους, ενώ οι «ιστορίες επιτυχίας» όσων καταφέρνουν να φτάσουν στην Ισπανία ή σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να ενθαρρύνουν πολλούς να επιχειρούν το επικίνδυνο ταξίδι.
Ερωτηθείσα αν αντίστοιχα φαινόμενα θα μπορούσαν να επαναληφθούν, απάντησε καταφατικά: «Ναι, μπορεί να συμβεί ξανά. Μιλάμε για έναν πληθυσμό που βιώνει έντονη οικονομική απογοήτευση και περιορισμένες προοπτικές. Αν παρουσιαστεί ξανά μια ευκαιρία, θα προσπαθήσει να την εκμεταλλευτεί».
Διαβάστε ακόμη:
- Δημόσιο: Τέλος σε 25 βασικά δικαιολογητικά – Τι αλλάζει με το νέο σύστημα
- Το βασίλειο που ενώνει τις πράσινες business του Τραμπ με την «Οδύσσεια» του Νόλαν
- Τάσος Χαλκιάς μετά την καταστροφή του σπιτιού του: «Πήγε στάχτη το αίμα που έχυσα»
- Μεγάλο θέμα στα διεθνή MME η φονική σύγκρουση των δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων
