Πολύ πριν το «Oppenheimer» χαρίσει στον Κρίστοφερ Νόλαν τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές διακρίσεις της καριέρας του, το ίδιο όνομα είχε εμφανιστεί σε μια εντελώς διαφορετική και σκοτεινή ιστορία που αφορούσε τον μεγαλύτερο αδελφό του, Μάθιου Νόλαν. Μια υπόθεση απαγωγής και δολοφονίας στην Κόστα Ρίκα, ένα πλαστό διαβατήριο, μια αποτυχημένη απόπειρα απόδρασης από ομοσπονδιακή φυλακή και, τελικά, μια προσωπική επιστολή του Κρίστοφερ Νόλαν προς τον δικαστή συνθέτουν μια οικογενειακή ιστορία που μοιάζει σχεδόν κινηματογραφική.

Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα και δημοσιεύματα που επαναφέρουν σήμερα την υπόθεση στο προσκήνιο, ο Μάθιου Νόλαν είχε βρεθεί στο στόχαστρο των Αρχών της Κόστα Ρίκα για τον θάνατο του 63χρονου Αμερικανού λογιστή Ρόμπερτ Κέρτις Κοέν. Οι Αρχές της χώρας ζήτησαν την έκδοσή του στις ΗΠΑ για διακεκριμένη ανθρωποκτονία, διακεκριμένη απαγωγή και χρήση πλαστού εγγράφου. Οι δύο σοβαρότερες κατηγορίες, ωστόσο, δεν οδήγησαν ποτέ σε έκδοσή του. Αμερικανός δικαστής εξέτασε τα στοιχεία και έκρινε ότι δεν υπήρχε επαρκής βάση για να θεωρηθεί πιθανό ότι ο Μάθιου είχε σχεδιάσει ή διαπράξει την απαγωγή και τη δολοφονία.

Κρίστοφερ Νόλαν: Τα τρία αδέρφια και οι εντελώς διαφορετικές διαδρομές

Ο Μάθιου είναι ο μεγαλύτερος από τους τρεις αδελφούς της οικογένειας Νόλαν. Ακολουθούν ο Κρίστοφερ και ο Τζόναθαν. Οι τρεις τους γεννήθηκαν στο Λονδίνο από τον Βρετανό διαφημιστή Μπρένταν Νόλαν και την Αμερικανίδα Κριστίνα και έχουν βρετανική και αμερικανική υπηκοότητα. Ο Κρίστοφερ Νόλαν εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του σύγχρονου Χόλιγουντ, με ταινίες όπως «Inception», «Interstellar», «Dunkirk», την τριλογία του «Batman» και φυσικά το «Oppenheimer». Ο μικρότερος αδελφός τους, Τζόναθαν, ακολούθησε επίσης τον δρόμο της δημιουργίας ως σεναριογράφος και παραγωγός, έχοντας συνεργαστεί με τον Κρίστοφερ και συμμετάσχει, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία του «Westworld». Η ζωή του Μάθιου εξελίχθηκε διαφορετικά. Εργάστηκε στον χώρο της ανάπτυξης ακινήτων στο Σικάγο, ενώ προς το τέλος της δεκαετίας του 2000 αντιμετώπισε σοβαρά οικονομικά προβλήματα και το 2009 βρέθηκε αντιμέτωπος με διαδικασία πτώχευσης. Εκείνη ακριβώς την περίοδο ήρθε στο προσκήνιο και η υπόθεση της Κόστα Ρίκα.

nolan-brothers

Ο θάνατος του Ρόμπερτ Κοέν στην Κόστα Ρίκα

Ο Ρόμπερτ Κέρτις Κοέν, λογιστής από τη Φλόριντα, είχε βρεθεί νεκρός τον Μάρτιο του 2005 στην περιοχή Matina de Limón της Κόστα Ρίκα. Το πτώμα του εντοπίστηκε κάτω από γέφυρα στον ποταμό Chirripó και, σύμφωνα με τα έγγραφα που είχαν προσκομίσει οι Αρχές της χώρας, έφερε εμφανή σημάδια κακοποίησης. Οι Αρχές της Κόστα Ρίκα συνέδεσαν την υπόθεση με οικονομική διαφορά περίπου 7 εκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με τη θεωρία που παρουσίασαν στο αμερικανικό δικαστήριο, ο εύπορος έμπορος πολύτιμων λίθων Ρόμπερτ Μπρέσκα θεωρούσε ότι είχαν χαθεί χρήματά του και φέρεται να είχε στραφεί εναντίον του Κοέν. Οι Αρχές υποστήριξαν ότι ο Μπρέσκα είχε προσλάβει τον Μάθιου Νόλαν προκειμένου να απαγάγει και να βασανίσει τον λογιστή με στόχο την ανάκτηση των χρημάτων. Η συγκεκριμένη εκδοχή αποτελούσε ισχυρισμό της Κόστα Ρίκα και δεν αποδείχθηκε ενώπιον του αμερικανικού δικαστηρίου.

Το παράξενο ψευδώνυμο “Oppenheimer”

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της υπόθεσης είναι το όνομα με το οποίο φέρεται να παρουσιαζόταν τότε ο Μάθιου. Τα δικαστικά έγγραφα αναφέρουν ότι χρησιμοποιούσε, μεταξύ άλλων, τα ονόματα «Matthew McCall» και «Matthew McCall-Oppenheimer». Η εισαγγελική εκδοχή της Κόστα Ρίκα υποστήριζε ότι ο Μπρέσκα είχε παρουσιάσει τον Μάθιου στον Κοέν ως πολυεκατομμυριούχο που προερχόταν από οικογένεια κοσμηματοπωλών και ενδιαφερόταν για επιχειρηματικές δραστηριότητες στη χώρα. Στο υλικό της υπόθεσης περιλαμβανόταν ακόμη email από λογαριασμό με το όνομα «MM McCall-Oppenheimer», το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί για επικοινωνία με τον Κοέν. Η σύμπτωση είναι αναπόφευκτα εντυπωσιακή: σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, το «Oppenheimer» έγινε ο τίτλος της ταινίας με την οποία ο Κρίστοφερ Νόλαν κέρδισε τα πρώτα του Όσκαρ σκηνοθεσίας και καλύτερης ταινίας.

Το σχέδιο που περιέγραφαν οι Αρχές της Κόστα Ρίκα

Σύμφωνα με το αίτημα έκδοσης, στην υπόθεση εμπλεκόταν και ο Κοσταρικανός Λουίς Αλόνσο Ντάγκλας Μεχία, ο οποίος εργαζόταν ως γκρουμ στο ξενοδοχείο όπου διέμενε ο Μάθιου Νόλαν και καταδικάστηκε αργότερα στην Κόστα Ρίκα για τη δολοφονία του Κοέν. Ο Μεχία καταδικάστηκε αργότερα στην Κόστα Ρίκα ως ο βασικός δράστης της απαγωγής και της δολοφονίας του Κοέν και του επιβλήθηκε ποινή 27 ετών κάθειρξης. Οι Αρχές ισχυρίστηκαν ότι στις 6 Μαρτίου 2005 ο Κοέν στερήθηκε την ελευθερία του και μεταφέρθηκε με Toyota 4Runner που είχε νοικιάσει ο Μάθιου. Υπήρχαν στοιχεία ότι ο Κοέν και ο Μάθιου είχαν βρεθεί μαζί το πρωί εκείνης της ημέρας, ενώ το όχημα που συνδέθηκε με την απομάκρυνση του θύματος πράγματι είχε μισθωθεί από τον Νόλαν. Αυτό, όμως, δεν ήταν αρκετό για τον Αμερικανό δικαστή Michael Mason.

Γιατί ο δικαστής απέρριψε τις κατηγορίες για απαγωγή και φόνο

Η απόφαση του Αυγούστου του 2009 είναι κρίσιμη για την πραγματική διάσταση της υπόθεσης. Ο δικαστής αναγνώρισε ότι υπήρχαν στοιχεία που τοποθετούσαν τον Μάθιου μαζί με τον Κοέν πριν από την απαγωγή και που συνέδεαν τον ίδιο με το αυτοκίνητο που χρησιμοποιήθηκε. Παράλληλα, όμως, τόνισε ότι οι Αρχές της Κόστα Ρίκα δεν είχαν προσκομίσει επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο Μάθιου άσκησε βία στον Κοέν ή ότι συμμετείχε προσωπικά στην παράνομη κράτησή του.

Ο δικαστής εντόπισε επίσης σοβαρά προβλήματα στα τηλεφωνικά δεδομένα που παρουσίασε η Κόστα Ρίκα, κάνοντας λόγο για ασυνέπειες και μη επαρκώς τεκμηριωμένα συμπεράσματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα τηλεφωνικά αρχεία φέρονταν να εμφανίζουν δραστηριότητα σε ώρες κατά τις οποίες τα στοιχεία πτήσεων έδειχναν ότι ο Μάθιου βρισκόταν στον αέρα. Το δικαστήριο έκρινε τελικά ότι τα στοιχεία για τις κατηγορίες της διακεκριμένης ανθρωποκτονίας και της διακεκριμένης απαγωγής δεν επαρκούσαν ούτε στο επίπεδο της «πιθανής αιτίας» που απαιτείται για μια διαδικασία έκδοσης. Με άλλα λόγια, ο Μάθιου Νόλαν δεν καταδικάστηκε για τη δολοφονία του Κοέν και δεν εκδόθηκε για να δικαστεί για αυτήν.

Η κατηγορία για το πλαστό διαβατήριο

Υπήρχε όμως ένα τρίτο σκέλος της υπόθεσης στο οποίο ο δικαστής κατέληξε σε διαφορετικό συμπέρασμα. Οι Αρχές είχαν προσκομίσει αντίγραφο βρετανικού διαβατηρίου στο όνομα «Matthew Francis McCall», το οποίο η βρετανική πρεσβεία στην Κόστα Ρίκα είχε επιβεβαιώσει ότι ήταν πλαστό. Στα έγγραφα υπήρχε επίσης αίτηση για τραπεζικό λογαριασμό στην Banco Promerica με το ίδιο όνομα και με στοιχεία επικοινωνίας που συνδέονταν με τον Μάθιου. Για αυτή την κατηγορία, της χρήσης πλαστού εγγράφου, ο Michael Mason έκρινε ότι υπήρχαν επαρκή στοιχεία ώστε ο Μάθιου να θεωρηθεί εκδόσιμος στην Κόστα Ρίκα. Η έκδοση, ωστόσο, δεν πραγματοποιήθηκε τελικά.

Το σχέδιο απόδρασης από τη φυλακή του Σικάγο

Ενώ κρατούνταν στο Metropolitan Correctional Center του Σικάγο εν αναμονή των εξελίξεων στην υπόθεση έκδοσης, η κατάσταση πήρε μια ακόμη πιο απρόβλεπτη τροπή. Τον Οκτώβριο του 2009, ομοσπονδιακό σώμα ενόρκων απήγγειλε στον Μάθιου τέσσερις κατηγορίες για κατοχή απαγορευμένων αντικειμένων μέσα στη φυλακή και μία για παρακώλυση της Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη δικαστική απόφαση, τα αντικείμενα είχαν κατασκευαστεί ή αποκτηθεί με σκοπό να διευκολύνουν απόδραση από το MCC.

Στο κελί του είχαν εντοπιστεί περίπου 9,5 μέτρα πλεγμένου σχοινιού, αυτοσχέδια εξάρτυση, μεταλλικό αντικείμενο και τμήμα ξυριστικής λεπίδας. Παράλληλα, δημοσιεύματα της εποχής ανέφεραν σημειώσεις και κωδικοποιημένες αναφορές σε ένα σχέδιο που φέρεται να περιγραφόταν ως «beach party». Η θεωρία των εισαγγελικών Αρχών ήταν ότι σχεδίαζε να κατέβει από το πολυώροφο κτίριο της φυλακής χρησιμοποιώντας σχοινί και στη συνέχεια να παραληφθεί από συνεργούς στον δρόμο.

Η προσωπική παρέμβαση του Κρίστοφερ Νόλαν

Καθώς πλησίαζε η ώρα της καταδίκης του Μάθιου για τα αδικήματα που συνδέονταν με την απόπειρα απόδρασης, η οικογένεια Νόλαν επιχείρησε να πείσει το δικαστήριο να δείξει επιείκεια. Ανάμεσα στις επιστολές που κατατέθηκαν υπήρχε και μία από τον Κρίστοφερ Νόλαν, στις 28 Ιουνίου 2010, λίγες εβδομάδες πριν από την πρεμιέρα του «Inception». Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Daily Mail που έφερε ξανά στο φως τα συγκεκριμένα δικαστικά έγγραφα, ο σκηνοθέτης περιέγραφε ως «μυστήριο και σοκ» το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος αδελφός του είχε φτάσει σε αυτή τη θέση. Θυμόταν επίσης τα χρόνια που πέρασαν μαζί στο οικοτροφείο και έγραφε για την αφοσίωση που, όπως υποστήριζε, είχε δείξει ο Μάθιου απέναντί του όταν ήταν παιδιά. Το πιο συναισθηματικά φορτισμένο μέρος της επιστολής αφορούσε τον πατέρα τους, Μπρένταν.

“Δεν μπόρεσε να αποχαιρετήσει τον πατέρα μας”

Ο πατέρας των αδελφών Νόλαν πέθανε από καρκίνο ενώ ο Μάθιου βρισκόταν κρατούμενος. Ο Κρίστοφερ υποστήριξε στην επιστολή του ότι ο αδελφός του είχε ιδιαίτερα στενή σχέση μαζί του και πως το γεγονός ότι δεν μπόρεσε να βρίσκεται δίπλα του στο τέλος της ζωής του είχε αποτελέσει από μόνο του μια σκληρή τιμωρία. Περιέγραψε την κατάσταση που είχε δημιουργηθεί για ολόκληρη την οικογένεια ως «μπερδεμένη και σπαρακτική» και εξέφρασε την πεποίθηση ότι η εμπειρία της φυλακής είχε αναγκάσει τον Μάθιου να επανεξετάσει τις πραγματικές προτεραιότητες της ζωής του. Ουσιαστικά, ο Κρίστοφερ Νόλαν ζητούσε από το δικαστήριο να του δώσει μια δεύτερη ευκαιρία, θεωρώντας ότι η φυλάκιση, η απώλεια του πατέρα τους και οι συνέπειες για την οικογένειά του είχαν ήδη επιφέρει ένα βαρύ προσωπικό τίμημα.

Η καταδίκη των 14 μηνών

Ο Μάθιου Νόλαν δήλωσε τελικά ένοχος σε δύο από τις πέντε ομοσπονδιακές κατηγορίες που του είχαν απαγγελθεί, ανάμεσά τους μία για κατοχή αντικειμένου που σχετιζόταν με την απόδραση και μία για παρακώλυση της Δικαιοσύνης. Στις 7 Ιουλίου 2010 καταδικάστηκε σε συνολική ποινή 14 μηνών φυλάκισης. Επειδή είχε ήδη παραμείνει κρατούμενος για μεγάλο μέρος αυτού του διαστήματος, αποφυλακίστηκε τον Αύγουστο του 2010 και ακολούθησε περίοδος επιτήρησης. Δεν εκδόθηκε τελικά στην Κόστα Ρίκα. Και κυρίως, οι κατηγορίες που τον συνέδεαν με την απαγωγή και τη δολοφονία του Ρόμπερτ Κοέν δεν αποδείχθηκαν σε αμερικανικό δικαστήριο, το οποίο έκρινε ότι τα στοιχεία της Κόστα Ρίκα ήταν ανεπαρκή για να θεμελιώσουν ακόμη και την απαιτούμενη πιθανή αιτία για την έκδοσή του.

Οι αγωγές μετά την αποφυλάκιση

Αργότερα, ο Μάθιου στράφηκε δικαστικά κατά της αμερικανικής κυβέρνησης, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων ότι είχε υπάρξει ιατρική αμέλεια κατά τη διάρκεια της κράτησής του. Είχε επίσης κινηθεί εναντίον σωφρονιστικών υπαλλήλων για τον τρόπο μεταχείρισής του στη φυλακή. Οι σχετικές αξιώσεις δεν ευδοκίμησαν. Σε μεταγενέστερη απόφαση του 2015 καταγράφεται ότι προηγούμενη προσφυγή του κατά υπαλλήλων είχε απορριφθεί, ενώ και η μεταγενέστερη υπόθεση περί ιατρικής αμέλειας αντιμετώπισε δικαστικά εμπόδια. Οι δικηγόροι του είχαν πάντως επιμείνει ότι ο Μάθιου ήταν αθώος ως προς τις κατηγορίες που τον συνέδεαν με την απαγωγή και τη δολοφονία και είχαν εκφράσει τη λύπη του για όσα υπέστη η οικογένεια του Ρόμπερτ Κοέν.

Η ιστορία που επιστρέφει στο προσκήνιο με την “Οδύσσεια”

Δεκαέξι χρόνια μετά την καταδίκη του για την υπόθεση της απόπειρας απόδρασης, η ξεχασμένη ιστορία του Μάθιου Νόλαν επανέρχεται στην επικαιρότητα την ώρα που ο Κρίστοφερ Νόλαν βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο του παγκόσμιου κινηματογραφικού ενδιαφέροντος με την «Οδύσσεια». Και μέσα σε όλες τις λεπτομέρειες της υπόθεσης, μία σύμπτωση παραμένει σχεδόν απίστευτη: το «Oppenheimer», ένα όνομα που είχε εμφανιστεί στα έγγραφα της υπόθεσης του αδελφού του πολλά χρόνια νωρίτερα, έμελλε αργότερα να γίνει ο τίτλος της ταινίας που οδήγησε τον Κρίστοφερ Νόλαν στην κορυφή των Όσκαρ.

Διαβάστε ακόμη: